II SA/Wa 297/24

WyrokWSA w Warszawie2024-09-24

Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Andrzej Wieczorek, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy służba pełniona na rzecz państwa totalitarnego, trwająca ponad dwa lata, może być uznana za krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a tym samym czy może stanowić podstawę do wyłączenia stosowania przepisów ograniczających świadczenia emerytalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dwuletni okres służby na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący około 8% całego stażu służby, może być uznany za krótki, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, zwłaszcza w porównaniu do ponad 18 lat służby na rzecz państwa demokratycznego. Ponadto, sąd stwierdził, że organ administracji publicznej nie zbadał wystarczająco charakteru zadań realizowanych przez funkcjonariusza w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego, skupiając się nadmiernie na przynależności do partii i szkoleniach, zamiast na indywidualnych czynach i ich zgodności z prawami człowieka. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i proceduralnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku C. M. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które skutkowały obniżeniem jego emerytury z powodu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego przed 31 lipca 1990 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania tych przepisów, uznając, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie była krótkotrwała, a jego postawa i zaangażowanie w struktury aparatu państwowego świadczyły o utożsamianiu się z ustrojem totalitarnym, co wykluczało "szczególnie uzasadniony przypadek". C. M. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2021 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2024 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] , na podstawie 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.) w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec C. M. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że C. M. wnioskiem z [...] października 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w związku z faktem, że ww. służba przed 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa nie była pełniona krótkotrwale. Organ stwierdził ponadto, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. W ocenie Ministra postawa C. M. związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach totalitarnego państwa nie kwalifikuje sprawy jako "szczególnie uzasadnionego przypadku". Podkreślił, że podczas służby na rzecz totalitarnego państwa nie wykonywał czynności technicznych, lecz zajmował stanowisko merytoryczne, które powierzano osobom zaufanym, sprawdzonym i zweryfikowanym pod względem zaangażowania w realizację zadań oraz pod względem postawy ideologiczno - merytorycznej. Zatem całokształt jego służby, a w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r. oraz przyjętą postawę wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w wykonywanie obowiązków na rzecz państwa totalitarnego, nie pozwala na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie. Organ podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis ten nakłada na organ obowiązek spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Przesłanki te są nieostre co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidulanego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". Organ zaznaczył, że już na etapie prac komisji sejmowych, kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest krótkotrwałość, może napotykać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzonym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia krótkotrwałości. Jednak poprawka nie zyskała akceptacji komisji sejmowej, stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle tego należy stwierdzić, że rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa. Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych organ podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy w zakresie takich właśnie zadań, jak i gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste i dowiedzione. Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", uzasadniającego wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej organ podał, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołał się na treść prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 147/19, z którego wynika, że: "użycie w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" stanowi środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego, wynikającego z faktu, że wyłączenie, o którym mowa w tym przypisie, ze swej istoty ma charakter wyjątkowy. Chodzi bowiem o wyłączenie spod ogólnie przyjętej w art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej prawidłowości osób, które poza tym, że ich służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była krótkotrwała, odznaczają się wybitnymi, indywidualnymi, także w znaczeniu "niepowtarzalnymi", zasługami i osiągnięciami w dziedzinie aktywności zawodowej w służbie po 12 września 1989 r. Ocena tego typu zasług ze względu na ich różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność, jak również ocena krótkotrwałości służby, została powierzona ocenie organu w ramach uznania administracyjnego. Zatem wykonywanie obowiązków służbowych w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie wypełnia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realziowania powierzonych mu zadań z najwyższą starannością. Sam zatem fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień, czy też innych gratyfikacji z tytułu pełnienia służby nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, o jakim mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ podkreślił, że wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek", mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca umożliwia organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co ma na celu umożliwienie zastosowania pewnego stopnia elastyczności, uzasadnionej względami słuszności, w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidulanej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie regulacji wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest możliwe i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych, co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności od tzw. uznania administracyjnego. W toku postępowania organ ustalił, że C. M. pełnił służbę (z wyłączeniem okresu zasadniczej służby wojskowej) od 12 stycznia 1978 r. do 31 stycznia 2008 r., tj. przez 30 lat i 19 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od [...] lipca 1987 r. do [...] listopada 1989 r., tj. przez 2 lata, 4 miesiące i 6 dni. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad dwuletniego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go jako odpowiadający wskazanej wyżej wykładni językowej. Ponadto służba wnioskodawcy była służbą podjętą nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie, zaś ze względu na długość okresu jej pełnienia – trwałą. Jej zakończenie nie wynikało z jego woli, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. W związku z tym w przedmiotowej sprawie przesłanka "krótkotrwałości" zawarta w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy nie została spełniona. Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ wskazał, że jej ocena powinna każdorazowo być wypracowana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza, sposobu ich realizacji oraz stopnia zaangażowania w ich wykonywanie. Do dokonania oceny spełnienia przez C. M. przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. (...)" organ wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z [...] listopada 2018 r. oraz Komendanta Powiatowego Policji w W. zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby (...)" i "Ocenie rzetelności służby (...)" z [...] sierpnia 2018 r. Komendant Główny Policji w swoim stanowisku z [...] stwierdził, że C. M. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po 12 września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wnioskodawcy karach dyscyplinarnych. W ww. stanowisku zaznaczono również, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Również Komendant Powiatowyi Policji w W. w "Informacji dotyczącej przebiegu służby (...)" z [...] sierpnia 2018 r. nie zakwestionował faktu, że C. M. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po 12 września 1989 r. W aktach sprawy nie odnotowano wzmianek dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych oraz karno-skarbowych. W ww. stanowisku zawarto informacje o otrzymanych przez niego w trakcie pełnienia służby awansach i podwyżkach dodatku służbowego/funkcyjnego. W "Ocenie rzetelności służby (...)" z [...] sierpnia 2018 r. podano, że "(...) z nałożonych zadań służbowych wywiązuje się bardzo dobrze". (...) jest funkcjonariuszem bardzo samodzielnym i zaradnym", " (..) kilkakrotnie za osiągnięte wyniki w pracy zawodowej wyróżniamy nagrodami przez MSW i Komendanta Miejskiego", "(...) w pracy przejawia wiele inicjatywy i zaangażowania (...)". Ponadto w zasobach archiwalnych brak dokumentów wskazujących na udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611). Uwzględniając zgromadzone w sprawie materiały Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że służba C. M. była pełniona rzetelnie, co świadczy, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Dokonując weryfikacji zaistnienia w przedmiotowej sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ podał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...]przekazanych za pismem z [...] lipca 2018 r. oraz z [...] kwietnia 2021 r. przez IPN wynika, że C. M. w trakcie służby w SB miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek specjalny (wniosek personalny z [...] czerwca 1987 r.). Wnioskodawca od [...] lipca 1987 r. do [...] listopada 1989 r. pełnił służbę na stanowisku Zastępcy Szefa ds. [...] w A., tj. jednostce wymienionej w art. 13b ustawy. W ocenie Ministra ustalenie, czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji nie jest możliwe bez ustalenia, czym zajmowała się komórka organizacyjna, w której C. M. pełnił służbę. Ustalił zatem, że pion polityczno-wychowawczy tworzył Zarząd Polityczno-Wychowawczy w Centrali oraz wydziały polityczno-wychowawcze w komendach wojewódzkich MO. W poszczególnych departamentach oraz biurach Centrali wprowadzono stanowiska zastępców dyrektora ds. polityczno-wychowawczych bądź samodzielne stanowiska specjalistów ds. polityczno-wychowawczych, w KWMO natomiast za całokształt zagadnień z tym związanych odpowiadali zastępcy komendantów polityczno- wychowawczych. Do zakresu obowiązków funkcjonariuszy wykonujących zadania w pionie polityczno - wychowawczym należało realizowanie wytycznych instancji partyjnych oraz ministra w zakresie odpowiedzialności za kształtowanie socjalistycznego światopoglądu funkcjonariuszy, badanie i ocenianie ich nastrojów oraz stanu moralno-politycznego, prowadzenie szkolenia politycznego dla kadr kierowniczych ministerstwa, opracowywanie wydawnictw informacyjno-propagandowych i szkoleniowych, popularyzowanie tematyki resortowej w środkach masowego przekazu, a także nadzorowanie Redakcji "W Służbie Narodu" w sprawach polityki wychowawczej. Ponadto zaznaczył, że praca polityczno-wychowawcza prowadzona była wśród kadr Służby Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, członków rodzin funkcjonariuszy, a także wśród członków rezerw osobowych, resortowych emerytów i rencistów, członków "ORMO" oraz pracowników cywilnych. Działalność Służby Polityczno-Wychowawczej spotkała się z dużą nieufnością i krytyką nawet wśród części funkcjonariuszy resortu oraz wśród innych osób związanych z resortem. Wnioskodawca pełniąc służbę na stanowisku Zastępcy Szefa ds. [...] A. nie wykonywał czynności technicznych, lecz zajmował stanowisko merytoryczne, które powierzano osobom zaufanym, sprawdzonym i zweryfikowanym pod względem zaangażowania w realizację zadań i pod względem postawy ideologiczno-merytorycznej. Ponadto były funkcjonariusz ukończył [...] czerwca 1988 r. w Ośrodku Doskonalenia Kadr Kierowniczych MSW w L. Kurs Instruktorsko-Metodyczny Zastępców ds. L.. W ocenie organu C. M. pełniąc służbę na stanowisku Zastępcy Szefa ds. [...] w A. był funkcjonariuszem wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa, angażującym się w działalność ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Systematycznie też podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala również stwierdzić, że były funkcjonariusz utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co ma znaczenie w kontekście analizy jego sprawy pod kątem spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazanej w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto, z dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, że C. M. należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), która była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. Skoro wnioskodawca przystąpił do PZPR, to identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Ponadto w archiwalnych aktach osobowych znajduje się m.in. świadectwo ukończenia przez byłego funkcjonariusza 30 czerwca 1988 r. "dwuletniego studium nauk społecznych" na Wieczorowym Uniwersytecie Marksizmu-Leninizmu (WUML) przy Komitecie Wojewódzkim PZPR w B. z wynikiem bardzo dobrym. Odnosząc się do samego faktu odbywania studiów na ww. uczelni wyjaśnił, że realizowany przez WUML kierunek kształcenia w znacznej mierze wyspecjalizowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii (strona poszerzała wiedzę z zakresu m.in. ekonomii politycznej oraz filozofii marksistowskiej). Uczęszczając na zajęcia w systemie wieczorowym, a tym samym poświęcając swój prywatny czas ww. z pewnością utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. W ocenie organu mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że przebieg służby C. M. nie pozwala przyjąć, by został spełniony warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Długość okresu służby ww. na rzecz państwa totalitarnego, jej charakter przed 31 lipca 1990 r. typowy dla ustroju państwa totalitarnego, postawę strony, związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa powoduje, że przedmiotowa sprawa nie może stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Dodatkowo Minister wyjaśnił, że jeżeli osoba nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej dotycząca jej przebiegu, jak i dat jej pełnienia na różnych stanowiskach, to powinien tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym Instytut Pamięci Narodowej i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji. Zgodnie z art. 13a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, na wniosek organu emerytalnego Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych i w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Stosownie do art. 13a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej informacja o przebiegu służby, o której mowa w ust. 1, jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb. W myśl art. 13a ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej do informacji, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister podkreślił, że od decyzji o ponownym ustaleniu wysokości świadczenia, wydanej przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, służy prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w W. Wydział Ubezpieczeń Społecznych, zatem wszelkie zastrzeżenia odnośnie tej decyzji, z uwagi na fakt jej niezgodności z obowiązującymi przepisami lub stanem faktycznym, zainteresowany mógł zgłosić ww. postępowaniu odwoławczym. Prowadzone na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej postępowanie administracyjne to tryb postępowania odrębny i mający odmienną podstawę prawną, bowiem nie dotyczy on ustalenia osobie zainteresowanej prawa do określonego świadczenia, a jedynie wyłączenia stosowania przepisów decydujących o jego obniżeniu w danych okolicznościach. W świetle tego nie powinno podlegać wątpliwości, że Minister jest związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. M. wniósł o jej zmianę i przyznanie świadczenia emerytalnego w wysokości sprzed 1 października 2017 r., tj. 4.507,95 zł odpowiednio zwaloryzowanego stosownie do obowiązujących przepisów, wypłatę zaległych należności pieniężnych z tytułu pomniejszonej emerytury począwszy od [...] października 2017 r., a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. a) art. 2 Konstytucji RP, polegające na arbitralnym obniżeniu mu świadczenia emerytalnego, co narusza zasadę praw nabytych i zasadę sprawiedliwości społecznej, a także zasadę zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez niego prawa oraz niedziałania prawa wstecz, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego, b) art. 67 ust. 1 w zw. z art.31 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na arbitralnym obniżeniu przysługującego mu świadczenia emerytalnego, co stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione naruszenie przysługującego prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego, c) art. 30 oraz art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na naruszeniu godności, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego, poprzez przyjęcie, że jego służba w okresie przed [...] lipca 1990 r. stanowiła "służbę na rzecz totalitarnego państwa", tym samym arbitralnie przypisano mu - w akcie prawnym w randze ustawy- winy za działania związane z naruszeniami praw człowieka, których dopuszczali się niektórzy przedstawiciele władzy publicznej PRL oraz niektórzy funkcjonariusze organów bezpieczeństwa publicznego, a co do których w żaden sposób się nie przyczynił, d) art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art.67 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na nieuzasadnionym, dyskryminującym zróżnicowaniu jego uprawnień o charakterze majątkowym wynikających ze służby po roku 1990 i obniżeniu świadczeń emerytalnych należnych mu z tytułu tej służby, w stosunku do osób, które nie pełniły służby w okresie PRL, w sposób naruszający zasadę równości wobec prawa, e) art. 45 ust. 1 w zw. z art.10 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na zastosowaniu represji bez wskazania winy indywidualnej, zastąpienie w tym zakresie władzy sądowniczej władzą ustawodawczą i odwrócenie w ten sposób zasady domniemania niewinności oraz uznanie wszystkich funkcjonariuszy będących w służbie przed 31 lipca 1990r. za winnych działań zasługujących na penalizację, f) art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust.3 Konstytucji RP i w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na arbitralnym naruszeniu jego praw majątkowych i prawa do poszanowania mienia, które podlegają równej dla wszystkich ochronie, na skutek nieproporcjonalnego naruszenia jego prawa do zabezpieczenia społecznego, co stanowi przejaw represji ekonomicznej. Skarżący wskazał, że pracę w resorcie spraw wewnętrznych rozpoczął na stanowisku Kierownika Referatu [...] A. [...] sierpnia 1982 r. Wcześniej odbył zastępczą służbę wojskową w okresie od października 1977 r. do września 1978 r. i studia w [...] w S. w latach 1978-1982. W okresie [...] lipca 1987 r. do [...] listopada 1989 r. pełnił funkcję Zastępcy Szefa ds. [...] w A.. Po odwołaniu od pierwszej decyzji został pozytywnie zweryfikowany opinią Centralnej Komisji Weryfikacyjnej decyzją z [...] września 1990 r. i ponownie przyjęty do służby. W Policji pracował na stanowiskach: od 22 listopada 1990 r. specjalisty Referatu [...] w B.; od [...] września 1991 r. starszego asystenta Zespołu [...] B.; od [...] września 1999 r. dyżurnego KMP B. (w tym okresie przez 6 miesięcy pracował na stanowisku p.o. Naczelnika Wydziału Prewencji KMP B.); od [...] sierpnia 2002 r. dyżurnego Zespołu Dyżurnych KPP W.; z dniem [...] lutego 2008 r. na własną prośbę przeszedł na emeryturę po 31latach służby. Zaznaczył, że Dyrektor ZER MSWiA decyzją z [...] listopada 2009 r. nr [...] obniżył mu wysokość emerytury. Następnie Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z [...] maja 2014 r. sygn. akt [...] uchylił powyższą decyzję i przywracając z wyrównaniem poprzednią wysokość emerytury. W pierwszych dniach października 2017 r. otrzymał decyzję Dyrektora ZER MSWiA z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], na mocy której obniżono mu o ponad 50% emeryturę do średniej krajowej. W wyniku rozpoznania wniosku o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej organ decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] odmówił wyłączenia wobec niego stosowania art. 15, art. 221 i art. 24a ustawy, która po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została utrzymana w mocy. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie naruszono zasadę ochrony praw nabytych wywodzącą się z zasady państwa prawnego, zasadę podziału władzy, polegającą na przekroczeniu ustrojowego zakresu uprawnień przez władzę ustawodawczą, ponadto naruszono jego godność, prawo do ochrony czci i dobrego imienia, prawo do prywatności, poprzez przyjęcie, że jego służba stanowiła "służbę na rzecz totalitarnego państwa". Przypisano mu w sposób dorozumiany udział, a nawet winę za działania związane z naruszeniem praw człowieka, których dopuszczały się władze publiczne w okresie PRL. W tej prawie nie przeprowadzono żadnego postępowanie sprawdzającego i weryfikującego zasadność, adekwatność, legalność, słuszność i proporcjonalność obniżenia świadczenia emerytalnego. W 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany i ponownie przyjęty do służby, co stanowiło swoiste oświadczenie w imieniu Rzeczpospolitej Polskiej przez organy władzy publicznej, iż będzie traktowany jak pozostali funkcjonariusze przyjęci do służby po 1990 r. Obniżenie świadczeń stanowi niedotrzymanie zobowiązań ze strony Państwa, co narusza zasadę zaufania do Państwa i stanowionego prawa. W Policji przepracował 18 lat, a w Milicji 8 lat. Przez cały okres służby nigdy nie był karany dyscyplinarnie, nie toczyły się wobec niego żadne postępowania, posiadał pozytywną opinię, osiągał dobre i bardzo dobre wyniki w służbie, był wielokrotnie wyróżniany i nagradzany. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do C. M. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, natomiast została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2. Ponadto zdaniem organu w sprawie nie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", o czym świadczy całokształt służby skarżącego, a w szczególności jej charakter przed [...] lipca 1990 r., a także wyżej opisana postawa ideologiczna skarżącego w okresie służby. Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 i z 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - świadczenia zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach). Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy należy wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jednak zgodnie z wyżej przedstawioną wykładnią nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, gdyż niespełnienie przesłanki krótkotrwałości służby nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Minister odstąpił od oceny tego, czy w okresie od [...] lipca 1987 r. do [...] listopada 1989 r. skarżący realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie uznaje za prawidłową oceny długości okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa dokonanej przez organ. Zdaniem Sądu dokonano jej niezgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią. Okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 2 lata, 4 miesiące i 6 dni (ok. 8% - długości całego okresu służby skarżącego wynoszącego 30 lat i 19 dni). Organ nie uzasadnił, dlaczego uznał, że ww. okresu nie można zakwalifikować jako krótkotrwałego, a ograniczył się wyłącznie do wskazania konkretnych okresów i konstatacji, że nie można traktować ww. służby na rzecz totalitarnego państwa jako krótkotrwałej. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, jest przeciwieństwem długotrwałości. Zestawienie powyższych okresów wskazuje na oczywistą i znaczną dysproporcję służby pełnionej przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, która stanowi jedynie 8% ogólnego stażu służby skarżącego i należy ją porównać z ponad 18-letnią służbą na rzecz państwa demokratycznego. Jest to wartość stosunkowo nieduża, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. Tak więc, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tą można uznać za krótkotrwałą. Organ w celu odpowiedniego umotywowania przyjętego stanowiska powinien zatem wyodrębnić kryteria oceny krótkotrwałości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji badając, czy przypadek C. M. jest szczególny zaakcentował postawę wnioskodawcy, jego zaangażowanie poprzez szkolenia, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, awans, podwyższania dodatku służbowego, które miały wskazywać na utożsamianie się skarżącego z ustrojem totalitarnym. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powoływanie się na fragmenty ankiet personalnych, opinii służbowych, chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych, uzyskanie awansu zawodowego, czy przynależność do PZPR, nie jest wystarczające do uznania, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zdań i funkcji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu działania te świadczą jedynie o posiadaniu przez skarżącego cech charakteryzujących osoby aktywne społecznie i zawodowo oraz dążeniu do realizacji zadań z wymaganą w służbie starannością. Sąd w całej rozciągłości zgadza się z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia [...] września 2020 r. sygn. akt [...] stwierdzającą, iż kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Także dotychczasowy dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2114/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) ukształtował pogląd, że wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)". (...) Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. (...) Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, niezależnie od krytycznej oceny techniki legislacyjnej operującymi swojego rodzaju domniemaniem tego typu aktywności wszystkich funkcjonariuszy, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego". Okoliczności pełnionej przez skarżącego przed transformacją ustrojową służby zostały zbadane pobieżnie, albowiem ocena organu skupiała się w istocie na samej przynależności do konkretnej organizacji politycznej i [...] , jednak organ nie wyjaśnił, jakie konkretne zadania i obowiązki funkcjonariusz w nich realizował. Ponadto informacje podane przez organ mają charakter ogólny i odnoszący się tego, czym zajmowała się jednostka organizacyjna, w której skarżący pełnił służbę. Zabrakło ustaleń i rozważań zmierzających do wyjaśnienia, jakich konkretnie czynów dopuścił się skarżący, które to z kolei nie pozwalają na stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu była obiektywna ocena ww. okoliczności z punktu widzenia możliwości wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Z tego względu zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, bowiem naruszono zarówno art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną przyjmując, że służba pełniona przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały, a po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał on obowiązki służbowe. Dopiero przy tak przyjętym założeniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa C. M. stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Doniosłe znaczenie w tej mierze będzie miało ustalenie, czy skarżący wykonując zadania służbowe w strukturach resortowych PRL angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, czy też były to działania niemające takiego charakteru. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym wobec zgodnego wniosku stron postępowania na mocy art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło