II SA/Wa 3014/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędzia WSA Karolina Kisielewicz Asesor WSA Michał Sułkowski Protokolant referent stażysta Katarzyna Jaszczołt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Rektora SWPS Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...], Rektor SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego (dalej: "Rektor"), działając na podstawie art. 104, art, 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 108 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej: "p.s.w.n"), a także § 2 ust. 6 oraz § 21ust. 1 pkt 3, ust. 3, § 42 ust. 1 i ust. 2 oraz § 43 ust, 1 Regulaminu studiów w SWPS Uniwersytecie Humanistycznospolecznym zatwierdzonego Uchwalą Nr [...] Senatu SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego z dnia [...] kwietnia 2020 roku w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w SWPS Uniwersytecie Humanistycznospolecznym (dalej: "Regulamin studiów") utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. skreśleniu M. R. (dalej: "Skarżąca") z listy studentów SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego (dalej "SWPS") Wydział [...] w [...], rok studiów 5, kierunek [...], forma studia niestacjonarne, poziom jednolite studia magisterskie z dniem [...] kwietnia 2021 r. z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Z akt sprawy wynikało, że Skarżąca podaniem z 24 września 2020 r. wniesionym za pośrednictwem internetowej platformy (dalej jako: "Wirtualna Uczelnia") zwróciła się do Dziekana Wydziału [...] w [...] na SWPS (dalej: "Dziekan") o wznowienie studiów w celu realizacji seminarium magisterskiego. Decyzją z [...] października 2020 r. Dziekan działając na podstawie § 23 Regulaminu studiów w SWPS wyraził zgodę na wznowienie studiów przez Skarżącą w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021 na powtarzanym piątym roku [...] na jednolitych studiach magisterskich w formie niestacjonarnej. Dziekan Wydziału [...] w [...] nie wyznaczył Skarżącej różnic programowych i jednocześnie wskazał, że zgoda dotyczy rozpoczęcia nowego seminarium dyplomowego w pełnym wymiarze w semestrze zimowym w roku akademickim 2020/2021 zobowiązując Skarżącą do dostarczenia zgody nowego promotora. Podaniem z 23 października 2020 r. Skarżącą zwróciła się do Dziekana o przeprowadzenie obrony pracy magisterskiej w filii Uczelni w [...]. Decyzją z [...] listopada 2020 r. Dziekan odmówił kontynuacji seminarium magisterskiego u dotychczasowej promotor, powołując się na § 26 ust. 1 Zasad studiowania na Wydziale [...] w [...] SWPS, zgodnie z którym: Jeżeli student nie złoży pracy dyplomowej po trzech semestrach seminarium licencjackiego albo po sześciu semestrach seminarium magisterskiego, może rozpocząć w trybie zapisów nowe seminarium dyplomowe w pełnym wymiarze u innego prowadzącego i napisać nową pracę dyplomową, co podlega opłacie określonej w umowie o warunkach odpłatności za studia. Brak dokonania zapisu na seminarium dyplomowe w terminie określonym do złożenia pracy dyplomowej jest rozumiane jako niezłożenie w terminie pracy dyplomowej i skutkuje wszczęciem postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów." Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od ww. decyzji Rektor uchylił decyzję Dziekana oraz udzielił warunkowej zgody na realizację jednego semestru seminarium dyplomowego w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021. W uzasadnieniu ww. decyzji, Rektor uwzględnił dotychczasowy tok studiów Skarżącej, w tym opinię dotychczasowej promotor wskazującą na opracowanie przez Skarżącą projektu badawczego i strukturę zmiennych wraz z omówieniem możliwych do zastosowania metod badawczych. Jednocześnie pouczył Skarżącą, że złożenie pracy magisterskiej powinno nastąpić do 28 lutego 2021 r., a w sytuacji niedotrzymania ww. terminu może nastąpić wszczęcie postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów. Podaniem z 27 lutego 2021 r. Skarżąca zwróciła się do Dziekana z wnioskiem o przedłużenie realizacji seminarium magisterskiego. Decyzją z [...] marca 2021 roku, Dziekan wskazał, że decyzja Rektora jest decyzją ostateczną. Podaniem z 12 marca 2021 roku Skarżąca ponownie zwróciła się do Dziekana z wnioskiem o przedłużenie realizacji seminarium magisterskiego i w odpowiedzi, ponownie Dziekan wskazał, że decyzja Rektora jest decyzją ostateczną. Pismem z 7 kwietnia 2021 r Rektor zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie skreślenia jej z listy studentów SWPS. Podaniem z 15 kwietnia 2021 r. złożonym za pośrednictwem Wirtualnej Uczelni, Skarżąca wniosła o odstąpienie od decyzji w sprawie skreślenia jej z listy studentów. Wskazała, że wielokrotne podchodzenie do zaliczenia seminarium magisterskiego wynika ze złego stanu zdrowia, co jest udokumentowane stosownymi zaświadczeniami i rekomendacją C. P. i A. Wniosła o szansę napisania pracy magisterskiej w czasie co na najmniej takim, jaki mają inni studenci, czyli ok. 5 miesięcy. W odpowiedzi na ww. podanie. Dziekan poinformował Skarżącą o wyznaczeniu jej terminu do złożenia pracy dyplomowej do dnia 28 lutego 2021 r. (pismo z 15 kwietnia 2021 r.), a także, że dostarczone później dokumenty nie mogą mieć wpływu na wydaną przez Rektora decyzję. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Rektor orzekł o skreśleniu Skarżącej z listy studentów SWPS. Wydział [...] w [...], rok studiów 5, kierunek [...], forma studia niestacjonarne, poziom jednolite studia magisterskie z dniem [...] kwietnia 2021 roku z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. W uzasadnieniu decyzji Rektor powołał art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., § 21 Regulaminu studiów, a także obowiązki Skarżącej w zakresie pracy dyplomowej wynikające z § 42 ust. 1 Regulaminu studiów oraz wskazał, że termin na złożenie pracy dyplomowej przez skarżącą upłynął w dniu 28 lutego 2021 r. i nie został przez nią dochowany. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wymienioną na wstępie decyzję Rektor utrzymał w mocy decyzję własną skreślającą Skarżącą z listy studentów. W uzasadnieniu wskazano na treść § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów, § 2 ust. 8 i 9 Zarządzenia Rektora nr 84/2019, § 26 ust. 1 Zasad studiowania na Wydziale. Rektor podkreślił, że z dniem 1 marca 2021 r. zaistniała obligatoryjna przesłanka do skreślenia z listy studentów, bowiem Skarżąca do dnia 28 lutego 2021 r. nie złożyła pracy dyplomowej. Organ podkreślił, że z analizy toku studiów wynika, iż Studentka rozpoczęła studia z dniem 1 października 1999 r., a więc 22 lata temu i zgodnie z programem powinna je zakończyć do 30 września 2004 r. złożeniem pracy magisterskiej i zdaniem egzaminu dyplomowego. Zauważył, że od 1999 r. Skarżąca była trzykrotnie skreślana z listy studentów i ponownie wznawiana, a nadto zrealizowała łącznie 17 semestrów seminarium dyplomowego, nie osiągając oczekiwanych dla seminarium efektów uczenia się. Zauważył również, że deklarowana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy chęć kontynuacji kształcenia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w obliczu wprowadzonych zmian programowych nie jest możliwe, by Skarżąca ukończyła studia z wymaganymi efektami uczenia się dla danego rocznika. Od powyższej decyzji M. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o "ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie uzasadnienia decyzji". W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., że tak skonstruowane uzasadnienie decyzji uniemożliwia jej ubieganie się o wznowienie studiów i powtórzenie ostatniego semestru seminarium magisterskiego, jest niezasadne i niesprawiedliwe, gdyż nie uwzględnia wszystkich okoliczności związanych z tokiem studiów, które przedstawiała uczelni. Wskazała, że studia, a konkretnie pisanie pracy magisterskiej rozciągnęło się w czasie z powodu choroby - uzyskała w terminie absolutorium, uzupełniała także różnice programowe przy kolejnym wznowieniu studiów, dlatego też czuje się ona niesprawiedliwie traktowana. Podniosła, że po złożeniu podania o kontynuację studiów otrzymałam decyzję negatywną odwołującą się do skarżonego przez nią uzasadnienia decyzji, co uniemożliwia jej ukończenie studiów. W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną jedynie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 108 ust. 1 p.s.w.n. studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Określona w art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n. przesłanka nie zwalnia organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przesłanki skreślenia z listy studentów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, co poprzedzone być powinno dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Poza sporem stron postępowania sądowoadministracyjnego pozostaje fakt, że skarżąca nie złożyła w terminie pracy dyplomowej. Sąd stwierdza, że wydając sporne decyzje, organy Uczelni nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się istotnych nieprawidłowości, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji Rektora, choć nieco lakoniczne, odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Skreślenie Skarżącej z listy studentów nastąpiło na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n. oraz wewnątrzuczelnianych aktów prawnych Uczelni. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów - Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego na zasadach określonych w Regulaminie studiów. W przypadku zaistnienia przesłanek określonych w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Uczelnia skreśla studenta z listy studentów z dniem następującym po dniu zajścia przesłanki (ust. 3). Bezspornym jest, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, że Skarżąca nie wywiązała się z obowiązku złożenia pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego w terminie, tj. do dnia 28 lutego 2021 r. Trafnie ponadto wywodzi Rektor, że skreślenie z listy studentów jest instytucją zupełnie odrębną od zasad wznawiania studiów oraz zasad powtarzania i realizacji seminariów dyplomowych w Uczelni. Rozpoznając niniejszą sprawę zgodnie z powyższymi kryteriami Sąd wziął również pod uwagę wyrażoną w art. 4 u.p.s.w.n. autonomią szkół wyższych - i wobec tego również wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny stanowisko, zgodnie z którym "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji publicznej (patrz. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. SK 18/99). Wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej we wskazanym przepisie oraz w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny. Muszą one ponadto spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli (...) Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych (Wyrok WSA w Opolu z 23 lutego 2017 r., II SA/Op 498/16). Stosunek łączący Studenta z Uczelnią ma charakter szczególny. "Uczelnie, będące elementem szkolnictwa wyższego i nauki, najczęściej są uznawane za kategorię tzw. zakładów administracyjnych czy też zakładów publicznych" (zob. np. S. Fundowicz, Zakłady publiczne, [w:] Prawo administracyjne ustrojowe. Podmioty administracji publicznej, red. J. Stelmasiak, J. Szreniawski, Bydgoszcz–Lublin 2002, s. 173–174; wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 1408/17, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedną z podstawowych cech uczelni jest występowanie w jej ramach władztwa zakładowego. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2003 r., sygn. akt OPS 5/03 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że "władztwo zakładowe nie jest jakimś samoistnym władztwem państwowym, lecz częścią tego władztwa, wynikającą z upoważnienia organów zakładu administracyjnego do wydawania zarówno abstrakcyjnych, jak i konkretnych regulacji na podstawie i w ramach ustaw. Istotę władztwa zakładowego stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze." Z chwila przyjęcia studenta na studia staje się on podmiotem praw i obowiązków, które wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących jak i ze statutów i regulaminów zakładowych. Każdy użytkownik zakładu administracyjnego (w tym przypadku student) dobrowolnie poddaje się władztwu zakładowemu. Zakres tego władztwa może zostać określony dokumentami o charakterze wewnętrznym, dotyczącym członków zakładu, jak i przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Regulamin studiów, czy też "Regulamin finansowy", stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora z 11 czerwca 2019 r., będące wyrazem przyznanej uczelniom autonomii, stosownie do art. 75 ustawy, określają m.in. organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że to na Skarżącej, jako studentce, która w sposób dobrowolny poddała się władztwu zakładowemu Uczelni, ciążył szereg obowiązków związanych z odbywaniem i zakończeniem studiów. Jednym z nich jest przestrzeganie przepisów obowiązujących na uczelni w zakresie terminowego złożenia pracy dyplomowej. To na Skarżącej ciążyła inicjatywa w podejmowaniu działań mających na celu jej terminowe złożenie pracy dyplomowej, tymczasem jak słusznie zauważa Rektor, podnoszona przez nią jedynie argumentacja dotycząca stanu zdrowia, wobec znacznego rozciągnięcia w czasie możliwości ukończenia przez nią studiów nie zasługiwała na uwzględnienie. Powyższe nie może stanowić okoliczności faktycznej uzasadniającej brak skreślenia jej z listy studentów w wypadku niespełnienia wymogów określonych przez wewnętrzne akty Uczelni. Co więcej, jak podkreśla się w orzecznictwie: "Umożliwienie skarżącej kontunuowania studiów, pomimo niewykonywania przez nią podstawowych obowiązków studenta, naruszałoby tę zasadę, ponieważ prowadziłoby do dyskryminacyjnego traktowania innych studentów, i to zarówno tych, którzy wykonują swoje obowiązki sumiennie, jak i tych, którzy ich nie wykonują, lecz ponoszą z tego tytułu przewidziane prawem konsekwencje, łącznie ze skreśleniem z listy studentów" (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1109/20). Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że zostały spełnione przesłanki z art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., a także § 21 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 Regulaminu studiów tj. niezłożenie pracy dyplomowej w terminie. Przepis p.s.w.n. nie wskazuje innych okoliczności, wstrzymujących wykreślenie z listy studentów. W szczególności Sąd w ramach tego postępowania nie może badać innych okoliczności. Niezłożenie w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, zostało zakwalifikowane przez ustawodawcę jako szczególnie rażące naruszenie obowiązków studenta, co wyklucza uznaniowość organu uczelni w zastosowaniu sankcji w postaci skreślenia z listy studentów, a co za tym idzie nakłada na Uczelnię obowiązek wydania określonej decyzji administracyjnej w układzie związania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.