II SA/Wa 291/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-18

Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Konrad Łukaszewicz, Joanna Kruszewska-Grońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wyłączyć stosowanie przepisów dotyczących emerytur i rent inwalidzkich (art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej) wobec funkcjonariusza, który pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres ponad sześciu lat, nawet jeśli rzetelnie wykonywał obowiązki po 1989 r. i doznał inwalidztwa związanego ze służbą?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przesłanki określone w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej (krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. ORAZ rzetelne wykonywanie zadań po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia) muszą być spełnione łącznie. Ponieważ okres służby na rzecz totalitarnego państwa (ponad 6 lat) nie został uznany za krótkotrwały, brak było podstaw do wyłączenia stosowania przepisów, nawet przy spełnieniu pozostałych przesłanek. W związku z tym, odmowa wyłączenia stosowania przepisów przez organ była zasadna.
Stan faktyczny
Skarżący J. R. wystąpił o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów dotyczących emerytur i rent inwalidzkich (art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej), powołując się na problemy zdrowotne związane ze służbą. Organ administracji odmówił, wskazując, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa (ponad 6 lat) nie był krótkotrwały, co stanowiło przesłankę negatywną do zastosowania art. 8a ustawy. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, a także powołał się na prawomocny wyrok sądu powszechnego przyznający mu dodatek za inwalidztwo związane ze służbą.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant specjalista Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr (...) z dnia (...) stycznia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) października 2018r. nr (...), wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, ze zm., zwaną dalej ustawą zaopatrzeniową), którą odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy J. R. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: J. R. wnioskiem z dnia (...) maja 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku krótko opisał przebieg swojej służby, którą przerwała choroba. Wnioskodawca wskazał na bardzo poważne problemy zdrowotne, związane z pełnioną służbą po 1989 r. Analizując sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia (...) października 2019 nr (...), po rozpatrzeniu wniosku J. R., postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. R. został zwolniony ze służby z Komendy Rejonowej Policji w S. z dniem (...) marca 1997 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Zgodnie z pismem z dnia (...) marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym Informację o przebiegu służby Nr (...), wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia 16 lipca 1983 r. do dnia 31 grudnia 1989 r., tj. przez okres 6 lat, 5 miesięcy i 16 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 13 lat, 8 miesięcy i 1 dzień. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 1 rok, 11 miesięcy i 18 dni. Z kopii akt osobowych o sygn. IPN (...), przekazanych pismem z dnia (...) stycznia 2018 r. przez Instytut Pamięci Narodowej Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby J. R. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989r. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia (...) marca 2018 r., (L.dz. Kk - (...)) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby J. R.. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał on zadania i obowiązki służbowe. Wnioskodawcy wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec wnioskodawcy żadne postępowania karne lub karno- skarbowe. Brak jest również dokumentów odnoszących się do zdarzeń służbowych z narażeniem zdrowia i życia. Następnie organ przeanalizował art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, na podstawie którego minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990r., 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie. Organ podkreślił, że całkowity okres służby J. R. wynosi 13 lat, 8 miesięcy i 1 dzień. W sytuacji, w której służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat, 5 miesięcy i 16 dni, co stanowi około 46% całego okresu służby, nie można mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Ponad sześcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez J. R. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z informacji przekazanych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Jednakże stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Zaznaczył też, że sam charakter zadań, realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji, stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Ponownie rozpatrując sprawę, Minister całkowicie podzielił ustalenia faktyczne i prawne, zawarte w decyzji z dnia (...) października 2018r., i w dniu (...) stycznia 2019r. wydał opisaną na wstępie decyzję. W skardze do tutejszego Sądu J. R. wniósł o: 1. Uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr (...) z dnia ...01.2019 r. w całości z powodu naruszenia prawa materialnego art.8a ust. 1 i 2 ustawy, art. 15 pkt 4 z dnia 18 lutego 1994r., o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c., które miało wpływ na wynik sprawy; 2.Uznanie w wyroku prawomocnego i podlegającego wykonaniu wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział w , sygnatura akt [...] z dnia 24.03.1998 r., mającego wiążącą moc dla organu administracji publicznej tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz sądów, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zgodnie z treścią obowiązującego prawa, tj. art. 365 § 1 k.p.c. oraz stanowiącego powagę rzeczy osądzonej (dotyczy art. 366 k.p.c.); 3. Ponowne przywrócenie do świadczenia emerytalnego skarżącemu (stronie postępowania) przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dodatku za inwalidztwo pozostające w związku ze służbą orzeczone Prawomocnym i Podlegającym wykonaniu Wyrokiem Sądu i tym samym wyłączenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wobec skarżącego art. 15 c w.w. ustawy w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu podlegającym wykonaniu oraz narażaniu życia i zdrowia w związku z pełnieniem służby w policji przez skarżącego po roku 1989 na rzecz demokratycznego państwa oraz wystawionej nienagannej opinii przez Komendanta Głównego Policji; 4. Rozpoznanie sprawy (skargi) bez udziału skarżącego; 5. Na podstawie art. 61 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji w związku z wiążącą mocą dla MSWiA prawomocnego i podlegającego wykonaniu wyroku Sądu sygnatura akt [...] oraz z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; 6. Na podstawie art. 61 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wydanie postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymującego w całości wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu wydania przez Sąd orzeczenia w przedmiocie wniesionej skargi. Ponadto zarzucił w prowadzonym postępowaniu administracyjnym naruszenie art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. (dotyczy załatwiania spraw przez organy administracji publicznej bez zbędnej zwłoki i niezwłocznie w przypadku przedstawionych przez stronę dowodów i faktów nie budzących żadnych wątpliwości -dowód wyrok i postanowienia Sądu), oraz naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. (brak pouczenia dla skarżącego, wnioskującego o prawie wniesienia ponaglenia -dotyczy pism z dnia 30.05.2018 r. i 28.11.2018 r. informujących o przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku -w aktach sprawy). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu w sprawie nie został naruszony żaden z przepisów prawa materialnego, ani postępowania administracyjnego. Nie zostały również popełnione błędy w ustaleniach faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i uprawdopodobnione. Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby wynika, że J. R. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia 16 lipca 1983 r. do dnia 31 grudnia 1989 r., tj. przez okres 6 lat, 5 miesięcy i 16 dni. Jego całkowity okres służby wynosi 13 lat, 8 miesięcy i 1 dzień. Zdaniem Sądu, okres 6 lat, 5 miesięcy i 16 dni służby na rzecz totalitarnego państwa nie jest i nie może być uznany za krótkotrwały, zwłaszcza w porównaniu do całkowitego okresu służby skarżącego, który wynosił 13 lat, 8 miesięcy i 1 dzień. Zatem dla totalitarnego ustroju skarżący pracował przez 46% swojego okresu służby. Zdaniem Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, przesłanka krótkotrwałości musi być spełniona po to, aby w ogóle można oceniać zaistnienie pozostałych przesłanek, skoro, jak powiedziano na wstępie, muszą być one spełnione łącznie. Brak spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa, uniemożliwia badanie i wzięcie pod uwagę zaistnienia pozostałych. Zatem organ zasadnie stwierdził, że wobec skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24c ww. ustawy. Zatem zaskarżona decyzja, odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Na treść tej decyzji ani na treść wyroku tutejszego Sądu nie może mieć bowiem wpływu fakt wydania przez Sąd [...] w [...] Wydział [...] , wyroku w dniu 24.03.1998 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] . Wyrokiem tym przyznano J. R. prawo do emerytury z dodatkiem za inwalidztwo pozostające w związku ze służbą. Jakkolwiek więc wyrok ten ma wiążącą moc dla organu administracji publicznej, to jednak nie ma znaczenia w sprawie niniejszej, której przedmiotem była ocena spełnienia przez skarżącego przesłanek zastosowania wobec niego art.8a ustawy zaopatrzeniowej. W sprawie stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, że służba skarżącego dla totalitarnego ustroju nie była krótkotrwała: a ponieważ obie, wskazane w przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie, nie można było wobec J. R. zastosować art.8a w.w. ustawy. Nie może więc mieć znaczenia, że w wyroku sądu powszechnego stwierdzono inwalidztwo skarżącego, pozostające w związku ze służbą. Mając powyższe analizy na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło