II SA/Wa 3035/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Z. L. na niewykonanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 323/20 1. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 3.000 (słownie: trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Z. L. sumę pieniężną w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Z. L. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 lipca 2021 r. Z. L. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 323/20. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Ministra SWiA do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. poz. 2270), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa", w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1 sentencji). Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji). Nadto Sąd przyznał skarżącemu od Ministra SWiA sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł oraz wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Skarżący, powołując art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wniósł o: 1) wymierzenie Ministrowi SWiA grzywny w wysokości pięciokrotnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2020 r. ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej odpowiadającej pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2020 r. ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, 5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. kopii wezwania do wykonania wyroku z dnia [...] lipca 2021 r. wraz z potwierdzeniem nadania - w celu wykazania faktu wypełnienia przesłanki określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a.; potwierdzenia doręczenia organowi prawomocnego wyroku WSA w Warszawie uwzględniającego skargę na bezczynność organu (sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 323/20). W motywach skargi skarżący podniósł, że z informacji uzyskanych w sekretariacie tut. Sądu wynika, że w dniu 15 lutego 2021 r. organowi doręczono odpis ww. prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, co oznacza, że wyznaczony przez Sąd termin upłynął w dniu 17 marca 2021 r. Pomimo upływu 30-dniowego terminu wyznaczonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji kończącej postępowanie. Przez kolejne 4 miesiące organ nie podjął żadnych czynności, natomiast pismem z dnia [...] marca 2021 r. organ wystąpił do IPN o przesłanie akt skarżącego. O te same akta organ wystąpił już do IPN w dniu [...] lutego 2018 r. i je otrzymał, co potwierdził w dniu [...] sierpnia 2018 r. poprzez przesłanie informacji o zebraniu całego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę okoliczność, że od dnia złożenia wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minęły prawie 4 lata oraz, że Sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu, uzasadnione jest stanowisko, że naruszenie prawa przez organ ma charakter rażący. Skarżący wskazał, że wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej w najwyższym możliwym wymiarze wynika stąd, że sprawa dotyczy świadczenia emerytalnego stanowiącego jego główne źródło utrzymania, a aktualnie otrzymywana emerytura jest rażąco niska zważywszy na przebieg służby wykonywanej z narażeniem życia i zdrowia. W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 323/20 wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 15 lutego 2021 r. W dniu 23 lipca 2021 r. do organu wpłynęło wezwanie skarżącego do wykonania ww. wyroku. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. organ wystąpił do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby skarżącego, które pozwolą ocenić spełnienie przez niego przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Na dzień sporządzenia niniejszej odpowiedzi na skargę nie wpłynęła do organu odpowiedź na powyższe pismo. Nadto organ wskazał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy oraz poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ poinformował również, że do Ministerstwa SWiA wpłynęła znaczna ilość spraw na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej (około 4900). Podkreślił, że przekroczenie terminów załatwienia przedmiotowego wniosku nie wynika z rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, lecz z przyczyn obiektywnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga wniesiona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Uwzględniając skargę sąd może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 7). Warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Jak wynika z materiału aktowego, skarżący dopełnił tej czynności, kierując do organu pismo z dnia [...] lipca 2021 r., zawierające stosowne wezwanie. Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc do meritum sprawy, stwierdzić należy podkreślić, że zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu do organu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienie sprawy - zatrzymania obstrukcji w postępowaniu. Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku, bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 323/20 zobowiązał Ministra SWiA do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. - o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 15 lutego 2021 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji termin ten upłynął w dniu 17 marca 2021 r. Organ rozpoznał ww. wniosek decyzją nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzja ta wydana została w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc ze 191-dniowym uchybieniem terminu do załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny. Ustalając jej wysokość, Sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym wyjaśnienia organu co do przyczyn niewykonania wyroku sądu, a także fakt czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, wyrok sądu został wykonany. Biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, wymierzono organowi grzywnę w wysokości 3.000 złotych, uznając, że będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku Sądu, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. Sąd stwierdził, że stwierdzona bezczynność organu po wyroku Sądu z dnia 5 listopada 2020 r. przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepis art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 12 k.p.a. Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku - i to mimo wymierzenia już organowi grzywny za rażące naruszenie przepisów k.p.a. określających terminy załatwienia sprawy - niekompletnością materiału dowodowego, czy ilością analogicznych spraw rozpoznawanych przez organ. To z kolei czyni zasadnym wymierzenie organowi grzywny we wskazanej wysokości z tytułu niewykonania prawomocnego wyroku Sądu. Uzasadnia także nałożenie nań dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jako swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich doznał na skutek niewykonania prawomocnego wyroku Sądu. Przyznana kwota w wysokości 2.000 złotych nie odpowiada kwocie objętej wnioskiem skargi, jednak, zdaniem Sądu, jest adekwatna w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd orzekł na mocy art. 154 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Przyznając skarżącemu sumę pieniężną Sąd orzekł w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w stawce minimalnej (480 złotych) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 złotych) Sąd postanowił na mocy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.