II SA/Wa 293/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant: Monika Niewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi W. i G. D. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego H.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2005 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 293/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] października 2005 r. i odmówił przyznania małoletnim: W. i G.D. reprezentowanym przez pełnomocnika ustawowego matkę H.D. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu S.D. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika małoletnich W. i G. D. nie stwierdzono jednej z czterech przesłanek umożliwiającej przyznanie świadczenia. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których ojciec dzieci nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. W okresach od [...] września 1991 r. do [...] października 1996 r. ojciec dzieci pobierał ustawową rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W ubezpieczeniu występuje przerwa w okresie od [...] listopada 1997 r. do [...] czerwca 2003 r. wynosząca 5 lat i 2 dni. Podkreślenia, zdaniem organu, wymaga, że do dnia zgonu w dniu [...] listopada 2004 r. nie była wobec S.D. orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Natomiast fakt samego wysokiego bezrobocia oraz podnoszone przez skarżącą okoliczności polegające na dużym bezrobociu i koniecznością opieki nad dziećmi nie mogą być brane pod uwagę jako okoliczności uniemożliwiające nabycie świadczenia w trybie zwykłym. Z kolei podnoszone przez stronę trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia, gdyż nie ma ono charakteru socjalnego. W ocenie Prezesa ZUS brak jest więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani H.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła zarzut, że mąż zmarł w trakcie okresu ubezpieczenia i gdyby żył wypracowałby świadczenie, a okresy przerwy są spowodowane wysokim bezrobociem. Mąż starał się o pracę, był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L., ale nie mógł jej uzyskać. Skarżąca wskazała też na trudną sytuację materialną swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 ww. ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien więc przestrzegać przepisów tego kodeksu, w tym wyrażonych w rozdziale 2 zasad postępowania. Dotyczy szczególnie to określonej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Realizując dyrektywy zawarte w powyższych zasadach organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału, powinien on dokonać oceny uznając daną okoliczność za udowodnioną. (art. 80 kpa). W przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył zasady procedury administracyjnej opisane w art. 7 i 8 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że zmarły ojciec dzieci w chwili śmierci był ubezpieczony. Fakt ten nie został uwzględniony w żadnej z wydanych w sprawie decyzji. Tymczasem z akt sprawy wynika, że zmarły S.D. wykazał wolę kontynuowania ubezpieczenia i gdyby nie nagła śmierć mógłby osiągnąć wymagany okres do przyznania ubezpieczenia w trybie zwykłym. Tak więc organ nie podjął się oceny, czy przytoczone powyżej fakty nie stanowią zbiegu szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskanie uprawnień do renty na zasadach ogólnych. Brak wyjaśnienia tej okoliczności powoduje, że nie można także mówić, iż taki sposób działania Prezesa ZUS służy pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa. Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wziął pod uwagę tego, iż jak wynika z akt sprawy zmarły S.D. zamieszkiwał na obszarze dotkniętym strukturalnym bezrobociem, wykazywał wolę poszukiwania pracy poprzez zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy, ale nie mógł jej otrzymać. Tak więc był aktywny w poszukiwaniu pracy, ale na skutek okoliczności, za które nie ponosił winy, nie mógł wypracować odpowiedniego okresu, który pozwoliłby mu na przyznanie świadczenia w trybie zwykłym. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.