II SA/Wa 303/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2008 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. H. B. starała się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z akt sprawy wynika, że H. B. urodziła się w [...] r. i legitymowała się, na datę złożenia wniosku, łącznym okresem składkowym 12 lat, 1 miesiąc i 20 dni, przy czym do 1983 roku była czynna zawodowo. Ostatni okres zatrudnienia miał miejsce od dnia 24 listopada 2003 r. do dnia 28 maja 2006 r. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS (k. 13 i 14 akt administracyjnych) wynika, że H. B. jest całkowicie niezdolna do pracy od sierpnia 2005 r. i niezdolna do samodzielnej egzystencji od sierpnia 2006 r. Całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji jest spowodowana stanem narządu ruchu. Chora wymaga opieki i pomocy osoby drugiej w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Z akt administracyjnych sprawy (k. 12) wynika, iż nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił przyznania świadczenia. Decyzję uzasadniał tym, że na przestrzeni 39 lat życia H. B. legitymuje się bardzo krótkim okresem składkowym, zaś w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie całkowitej niezdolności do pracy na wymagane minimum 5 lat wykazała jedynie 2 lata i 4 miesiące i 8 dni okresów składkowych i nadto w latach 1998 – 2003 nie odnotowano wpływu składek na ubezpieczenie społeczne. Organ nie znalazł usprawiedliwionej przyczyny braku ubezpieczenia. Na skutek wniesionego przez skarżącą środka odwoławczego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpatrzył sprawę i decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą, podtrzymując zawartą w niej argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. B. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, iż w 2003 r. podjęła pracę i już po roku zaczęła chorować. Jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, potrzebuje permanentnej opieki innej osoby. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wnosi o oddalenie jej, argumentując jak w uzasadnieniach obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona – w niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 par. 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego – oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji, rozstrzygając niniejszą sprawę, skupił się przede wszystkim na porównaniu daty powstania całkowitej niezdolności do pracy z okolicznością krótkiego okresu ubezpieczenia nie dopatrując się w niniejszej sprawie istnienia okoliczności szczególnej w braku ubezpieczenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego argumentacja ta jest bardzo zawężona i jednostronna. Organ pominął w uzasadnieniach obu decyzji istotną okoliczność znaną mu w chwili rozstrzygania sprawy. Istotne jest tu to, że w 2003 roku skarżąca podejmuje zatrudnienie, które trwa aż do dnia 28 maja 2006 r. W czasie trwania tego stosunku pracy choruje i od sierpnia 2005 roku (a więc w trakcie trwania zatrudnienia) jest już całkowicie niezdolna do pracy, a rok później niezdolna do samodzielnej egzystencji. W tej konkretnej sprawie szczególną okolicznością powstania całkowitej niezdolności do pracy jest choroba, która ujawniła się w okresie zatrudnienia i która była bezpośrednią przyczyną rozwiązania stosunku pracy i przyczyną zaprzestania realizowania obowiązku ubezpieczeniowego. Gdyby nie ta choroba H. B. byłaby zdolna do pracy i zapewne świadczyłaby ją nadal. Reasumując, w świetle powyższych rozważań należy uznać, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do uzyskania świadczenia. Organ administracji nieprawidłowo rozważył całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, pomijając istotną dla rozstrzygnięcia sprawy wyżej wskazaną okoliczność. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i 145 par. 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z treścią 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.