II SA/Wa 294/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Danuta Kania (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Senatu Wyższej Szkoły [...] w W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zmian w statucie uczelni postanawia odrzucić skargę Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, działając na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), stwierdził nieważność uchwały nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Senatu Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w W., uchwalającej zmiany w statucie ww. uczelni. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu [...] października 2011 r. Senat Wyższej Szkoły [...] w W. podjął uchwałę nr [...], uchwalającą zmiany w statucie ww. uczelni. W dniu [...] października 2011 r. do Ministerstwa wpłynęło pismo z dnia [...] października 2011 r. Rektora Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w W., przekazujące ww. uchwałę. Następnie organ stwierdził, iż zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa lub statutem uczelni, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od otrzymania uchwały lub decyzji. Na podstawie powyższego przepisu Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego sprawuje nadzór państwowy nad uczelniami, który ma wyłącznie charakter nadzoru prawnego i dotyczy badania zgodności działań organów uczelni z przepisami ustawy oraz jej statutem. W toku badania legalności uchwały nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Minister stwierdził jej niezgodność z przepisami statutu Wyższej Szkoły [...] w W. Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, statut uczelni niepublicznej nadaje jej założyciel albo uchwala organ kolegialny, wskazany w statucie, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 1, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych, działających w uczelni. Na podstawie art. 59 powołanej ustawy przepis art. 58 stosuje się również do zmian w statucie. Przepis ten oznacza, że w zależności od uregulowań statutowych, kompetencja dotycząca nadawania statutu i zmian w statucie może należeć do założyciela bądź organu kolegialnego uczelni. Zgodnie z § 42 ust. 1 statutu Wyższej Szkoły [...] w W., statut uczelni i zmiany w statucie nadaje jej założyciel po zasięgnięciu opinii senatu. W związku z powyższym podmiotem uprawnionym do nadawania statutu i zmian w statucie przedmiotowej uczelni jest jej założyciel. Senat ma jedynie kompetencje opiniodawcze w odnośnym zakresie. Mając na względzie powyższe, zdaniem organu, uchwała nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Senatu Wyższej Szkoły [...] w W. jest niezgodna z § 42 ust. 1 statutu tejże uczelni, w związku z tym należało stwierdzić jej nieważność. Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze stało się przedmiotem skargi Senatu Wyższej Szkoły [...] w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca wniosła o uchylenie ww. rozstrzygnięcia nadzorczego, zarzucając, iż organ - podejmując rozstrzygniecie nadzorcze - działał w warunkach uruchomionej już przez siebie procedury, określonej w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. W dniu [...] listopada 2011 r. organ wystosował do Rektora uczelni wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i tym samym wszczął procedurę objętą ww. regulacją. W zakreślonym w wezwaniu terminie (7 dni) nie było możliwości usunięcia naruszenia prawa, co wynika z regulacji statutu uczelni, dotyczących zwoływania posiedzeń Senatu. Niemniej jednak, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Rektor poinformował organ, iż posiedzenie Senatu zostało zwołane na [...] grudnia 2011 r. W dacie skierowania ww. pisma do organu Rektor nie znał treści rozstrzygnięcia nadzorczego Ministra z dnia [...] grudnia 2011 r. W świetle powyższego, w ocenie strony skarżącej, organ naruszył przepisy art. 36 i 37 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem bez wyczerpania procedury z art. 37 ww. ustawy podjął sankcje, przewidziane w art. 36 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wskazał, iż skarga została złożona po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] grudnia 2011 r. zostało doręczone Rektorowi uczelni w dniu 8 grudnia 2011 r., zaś skarga została wniesiona w dniu 9 stycznia 2012 r. W związku z powyższym zachodzi przesłanka do odrzucenia skargi, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Nadto organ podniósł, że skarga została złożona przez podmiot nieuprawniony, nieposiadający przymiotu strony w przedmiotowej sprawie, bowiem stroną postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 36 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, jest wyłącznie rektor uczelni. Z tego względu zachodzi konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Jednocześnie organ stwierdził, iż skarga na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze jest bezzasadna. Zdaniem organu, błędne są twierdzenia strony skarżącej, iż pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Minister wezwał uczelnię do usunięcia naruszenia prawa, wszczynając tym samym procedurę przewidzianą w art. 37 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Wskazane pismo dotyczyło nieważności uchwał Rady Powierniczej, a nie uchwały Senatu i było wystosowane do uczelni niezależnie od postępowania nadzorczego, o którym mowa w art. 36 ww. ustawy. Wezwano w nim uczelnię do uchylenia uchwał Rady Powierniczej z dnia [...] października 2011 r. z uwagi na fakt, że zostały one podjęte przez organ nieumocowany i formalnie nieistniejący. Minister mógł jedynie poinformować uczelnię o bezskuteczności uchwał Rady Powierniczej, nie miał natomiast możliwości zastosowania trybu nadzorczego i stwierdzenia ich nieważności, ponieważ Rada Powiernicza formalnie nie była ważnie powołanym organem kolegialnym uczelni. Dodatkowo organ podniósł, iż procedura nadzoru, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, odbywa się w trybie niezależnym od postępowania uregulowanego w art. 37 ww. ustawy. Niesłusznie więc strona skarżąca twierdzi, iż Minister - bez wyczerpania procedury z art. 37 ust. 1 ww. ustawy - nie może podejmować sankcji, przewidzianych w art. 36 ust. 1 ustawy. Pismo z dnia [...] listopada 2011 r. nie było wezwaniem w rozumieniu art. 37 ust. 1 ww. ustawy, a fakt jego wystosowania do uczelni nie miał żadnego wpływu na późniejsze rozstrzygnięcie nadzorcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej strony skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności pod względem formalnym. Z tego względu Sąd jest zobligowany do zbadania, czy skarga nie zawiera braków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 1 - 6 p.p.s.a. Przesłankami tymi są niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu do wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej strony (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Zdolność sądowa stanowi cechę danego podmiotu, która pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, tj. zgodnie z art. 32 p.p.s.a. - skarżącego lub organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Brak zdolności sądowej danego podmiotu uniemożliwia podjęcie czy też kontynuowanie postępowania lub daje podstawę do usunięcia jego skutków, jeżeli zostało zakończone. Dlatego też posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Charakterystyka kategorii podmiotów, którym przysługuje zdolność sądowa przed sądami administracyjnymi, została zawarta w poszczególnych jednostkach redakcyjnych art. 25 p.p.s.a. Powołany przepis kolejno wymienia - jako posiadające zdolność sądową - osoby fizyczne i osoby prawne (§ 1), państwowe i samorządowe jednostki nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (§ 2), inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 3) oraz organizacje społeczne, w tym nieposiadające osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności, występujące w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (§ 4). W ocenie Sądu, zakres przedmiotowy powołanego art. 25 p.p.s.a. nie obejmuje podmiotu, który w niniejszej sprawie złożył skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2012 r. Oznacza to, że Senat Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w W. nie posiada zdolności sądowej w rozumieniu ww. przepisu. Senat uczelni niepublicznej jest organem kolegialnym, którego kompetencje, z wyjątkiem spraw uregulowanych w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, określa statut. W przypadku Senatu Wyższej Szkoły [...] w W. zostały one określone w § 14 statutu, nadanego decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2010 r. i obejmują w szczególności: ustalanie ogólnych kierunków działalności uczelni, uchwalanie planów studiów i programów nauczania, ustalanie zasad przyjęć na studia, opiniowanie planowanych rozmiarów kształcenia, uchwalanie regulaminu studiów i regulaminu studiów podyplomowych, opiniowanie kandydatów na rektora i dziekanów, ocena działalności uczelni, zatwierdzanie rocznych sprawozdań rektora z działalności oraz ocena działalności rektora, określanie zasad ustalania zakresu obowiązków nauczycieli akademickich i rodzaju zajęć dydaktycznych, objętych zakresem tych obowiązków, przedstawianie założycielowi wniosków dotyczących zmian w statucie uczelni, opiniowanie planu rzeczowo - finansowego uczelni. Powyższe wskazuje, że Senat wyższej uczelni nie spełnia przesłanek któregokolwiek z podmiotów wymienionych w powołanym wyżej art. 25 p.p.s.a. W szczególności nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości administracyjnoprawnej, która została scharakteryzowana w § 4 art. 25 p.p.s.a. jako wynikająca z przepisów prawa możliwość nałożenia na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej obowiązków lub przyznania uprawnień, albo skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Możliwości takiej nie przewidują bowiem przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ani inne przepisy odrębne, co potwierdza przyjęte stanowisko, że Senat Wyższej Szkoły [...] w W. nie posiada zdolności sądowej. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Skoro brak zdolności sądowej strony skarżącej uniemożliwia przeprowadzenie ważnego postępowania z jej udziałem, należało orzec jak w sentencji.