II SA/Wa 30/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. R na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 1 kpa odmówił K. R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu wymienionej wraz z synem D. E. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Postępowanie w sprawie wymeldowania wyżej wymienionych wszczęte zostało w dniu [...] września 1999 r. na wniosek złożony przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. We wniosku podano, że K. R. od 1981 r. przebywa na stałe w S. i nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Nie posiada ona również tytułu prawnego do lokalu, który przydzielony został imiennym nakazem przydziału kwatery nr [...] z dnia [...] września 1967 r. [...] H. R. wraz z żoną i dwójką dzieci tj. K. R. i H. R. Uprawniony H R – ojciec zmarł w 1989 r. a jego małżonka w 1985 r. Sąd Rejonowy [...] W., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] października 1999 r. sygn. akt [...] wyznaczył przedstawiciela w osobie E. O. dla reprezentowania interesów nieobecnej K. R. w prowadzonym postępowaniu o wymeldowanie jej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] W dniu [...] listopada 1999 r. Prezydent [...] W. wydał decyzję na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) o wymeldowaniu K. R. z synem D. E. z pobytu stałego. Zdaniem organu, przeprowadzone postępowanie potwierdziło fakt niezamieszkiwania wymienionej w lokalu, do którego nie posiada tytułu prawnego. Decyzja ta doręczona została ustanowionemu przedstawicielowi – E. O. w dniu [...] listopada 1999 r., która nie złożyła od niej odwołania. W dniu 18 listopada 2003 r. K. R. złożyła do Wojewody [...] prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji. Podniosła, że na skutek nieporozumień rodzinnych jej brat wykorzystał jej nieobecność, aby ją wymeldować. O fakcie wymeldowania nie została poinformowana, nie otrzymała także żadnych dokumentów w tej sprawie, nie zna również podstawy prawnej wydanej decyzji. Podała, że planuje powrót do kraju na stałe. Wojewoda [...] uzasadniając zaskarżone postanowienie wskazał, że K. R. złożyła jedynie prośbę o przywrócenie terminu bez wniesienia odwołania od wydanego rozstrzygnięcia, ponadto nie uprawdopodobniła powodu zaistniałego uchybienia oraz nie wskazała, kiedy i w jakich okolicznościach dowiedziała się o wydanym w jej sprawie rozstrzygnięciu. Wskazano, że art. 58 § 1 kpa wymaga uprawdopodobnienia ze strony zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a przepis art. 58 § 2 kpa, że prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu a wraz z nią należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W dniu 8 stycznia 2004 r. K. R. złożyła skargę do Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 58 § 1 i 2 kpa oraz art. 77 i 80, a także art. 7, 8 i 10 kpa. Wskazała, że przy dołożeniu należytej staranności organ mógł ustalić przez brata lub wspólnotę mieszkaniową miejsce jej czasowego zatrudnienia w S. Podała, że prośbę o przywrócenie terminu złożyła następnego dnia, po tym jak się dowiedziała o wymeldowaniu. Wyjaśniła, że jej pismo z dnia 18 listopada 2003 r. zawiera poza wnioskiem o przywrócenie terminu także odwołanie od decyzji o wymeldowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie naruszało przepisów prawa tj. kodeksu postępowania administracyjnego. Na wstępie wyjaśnić należy, że przewidziane w art. 34 § 1 kpa wystąpienie organu administracji do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej ma na celu zapewnienie stronie należytej reprezentacji. Wystąpienie to należy odnosić do sytuacji, w której osoba będąca stroną w sprawie przed organem administracji opuściła miejsce stałego zamieszkania i miejsce jej nowego pobytu nie jest znane. Wystąpienie z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela jest czynnością z zakresu postępowania administracyjnego i ma charakter procesowy. Jej celem jest zapewnienie prawidłowego toku postępowania administracyjnego, które jest prowadzone z udziałem nieobecnej strony, i zagwarantowanie tej stronie należytej reprezentacji (por. wyrok NSA z dnia 2 listopada 1999 r. sygn. akt II SA/Kr 78/98, ONSA2000/4/164). Wśród podstawowych wymogów każdej czynności procesowej mieści się konieczność jej dokonania w określonym terminie. Stosownie do art.129 § 2 kpa maksymalny termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin 14 dni do wniesienia odwołania jest "zawity" - co oznacza, iż jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 kpa). W sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym wyznaczony został przez sąd przedstawiciel dla osoby nieobecnej (kurator), 14-dniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od daty doręczenia decyzji kuratorowi. W razie uchybienia powyższego terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny prośbę o przywrócenie tego terminu i jednocześnie dokonać czynności, dla której był on zakreślony. Przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego po uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art.58 §1 i § 2 kpa). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności merytorycznego wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji, więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz H. Beck Warszawa 1996 str. 295). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała ona przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (tamże str. 297). W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezydenta [...] W. z dnia [...] listopada 1999 r. o wymeldowaniu skarżącej zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i trybie jej zaskarżenia do organu wyższego stopnia i została doręczona prawidłowo ustanowionemu przez Sąd przedstawicielowi dla osoby nieobecnej. Zdaniem Sądu, skarżąca nawet w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniła przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu winno dawać wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie, co w sprawie strona nie uczyniła. Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie uwzględnił, złożonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.