II SA/Wa 292/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2025 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę. A. N. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (dalej jako: organ lub Szef CWCR) z dnia [...] stycznia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] (dalej, jako: organ I instancji) z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia zawierającego informację potwierdzającą przebieg zastępczej służby wojskowej z karty przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [... ] [...] Odcinek [...], Seria [...] Nr [...], w okresie od [...] grudnia 1981 - stan wojenny. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że w dniu [...] września 2024 r. organ I instancji wydał skarżącemu Zaświadczenie Nr [...] potwierdzające odbycie przez niego zasadniczej służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od dnia [...] października 1979 r. do dnia [...] listopada 1981 r. Dane te organ I instancji przedłożył na podstawie posiadanej dokumentacji ewidencyjnej. Szef CWCR wskazał, że organ I Instancji nie mógł wydać zaświadczenia - jakiego żąda skarżący - zawierającego informację potwierdzającą przebieg zastępczej służby wojskowej z karty przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [...] ponieważ nie jest to dokument pochodzący od tego organu i tego rodzaju danych Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...] nie posiada. Zatem brak jest podstawy prawnej - w rozumieniu art. 218 § 1 K.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. - do takiej konstrukcji zaświadczenia. Organ wyjaśnił, że zgodnie z tymi przepisami organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Rzeczony dokument (karta przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [...] [...] Odcinek [...], Seria [...] Nr [...]), nie znajduje się w ewidencji WCR w [...]. Organ I Instancji, a za nim Szef CWCR zrozumiały intencje skarżącego w ten sposób, że domaga się on potwierdzenia przedłożonego dokumentu: karty przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [...] [...] Odcinek [...], Seria [...] Nr [...], w okresie od [...] grudnia 1981 - stan wojenny. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] nie dysponuje danymi pozwalającymi na potwierdzenie faktów lub okoliczności, których domaga się skarżący. Należy zauważyć, że rzeczona karta przydziału, nie zawiera stosownych zapisów: nie został uzupełniony zapis w zakresie decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień, co dodatkowo potwierdza tezę, że nie jest to dokument pochodzący od organów wojskowych. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć i wydanie prawidłowych i rzetelnych decyzji zgodnych z przedstawionymi kopiami dokumentów, opracowań naukowych, publikacji historycznych, aktów oskarżenia, wyroków. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w celu wykazania słuszności jego żądań, a mianowicie: a. kopii świadectwa pracy KWK [...] od dnia [...] grudzień 1981 r do [...] września 1986 r.; b. kopii i fotokopii - zdjęcie czytelne ([...], Odcinek [...], Seria [...], Nr [...] Karta Przydziału do Jednostki zmilitaryzowanej " KWK [...]" A. N. z dnia [...] grudzień 1981 r - Górnik [...] na dole/nielegalnego, bezprawnego stanu wojennego); c. Wtórnika [...] A. N. Karta Ewidencji Wojskowej (skarżący otrzymał z WCR [...] bardzo złej jakości, prawie nieczytelną kopię); d. analizy wpisów Wtórnika Karty Ewidencji Wojskowej, z wpisami w książeczce wojskowej Seria [...] Nr. [...] z dnia [...] marca 1977 r., WKU [...] (Fotokopie szt. 1.2 strona ze zdjęciem, str. 15, str. 35 wpis WKU [...] [...].11.81 r., str. 40 wpisy na ewidencję szt. 5, Str. 9. zwolniony dn. [...].11.1981 r. JW [...] - Udaje się do [...], Str. 41 wpisy 3 w lewej kolumnie szczególnie istotny jest wpis. WKW [...] z dn. [...].01.82 r - druga pozycja od góry lewa strona/rozbieżność lub celowe działanie WKU [...] niezgodne wpisy ze stanem faktycznym).; e. "Udowodnione i potwierdzone przez instytucje administracji państwowej, historycznie w Wyrokach, Ustawach - kopie opracowań naukowych, opinii Wojskowego Biura Historycznego, wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich, aktu oskarżenia Niekonstytucyjnego i nielegalnego wprowadzenia [...] grudnia 1981 r stanu wojennego przez wojskową zorganizowaną grupę przestępczą oficerów LWP o charakterze zbrojnym z gen .W. Jaruzelskim na czele WRON - KOK/Represji reżimu komunistycznego na tle politycznym - oskarżenie przez IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wyroków Trybunał Konstytucyjny, Sejm, Sądy, czasopisma, publikacje Polskie i zagraniczne.". Skarżący w uzasadnieniu skargi opisał dokumenty, którymi dysponuje i wskazał, że ewidencja wojskowa była w stanie wojennym i obecnie prowadzona jest nierzetelnie, są liczne poprawienia wpisów nieopatrzone podpisem czy parafką, brak wpisów w niektórych rubrykach. Skarżący wskazał nadto na zaniedbania organów wojskowych, ich odpowiedzialność moralną i prawną. Odniósł się do bezprawnych działań i represji reżimu komunistycznego na tle politycznym przeciwko całemu Narodowi Polskiemu, wskazywał na dyskryminację, ignorancję, zaprzeczanie faktów historycznych. Skarżący podniósł również kwestie związane z jego pracą w Kopalni Węgla Kamiennego w [...] oraz odniósł się do uregulowań prawnych m. in. do przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny i ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Ludowej. Skarżący podał, że pierwsze powołanie do zasadniczej służby wojskowej otrzymał dnia [...] października 1979 r. do dnia [...] listopada 1981 r., przeniesiony do rezerwy i po raz drugi powołany na mocy Dekretu [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. – Karta Przydziału Nr [...] do odbycia zasadniczej służby wojskowej w "KWK [...]" jako górnik [...] pod ziemią od [...] grudnia 1981 r. do 1983 r. Skarżący stanowczo nie zgodził się z rozstrzygnięciami organu dlatego uznał, że skarga do Sądu jest potrzebna i zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej, jako: P.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] stycznia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Jak wynika z treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie organów w sprawach dotyczących wydania zaświadczenia, organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (art. 217 § 1 K.p.a.). Zaświadczenie wydaje się jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 K.p.a.). Z kolei zgodnie z art. 218 § 1 K.p.a., w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 K.p.a.). Postępowanie wyjaśniające, prowadzone na podstawie art. 218 § 2 K.p.a., polega na zbadaniu stanu faktycznego i prawnego z wykorzystaniem środków dowodowych, jednakże nie w celu poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub prawnych, lecz w celu usunięcia wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw, a wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów czy innego rodzaju zbiorów danych. Zatem organ może wydać tylko takie zaświadczenie, którego treść wynika z posiadanych dokumentów, zaś niedopuszczalne jest tworzenie na potrzeby wydania danego zaświadczenia nowych dokumentów. Jak wynika z akt sprawy organy obu instancji uznały, iż nie można skarżącemu wydać zaświadczenia zawierającego informację potwierdzającą przebieg zastępczej służby wojskowej z karty przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [...] [...] Odcinek [...], Seria [...] Nr [...], w okresie od [...] grudnia 1981 - stan wojenny ponieważ nie jest to dokument pochodzący od tego organu i tego rodzaju danych Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...] nie posiada. Jak podano, zgodnie z danymi pochodzącymi z rejestrów, ewidencji i dokumentów znajdujących się w zasobach ewidencji wojskowej Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] nie widnieją zapisy dotyczące pracy w [...] Kopalni Węgla Kamiennego po zwolnieniu skarżącego z zasadniczej służby wojskowej w Wojsku Polskim. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia odpowiada prawu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu przez organ, w formie pisemnej, obiektywnie istniejącego stanu rzeczy dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym, w myśl art. 218 § 1 K.p.a. w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w posiadaniu organu zaświadczeniowego. Zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w powyższych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie w tym trybie ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających wprost z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W szczególności nie wydaje się zaświadczenia, jeżeli żądanie strony dotyczy kwestii spornej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 457/19). Należy podkreślić, także w kontekście zarzutów i motywów skargi, że zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem istnienia określonego stanu prawnego lub faktów, a przy jego pomocy organ stwierdza, co mu jest wiadome, nie rozstrzygając jednak żadnej sprawy (vide Z. Kmieciak, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalenia i weryfikacji jego treści, Państwo i Prawo 2004/10/58). Zaświadczenie nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Organ administracji publicznej może odmówić wydania zaświadczenia lub zaświadczenia żądanej treści, jeżeli: z żądaniem wydania zaświadczenia zwrócono się do niewłaściwego organu; osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia nie wykazała interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego; organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia; organ nie może spełnić żądania odnośnie treści zaświadczenia z uwagi na treść danych znajdujących się w jego posiadaniu, np. gdy stan prawny lub faktyczny, którego dotyczy żądanie, jest sporny. Jak już wskazano, organy w tej sprawie ustaliły, iż nie dysponują żadnymi danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści. Organ wydał skarżącemu Zaświadczenie Nr [...] potwierdzające odbycie przez niego zasadniczej służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od dnia [...] października 1979 r. do dnia [...] listopada 1981 r. Brak jest natomiast podstaw do wydania zaświadczenia zawierającego informację potwierdzającą przebieg zastępczej służby wojskowej z karty przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [...] [...] Odcinek [...], Seria [...] Nr [...], w okresie od [...] grudnia 1981 - stan wojenny. Należy zauważyć, że karta przydziału do jednostki zmilitaryzowanej - Kopalnia Węgla Kamiennego w [...] [...] Odcinek [...], Seria [...] Nr [...] została podpisana pomiędzy skarżącym, a Dyrektorem [...] Kopalni Węgla Kamiennego. Z karty tej nie wynika nadto aby wydana została jakakolwiek decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Nadto skarżący przedstawił kopię świadectwa pracy, z którego wynika, że skarżący był zatrudniony w [...] Kopalniach Węgla Kamiennego w [...] od dnia [...] grudnia 1981 r. do [...] września 1986 r. Dokument ten potwierdza, że skarżący był zatrudniony w tym zakładzie i stosunek pracy został rozwiązany "za wypowiedzeniem przez pracownika". Świadectwo to nie wskazuje na powołanie skarżącego do służby w jednostce zmilitaryzowanej. W konsekwencji, orzekające w sprawie organy, nie dysponując żądanymi danymi, zasadnie odmówiły skarżącemu wydania zaświadczenia określonego we wniosku z dnia [...] października 2024 r. Skarżący tak w zażaleniu, jak i skardze do sądu administracyjnego porusza wiele kwestii związanych z najogólniej rzecz ujmując, nieprawidłowościami w organach wojskowych w zakresie prowadzonej dokumentacji, jak również kwestii związanych ze zdarzeniami historycznymi i stanem wojennym. Ta argumentacja nie mogła jednak odnieść zamierzonego skutku w tym postępowaniu. Mamy tu bowiem do czynienia z postępowaniem zaświadczeniowym, a jego specyfika powoduje znacznie ograniczony zakres możliwości działania organu, co zostało już wyżej wyjaśnione. Sąd nie mógł również uwzględnić wniosków dowodowych wskazanych w skardze. Przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów i to pod warunkiem, że przeprowadzenie tego dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 P.p.s.a.). Sąd uznał, że sprawa niniejsza została dostatecznie wyjaśniona, a zawnioskowane dowody z dokumentów pozostają bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia, w szczególności gdy mamy do czynienia z postępowaniem zaświadczeniowym. Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd na tej podstawie nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Z tego punktu widzenia uwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego, nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.