II SA/Wa 2932/21
WyrokWSA w Warszawie2022-04-28
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Ewa Kwiecińska, Sławomir Fularski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zamieszkująca lokal mieszkalny przydzielony rodzicowi jako mieszkanie służbowe funkcjonariuszowi Milicji Obywatelskiej, po śmierci rodzica, wstępuje w stosunek najmu tego lokalu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego lub ustawy Prawo lokalowe, czy też zastosowanie mają przepisy ustawy o Policji i przepisy resortowe dotyczące lokali policyjnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o Policji oraz przepisy resortowe dotyczące lokali policyjnych mają pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy Prawo lokalowe w kwestii ustalania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji. W związku z tym, skarżąca, która nie jest uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym ojcu, nie nabyła tytułu prawnego do lokalu i nie może go uzyskać, co uzasadnia decyzję o jego opróżnieniu.Stan faktyczny
Skarżąca zajmowała lokal mieszkalny, który został przydzielony jej ojcu jako mieszkanie służbowe funkcjonariuszowi Milicji Obywatelskiej. Po śmierci ojca, organy Policji wydały decyzję nakazującą skarżącej opróżnienie lokalu, argumentując brak tytułu prawnego do jego zajmowania. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc, że wstąpiła w stosunek najmu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy Prawo lokalowe, a także zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant referent Magdalena Morawiec po rozpoznaniu na rozprawie dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi C. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego oddala skargę
Komendant Główny Policji wydał w dniu [...] maja 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), art. 6 a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360, dalej: "ustawa o Policji"), § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2020 r. poz. 947) po rozpatrzeniu odwołania C. C. (dalej: "Skarżąca") od decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Komendanta [...] Policji nakazującego opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nadmienił, iż zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Komendanta [...] Policji nakazano Skarżącej opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], w związku z brakiem tytułu prawnego do jego zajmowania.
Z akt sprawy wynikało, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] został przydzielony decyzją Komendanta Milicji Obywatelskiej z dnia [...] października 1962 r. Państwu Z. i J. D. do wspólnego zamieszkania z dziećmi. J. D. zmarła w 1995 r., a Z. D. w 2019 r. Obecnie w lokalu zamieszkuje Skarżąca (córka głównych lokatorów).
Komendant [...] Policji, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. poinformował Skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Komendanta [...] Policji nakazano Skarżącej opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 5 lipca 2021 r. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2021 r., nr [...].
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez uznanie, że:
a. Skarżąca bezprawnie korzysta z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], podczas gdy Skarżąca po śmierci swojego ojca Z. D., będącego najemcą mieszkania, wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu;
b. Przedmiotowy lokal znajduje się w dyspozycji organów Policji, podczas gdy po odejściu ojca Skarżącej (najemcy lokalu) ze służby, tj. w okresie kiedy bezsprzecznie nie był on już funkcjonariuszem MO, wszystkie aneksy do umowy najmu zawierane były pomiędzy nim a Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej "MDM" (obecnie Zakładem Gospodarowania Nieruchomościami w dzielnicy [...]), działającym w imieniu i na rzecz [...] – nie zaś organów Milicji Obywatelskiej, czy też w późniejszym czasie Policji, pomimo iż zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami funkcjonariusz zwolniony ze służby zachowywał prawo do przydzielonego mieszkania służbowego lub do mieszkania zastępczego według norm powszechnie obowiązujących, ergo aneksy do umowy najmu powinny być zawierane pomiędzy ojcem Skarżącej, a organami MO (obecnie Policji), nie zaś właścicielem lokalu, tj. [...], co w konsekwencji oznacza, iż Policja utraciła prawo do dysponowania przedmiotowym lokalem;
c. Regulacja prawna dotycząca problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy Policji, emerytów policyjnych i członków ich rodzin została odrębnie określona w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy ogólne dotyczące najmu zawarte w ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 611, ze zm.) oraz w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145, ze zm., dalej: "k.c.") w szczególności w art. 691 § 1 k.c., podczas gdy:
- w dacie, w której została zawarta umowa najmu lokalu, obowiązywała ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe, której przepisy miały zastosowanie m.in. do mieszkań służbowych i która przewidywała, że w przypadku śmierci najemcy, jego małżonek i inni członkowie rodziny mieszkający z nim stale w chwili śmierci wstępują w stosunek najmu (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe) – Skarżąca po śmierci swojego ojca wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu,
- w dacie, w której ojciec Skarżącej odszedł ze służby obowiązywała ustawa o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej z dnia 31 stycznia 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 12, poz. 69), zgodnie z którą funkcjonariusz zwolniony ze służby zachowywał prawo do przydzielonego mieszkania służbowego lub do mieszkania zastępczego według norm powszechnie obowiązujących – bez wskazania przepisów szczególnych, które miałyby zastosowanie do najmu lokalu służbowego;
d. W niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej i ich rodzin, podczas gdy ojciec Skarżącej został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej na własną prośbę, nie nabywając uprawnień określonych w ww. przepisach, co nastąpiło przed utworzeniem Policji, która zastąpiła poprzednią formację (art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji), wobec czego brak jest możliwości zastosowania w sprawie art. 149 ust. 1 ustawy do Policji, który stanowi, że z chwilą rozwiązania Milicji Obywatelskiej jej funkcjonariusze stają się policjantami. Tym bardziej zatem Skarżąca nie stała się też rodziną policjanta. Brak jest więc łącznika pomiędzy sytuacją byłego funkcjonariusza MO i jego rodziny, a przepisami ustawy o Policji i jej aktów wykonawczych;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu l instancji;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
a. art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 lutego 1990 r. o Policji poprzez jego zastosowanie i przyjęcie przez Organ, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, tj. zajmowanie lokalu mieszkalnego, przez Skarżącą, bez tytułu prawnego, podczas gdy Skarżąca po śmierci swojego ojca (najemcy lokalu) wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego;
b. art. 90 ustawy z dnia 6 lutego 1990 r. o Policji poprzez uznanie, iż Policja jest dysponentem lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], podczas gdy Policja straciła prawo do dysponowania ww. lokalem;
c. art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieposzanowanie prawa do mieszkania i nieuwzględnienie tytułu do zajmowania go, wynikającego ze wstąpienia przez Skarżącą w stosunek najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego na podstawie art. 691 § 1 k.c., co w konsekwencji spowodowało naruszenie prawa do mieszkania i orzeczenie wobec Skarżącej opróżnienia lokalu mieszkalnego;
d. art. 75 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do naruszenia dyrektyw prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w tym w szczególności przeciwdziałania bezdomności oraz obowiązkowi szczególnej pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że zarówno Komendant Główny Policji, jak i Komendant [...] Policji w uzasadnieniu wydanych decyzji wskazali, iż:
1. prawo do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji, zgodnie z art. 88 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. przysługuje policjantowi w służbie stałej z uwzględnieniem liczby członków rodziny, do których zgodnie z art. 89 zalicza się m.in. małżonka oraz dzieci pozostające na jego utrzymanie, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia,
2. zgodnie z przepisami resortowymi tytuł prawny do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do policyjnej renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu,
3. regulacja prawna dotycząca problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy Policji, emerytów policyjnych i członków ich rodzin została odrębnie określona w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy ogólne dotyczące najmu zawarte w ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz w Kodeksie cywilnym, w szczególności w art. 691 § 1 k.c.
– co skutkowało stwierdzeniem, iż Skarżąca nie może uzyskać tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego.
Zdaniem Skarżącej należało wskazać, iż w dacie, w której została zawarta umowa najmu lokalu, obowiązywała ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe. Zgodnie zaś z treścią art. 1 ust. 2 oraz 3 tejże ustawy jej przepisom nie podlegały:
1. lokale dzienne wynajmowane w hotelach, gospodach i pensjonatach,
2. lokale na terenie gromad w nie podlegających podatkowi od nieruchomości lub zwolnionych od tego podatku budynkach gospodarstw rolnych indywidualnych, lub spółdzielni produkcyjnych. Lokale w tych budynkach mogą być jednak przydzielane na pomieszczenia zastępcze dla osób pozbawionych mieszkań wskutek klęski żywiołowej (huragan, powódź) lub pożaru (art. 61 ust. 3),
3. lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych i leśnych oraz państwowych przedsiębiorstw (zakładów) mechanizacji rolnictwa, zajmowane przez osoby niezatrudnione w resorcie rolnictwa lub w resorcie leśnictwa i przemysłu drzewnego, jednakże mają do nich zastosowanie przepisy o opróżnianiu mieszkań służbowych (art. 64 ust. 6) oraz o normach zaludnienia obowiązujących w mieszkaniach służbowych i kontroli wykorzystania tych mieszkań (art. 64 ust. 3),
4. lokale w budynkach znajdujących się w użytkowaniu lub pod zarządem organów kwaterunkowych wojska oraz lokale przydzielone wojsku na zakwaterowanie stałe Sił Zbrojnych. Przydział ten nie może obejmować lokali podlegających wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami.
Zdaniem Skarżącej mieszkania służbowe nie znalazły się w ww. katalogu wyłączeń – miały do nich zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe. Ponadto Skarżąca nadmieniła, że powyższy akt prawny przewidywał, że w przypadku śmierci najemcy, jego małżonek i inni członkowie rodziny mieszkający z nim stale w chwili śmierci wstępują w stosunek najmu (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe). W związku z tym Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, który zaznaczył, że korzysta ona bezprawnie z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...].
Dodatkowo Skarżąca wskazała, że w dniu [...] maja 2019 r., tj. w chwili śmierci swojego ojca – Z. D. – wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu.
Skarżąca podkreśliła, iż Z. D. został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej na własną prośbę, nie nabywając uprawnień określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin. Nastąpiło to przed utworzeniem Policji, która zastąpiła poprzednią formację (art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji). Zdaniem Skarżącej powyższe fakty wskazują na brak możliwości zastosowania w sprawie art. 149 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, że z chwilą rozwiązania Milicji Obywatelskiej jej funkcjonariusze stają się policjantami. Tym bardziej zatem Skarżąca nie stała się też rodziną policjanta. Brak jest jej zdaniem łącznika pomiędzy sytuacją byłego funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej i jego rodziny, a przepisami ustawy o Policji i jej aktów wykonawczych, jak też pomiędzy art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej i ich rodzin – na który bezzasadnie powołuje się zarówno Komendant [...] Policji, jak i Komendant Główny Policji.
Skarżąca dodatkowo zaznaczyła, że w jej ocenie niezwykle istotnym był fakt, iż po tym jak Z. D. został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej na własną prośbę, nie nabywając uprawnień o których wyżej wskazano, Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej "MDM" (obecnie Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w dzielnicy [...]), działające w imieniu i na rzecz [...] – nie zaś organów Milicji Obywatelskiej, czy też w późniejszym czasie Policji – wielokrotnie zawierało aneksy do umowy najmu z Z. D. – ojcem Skarżącej.
Skarżąca ponadto podkreśliła, że przedmiotowy lokal mieszkalny, od prawie 60 lat, stanowi jej ośrodek życiowy. Skarżąca jest osobą starszą, z problemami zdrowotnymi i bez możliwości finansowych, które pozwoliłyby jej na znalezienie innego lokalu, do którego mogłaby się przenieść.
W odpowiedzi na skargę organ po zapoznaniu się z zarzutami skargi nie znalazł podstaw do zmiany dotychczas prezentowanego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania, wynikające z innych regulacji prawnych, rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172, dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów") stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących
w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających
i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Szefa Służby Wywiadu Wojskowego, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.
W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, dalej jako "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym"), mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, nie mają zastosowania przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, w tym art. 30 tej ustawy, zgodnie z którym osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu (ust. 1). W dniu nawiązania umowy najmu, o której mowa w ust. 1, czynsz najmu takich lokali jest naliczany w wysokości 3% wartości odtworzeniowej (ust. 2).
W świetle powyższego w pierwszej kolejności należy odnieść się do wyjaśnienia pojęcia "lokale będące w dyspozycji" organów Policji na gruncie ustawy o Policji. Pojęciem tym posługuje się art. 90 ww. ustawy, stanowiąc, że: "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Lokale te uzyskiwane są w wyniku działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, są to lokale stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., sygn. akt CKN 683/00 (publ. LEX nr 74801), lokalem będącym
w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem związana z prawem organu Policji do decydowania, kto jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu lub nie, przy uwzględnieniu przepisów ustawy o Policji.
Status zajmowanego przez skarżących lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji organów Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 tej ustawy, zgodnie
z którym w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą (ust 1). Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (ust. 2).
Skoro bowiem prawo do lokali będących w dyspozycji Policji, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanym powyżej przepisom, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1122/10, z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 220/12; publ. CBOSA).
W świetle art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą uzyskać emeryci i renciści policyjni. Ten sam przepis art. 29 ww. ustawy przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego, może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym.
W rozpoznanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżąca nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu Z. D. Oznacza to, że nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie może tego tytułu prawnego uzyskać. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi zmierzających do wykazania, że przedmiotowy lokal nie znajduje się w dyspozycji organów Policji. Okolicznością niesporną jest bowiem fakt przydziału tego lokalu decyzją z [...] października 1962 r. ówczesnemu pracownikowi Milicji Obywatelskiej Z. D. Decyzja o przydziale przedmiotowego lokalu wydana została przez jednostkę podległą MSWiA, a sam status prawny lokalu – jako lokalu będącego w dyspozycji organów Policji – nie jest kwestionowany przez [...]. Lokal przydzielony został zresztą jako "kwatera stała – mieszkanie służbowe" i do tej kwatery stałej należało stosować przepisy gospodarki lokalami służbowymi, obowiązujące w organach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 1962 r.
Sąd nie znalazł też podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. – Prawo lokalowe (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227), a w szczególności art. 17 ust. 2 tej ustawy oraz art. 61 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Wskazane akty prawne utraciły swą moc odpowiednio: 1 sierpnia 1974 r. (Dz. U. z 1974 r. Nr 14, poz.84 – art. 65 pkt 3) oraz 1 stycznia 1986 r. (Dz. U. z 1985 r. Nr 38, poz. 181 – art. 130 ust. 1). Brak jest zatem podstaw do ich stosowania przy ocenie tytułu prawnego skarżącej do spornego lokalu.
Bez wpływu na skarżone rozstrzygnięcie pozostaje podnoszona w skardze trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej. Ustawa o Policji nie uzależnia możliwości nakazania opróżnienia lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego policji, od istnienia po stronie eksmitowanych dobrego stanu zdrowia czy dobrej sytuacji materialnej. Sam zaś fakt wieloletniego zamieszkiwania przez stronę w spornym lokalu nie sankcjonuje per se istniejącego stanu rzeczy.
Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, zaś zarzuty i argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie został prawidłowo zebrany materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny, który jest bezsporny. Decyzja wydana w sprawie spełnia również wymogi określone w art. 107 k.p.a., czyli zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym przytacza zastosowane przepisy i szczegółowo wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło