II SA/Wa 304/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Asesor WSA Janusz Walawski (spr.) Protokolant Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...]stycznia 2004 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] września 2003 r. [...], którą odmówił przyznania K. G. renty rodzinnej w drodze wyjątku, na rzecz małoletniej córki po zmarłym ojcu. Organ, wydając decyzję o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że jest ono pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie by jej przysługiwały, w przypadku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków na utrzymanie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Organ uznał, że zmarły ojciec nie spełnił jednej z przesłanek z przytoczonego powyżej przepisu. Zmarły, w wieku 44 lat posiadał łącznie niecałe 10 lat okresów ubezpieczeniowych, a w jego zatrudnieniu występowały liczne przerwy nieuzasadnione żadnymi okolicznościami szczególnymi. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]stycznia 2004 r. stała się przedmiotem skargi złożonej przez K. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której powołując się na trudną sytuację materialną wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie należy wyjaśnić, że skutkiem doręczenia (ogłoszenia) decyzji wydanej stronie w pierwszej instancji jest powstanie prawa do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz rozpoczęcie biegu terminu do realizacji tego prawa. Termin ten wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie (art. 129 § 2 kpa). Postępowanie odwoławcze rozpoczyna się od badania przez organ drugiej instancji dopuszczalności odwołania i zachowania terminu do jego wniesienia (art. 134 kpa). Uchybienie terminu do wniesienia odwołania następuje wówczas, gdy odwołanie zostało złożone po upływie terminu zakreślonego w kpa lub w przepisach szczególnych. W złożonym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 listopada 2003 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca zawarła stwierdzenie, że "(...) opóźnienie z napisaniem odwołania od pierwszej decyzji nastąpiło wskutek złego stanu psychicznego (...). Ufam, że pomimo opóźnienia odwołanie zostanie pozytywnie rozpatrzone (...)". Wobec takiego stwierdzenia, organ zobowiązany był przed wydaniem zaskarżonej decyzji rozstrzygnąć kwestię proceduralną związaną z przywróceniem lub odmową przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydając w tym przedmiocie stosowne postanowienie. Z akt sprawy, jak również z wyjaśnienia udzielonego przez pełnomocnika organu na rozprawie wynika, że organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 59 kpa i wydał zaskarżoną decyzję. Stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest rozpoznanie przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeśli sprawa została zakończona decyzją ostateczną, a taką się stała decyzja wydana w pierwszej instancji. Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji, Sąd nie odnosił się do kwestii będących przedmiotem skargi. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji i zgodnie z art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.