II SA/Wa 294/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą z dnia [...] listopada 2024 r. działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 4 lit. f, § 7 ust. 2 pkt 12, § 18 ust. 2 pkt 1, § 32 ust. 1 pkt 3 i 6 w związku z ust. 8 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r poz. 14836 z późn. zm.) dalej uchwała mieszkaniowa, nie zakwalifikował Pan M. M. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu uchwały wskazano miedzy innymi, że : Skarżący wystąpił z wnioskiem o pomoc mieszkaniową po śmierci najemcy lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W.. Uprzednio najemca lokalu był dziadek skarżącego. Wniosek ten został zakwalifikowany jako pomoc mieszkaniowa na podstawie § 18 ust.2 pkt1 uchwały - regulacja po śmierci najemcy. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku napisał, że zajmowany lokal stanowi dla niego wartość zarówno sentymentalną jak i praktyczną. Wyjaśnił, że zamieszkuje w tym lokalu od 2019 r., znalazł zatrudnienie w Warszawie, a jego dom rodzinny znajduje się 60 km od Warszawy i dojazd zajmuje jedną godzinę i 20 minut. Najemcą lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W. na podstawie przydziału kwatery stałej - mieszkania służbowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (dalej: "MSW") z [...] kwietnia 1958 r. był dziadek zainteresowanego - Pan G. K.. Lokal ten został przekazany do dyspozycji Miasta porozumieniem z 4 sierpnia 2009 r., zawartym pomiędzy Miastem Stołecznym Warszawa a Komendantem Głównym Policji. W dniu [...] października 2016 r. Zarząd Dzielnicy [...] wyraził zgodę na oddanie do bezpłatnego używania lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W. na rzecz Pani U. M. (matki wnioskodawcy) w celu zamieszkiwania i sprawowania opieki nad najemcami. Powyższa zgoda została wydana do dnia [...] września 2019 r. Pan M. M. oświadczył, że przejął opiekę nad dziadkiem po swojej matce w 2019 r. i dlatego został zameldowany pod powyższym adresem Babcia wnioskodawcy - Pani B. K. zmarła [...] grudnia 2016 r., a dziadek - Pan G. K. zmarł [...] stycznia 2023 r. w W.. Zainteresowany wyjaśnił, że dziadek zmarł w W., ponieważ poczuł się źle podczas wizyty w domu swojej córki – U. M. (matka wnioskodawcy) i stamtąd został przewieziony do szpitala w W.. Z posiadanych informacji wynika, że Pan M. M. został zameldowany na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ul. I.j [...] w W. od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2024 r. W aktach sprawy brak jest zgody Miasta na zamieszkiwanie skarżącego w tym lokalu. Organ wyjaśnił, że rodzice skarżącego wraz z jego bratem zamieszkują w Z. w gminie J. w domu składającym się z 4 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 95 m2, w tym mieszkalnej około 65 m2. Skarżący w swoim oświadczeniu z [...] kwietnia 2023 r. napisał, że "warunki mieszkaniowe w miejscu zamieszkania rodziców są dobre". Zgodnie z oświadczeniem, skarżący oprócz rodziców nie ma innej rodziny. Organ wskazał, że z informacji i dokumentów nadesłanych przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (ZGN) potwierdzają zamieszkiwanie dwóch młodych mężczyzn w lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W. od momentu śmierci poprzedniego lokatora. Do sposobu korzystania z lokalu nie zgłaszano zastrzeżeń. Na bieżącym koncie opłat za korzystanie z lokalu nie ma zaległości, do opłat zgłoszona jest jedna osoba - wnioskodawca. Organ wskazał, że w związku z wątpliwościami, kto zamieszkiwał z dziadkiem wnioskodawcy do dnia jego śmierci, w dniu [...] października 2024 r. ZGN ponownie przeprowadził wywiad z mieszkańcami budynku przy ul. I. [...] w W., z którego wynika, że w lokalu nr [...] do dnia swojej śmierci zamieszkiwał wyłącznie Pan G. K. - dziadek wnioskodawcy, a matka skarżącego opiekowała się nim, ale z nim nie zamieszkiwała. Po śmierci Pana G. K. w lokalu widywani są jego wnukowie. Wezwany do złożenia wyjaśnień, Pan M. M. oświadczył, że w lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W. zamieszkuje sam, natomiast czasami odwiedza go młodszy brat albo dziewczyna i zdarza się, że nocują w lokalu. Reasumując organ uznał, że niespełnione są kryteria zawarte w § 18 ust.2 pkt 1 i § 32 ust 1 pkt 3 i 6 uchwały mieszkaniowej, gdyż skarżący nie posiadał pisemnej zgody Miasta na zamieszkanie w lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W., brak jest potwierdzenia by skarżący zamieszkiwał w lokalu wspólnie z najemcą do jego śmierci, wnioskodawca ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie przy pomocy rodziców. Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący. Wskazał, że potrzebuję pomocy mieszkaniowej na obecnym etapie życia. Przeprowadził się do Warszawy w 2017 roku z małej wsi w celu opieki nad dziadkiem po śmierci jego żony a swojej babci, znalazł pracę, ukończył studia i planuję obecnie kontynuować edukację na studiach podyplomowych (lub studium) albo na kursach kierunkowych, żeby podnieść swoje kwalifikacje, więc prowadzi czynne życie, ale na razie nie jest jeszcze na etapie, na którym mógłbym samodzielnie poradzić sobie ze znalezieniem innego miejsca do życia tak, żeby móc zachować i pracę i zdobywać dalsze kwalifikacje, żeby móc się uniezależnić. Zaskarżonej uchwale zarzucił : 1. błędne zastosowanie § 18 ust. 2 uchwały mieszkaniowej odmawiając mu udzielenia pomocy mieszkaniowej, mimo że: - był uprawniony do zamieszkiwania w lokalu jako opiekun faktyczny dziadka, czyli najemcy, - zamieszkiwał w tym lokalu za zgodą i wiedzą Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy i mieszka tam nieprzerwanie od marca 2017 roku, - byłem zameldowany w lokalu i zameldowano go na wniosek dziadka z [...] listopada 2019 r. - dziadek wyraźnie napisał, że jestem jego wnukiem, - mieszkał na stałe z dziadkiem w tym lokalu od marca 2017 r. za zgodą Zarządu, który wraził zgodę abym się w tym lokalu zameldował na okres od[...]listopada 2019 r. do [...] października 2024 r. i wyraził zgodę na moje zamieszkiwanie w tym lokalu, - w przepisie jest mowa o tym, że wnioskodawca nie został stroną umowy najmu na podstawie art. 691 kodeksu cywilnego - nie został stroną umowy najmu, ponieważ nikt mi tego nie proponował, a poza tym nie należy do osób wymienionych w tym artykule - jest wnukiem dziadka. Podsumowując, spełniam warunki z przepisów uchwały, na które powołał się Zarząd, w związku z czym powinien udzielić pomocy mieszkaniowej, a nie usuwać z mieszkania. W ocenie skarżącego Zarząd Dzielnicy źle zastosował § 32 ust.1 pkt 3 i 6 uchwały mieszkaniowej, ponieważ Zarząd nie zbadał dokładnie sprawy, przede wszystkim nie sprawdził w ogóle (bo gdyby sprawdził, to by się tego dowiedział), że stale mieszkał w lokalu z dziadkiem, który był najemcą do śmierci, mieszka tam już prawie 8 lat. Skarżący wskazał, że dostawał zawiadomienia o wysokości opłat na swoje nazwisko (M. M. - wskazane na górze dokumentu; przykładowo załączam zawiadomienie z [...] kwietnia 2023 r.; wcześniej był wpisywany K. G., czyli dziadek). To, że nie był najemcą nie znaczy, że nie mieszkał w lokalu i że za niego nie płacił. Mogą to potwierdzić sąsiedzi, listonosz, jego goście, rodzice. W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1-2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola sądowo administracyjna sprowadza się zatem do dokonania oceny, czy organ administracji publicznej nie naruszył norm prawa materialnego, postępowania lub ustrojowych. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga oceniana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie o prawidłową materialną podstawę prawną, tj. § 18 ust. 2 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2019 r. poz. 14836 ze zm.; dalej: uchwała mieszkaniowa), ponieważ we wniosku złożonym [...] kwietnia 2023r. Skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy mieszkaniowej w trybie tzw. regulacji, czyli zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w związku z zajmowaniem go bez tytułu prawnego po śmierci dotychczasowego najemcy, a nie o udzielenie pomocy mieszkaniowej na zasadach ogólnych. Na podstawie § 18 ust. 2 pkt 1 uchwały mieszkaniowej pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów była uprawniona do zamieszkiwania i nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, jeżeli najemca lub były najemca wspólnie zamieszkujący z wnioskodawcą zmarł, a osoba, która pozostała w lokalu nie wstąpiła w najem na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.). Zgodnie z § 18 ust. 4 przez osoby, o których mowa w ust. 2, należy rozumieć: małżonka najemcy, byłego małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Nie jest sporne, że skarżący jako wnuczek G. K. znajduje się w kręgu osób, o których mowa w § 18 ust. 4 uchwały mieszkaniowej, oraz że nie wstąpił w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 1-5 k.c. Skarżący nie spełniła jednak przesłanek nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu do śmierci najemcy oraz uzyskania zgody Miasta na zamieszkiwanie w lokalu. Jak wynika z akt sprawy Organ ustalił, że przeprowadził wywiad z mieszkańcami budynku przy ul. I. [...] w W. , z którego wynika, że w lokalu nr [...] do dnia swojej śmierci zamieszkiwał wyłącznie Pan G. K. - dziadek wnioskodawcy, a matka Skarżącego opiekowała się nim, ale z nim nie zamieszkiwała. Po śmierci Pana G. K.w lokalu widywani byli jego wnukowie. Ponadto z dokumentacji sprawy wynika, że skarżący nie uzyskał pisemnej zgody Miasta na zamieszkiwanie w lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W.. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, tego rodzaju zgoda musi mieć charakter jednoznaczny - nie może być jedynie dorozumiana i polegać na niepodejmowaniu czynności w celu usunięcia osoby zamieszkującej lokal (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1744/23). Jak wynika z akt sprawy najemca lokalu Pan G. K. orientował się w konieczności pozyskania zgody na oddanie lokalu przez najemcę do wspólnego zamieszkania. Pan G. K., w dniu [...] sierpnia 2016 r. wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na oddanie lokalu przez najemcę do wspólnego zamieszkiwania dla swojej wnuczki M. . Następnie, z uwagi na zmianę sytuacji rodzinnej, pismem z [...] października 2016 r. Pan G. K. wraz z żoną Panią B. K. poprosili o rozpatrzenie złożonego w dniu [...] sierpnia 2016 r. wniosku pod kątem sprawowania nad nimi opieki przez ich córkę (matkę Skarżącego) Panią U. M.. W odpowiedzi na złożony przez dziadków Skarżącego wniosek, Zarząd Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] października 2016 r. wyraził zgodę na oddanie do bezpłatnego używania lokalu nr [...] przy ul. I. [...] w W. na rzecz Pani U. M. (matki skarżącego) w celu zamieszkiwania i sprawowania opieki nad najemcami. Powyższa zgoda została wydana do dnia [...] września 2019 r. Pan M. M. oświadczył, że przejął opiekę nad dziadkiem po swojej matce w 2019 r. i dlatego został zameldowany pod powyższym adresem. Jednak najemca lokalu, Pan G. K. nigdy nie występował z wnioskiem o wyrażenie zgody na oddanie ww. lokalu na rzecz wnuka - Pana M. M.. Należy również zaznaczyć, że zgoda na zamieszkiwanie matki skarżącego została wydana czasowo, tj. do dnia [...] września 2019 r. w celu sprawowania opieki nad rodzicami, a nie w celu stałego zamieszkiwania. Reasumując taka zgoda nie została pozyskana dla skarżącego i nie można jej wywodzić z faktu zameldowania w przedmiotowym lokalu. W ocenie Sądu organ nie naruszył w niniejszej sprawie również przepisów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że w postępowaniu z zakresu pomocy mieszkaniowej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., jednakże zasady ogólne postępowania administracyjnego - analogiczne do zawartych w k.p.a. - takie jak zasady legalizmu, prawdy obiektywnej oraz przekonywania stron, należy uwzględniać w stosowaniu całokształtu administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok NSA z 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 4752/21). Ustawodawca w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z 21 czerwca 2021 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 725) określił działania organu gminy jako rozpatrywanie i załatwianie wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej; w szczególności zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. pozostaje w korelacji z § 32 ust. 1 uchwały mieszkaniowej, który nakazuje organowi poddać wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową szczegółowej analizie uwzględniającej przesłanki określone w punktach 1-6. Poczynione przez Organ ustalenia faktyczne znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy, w związku z czym nie sposób zarzucić Organowi dowolności w ustalaniu stanu faktycznego oraz w ocenie materiału dowodowego, który należy uznać za kompletny. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wszystkie niezbędne elementy, w szczególności zakreślenie stanu faktycznego sprawy oraz wyłożenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Ponadto nie nosi ono cech arbitralności. Należy wreszcie zauważyć, że Organ nie naruszył prawa, nie wsłuchując Skarżącego, bowiem oparł swoje rozstrzygnięcie na obszernej dokumentacji pozwalającej ustalić istotne okoliczności sprawy, a ponadto skarżący nie uczestniczył w rozprawie. Poza granicami sprawy pozostaje natomiast kwestia ewentualnego uzyskania przez Wnioskodawcę praw do lokalu wobec reguł wynikających z art. 691 K.c. Zagadnienie to nie jest rozstrzygane w drodze podjęcia uchwały w przedmiocie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Z samej treści regulacji uchwały mieszkaniowej wynika zresztą, że nie dotyczy ona przypadku, gdy uprawnienie wynika z reguł ogólnych K.c. (tak § 18 ust. 2 pkt 1 in fine). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.