II SA/Wa 304/25

WyrokWSA w Warszawie2025-11-13

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Andrzej Góraj, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję na podstawie art. 154 § 1 K.p.a., jeśli wniosek dotyczy ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej tą decyzją, a nie badania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony?
Ratio decidendi
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. ma charakter nadzwyczajny i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją. Jego celem jest jedynie weryfikacja, czy istnieją przesłanki w postaci interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które przemawiają za zmianą lub uchyleniem decyzji. Nie można w jego ramach badać prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady stabilności decyzji ostatecznych i konkurencyjności postępowań.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę A. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2025 r. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji z [...] stycznia 2018 r. Decyzja ta utrzymywała w mocy orzeczenie z [...] listopada 2017 r. o odmowie wyłączenia wobec skarżącego stosowania określonych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów, naruszenie zasad konstytucyjnych oraz niewłaściwe zastosowanie art. 154 K.p.a. i art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji oddala skargę Zaskarżonym aktem – przywołując art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." – po rozpoznaniu wniosku p. A.Z., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił zamiany własnej ostatecznej decyzji z [...] stycznia 2018 r. (dalej: "decyzja z 2018 roku"), którą utrzymał w mocy orzeczenie z [...] listopada 2017 r. (dalej: "decyzja z 2017 roku") o odmowie wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie opubl. w Dz.U. z 2016 r. poz. 708, ze. zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - decyzją z 2017 roku odmówiono wyłączenia stosowania wobec Funkcjonariusza określonych przepisów ustawy, zaś decyzją z 2018 roku utrzymano ją w mocy; decyzja z 2018 roku stała się ostateczna i prawomocna wobec niezaskarżenia jej do sądu administracyjnego, - pismem z 29 grudnia 2023 r. Funkcjonariusz wystąpił o uchylenie - w trybie art. 154 K.p.a. - decyzji z 2018 roku, - zgodnie z ogólną zasadą trwałości decyzji ostatecznych - wyrażoną w art. 16 § 1 K.p.a. - decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione nową decyzją; może to nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie; są to sytuacje nadzwyczajne - wymienione enumeratywnie w przepisach, - jedną z możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewidziano w art. 154 K.p.a.; zgodnie z nim, decyzję ostateczną - na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa - organ administracji publicznej, który ją wydał może w każdym czasie uchylić lub zmienić - jeżeli przemawiają za tym interesy: społeczny lub słuszny strony, - decyzja z 2018 roku jest orzeczeniem, na podstawie którego Funkcjonariusz nie nabył prawa; na gruncie rozpatrywanej sprawy, zastosowanie mógłby mieć więc art. 154 K.p.a.; postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie tego przepisu nie zmierza jednak – co istotne - do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy - zakończonej ostateczną decyzją - lecz do zbadania, czy zachodzą przesłanki, przemawiające za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej; prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. postępowanie jest przy tym samodzielnym - o zmianę lub uchylenie decyzji; jest nadzwyczajnym - odrębnym od postępowania zwykłego i stanowi odstępstwo od wskazanej już zasady trwałości decyzji ostatecznych – wedle art. 16 K.p.a.; celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej - z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 154 K.p.a. - ustalenie, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (tak: wyrok NSA o sygn. akt I OSK 839/20, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - niemniej jednak - analizując wniosek o zmianę albo uchylenie ostatecznej decyzji - ocenić należy, czy żądanie wnioskodawcy mieści się w granicach prawa - w tym wypadku weryfikacji, co do spełnienia przesłanek stypizowanych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; konieczna jest więc ocena - dla potrzeb tego postępowania - wymagań koniecznych do zastosowania danego przepisu, - niezależnie od powyższego uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych na podstawie art. 154 K.p.a. nie może dotyczyć wszystkich decyzji. Przepis ten może mieć zastosowanie tylko w stosunku do decyzji uznaniowych, nie zaś do decyzji związanych, które wydano w oparciu o przepisy, nie dające organowi żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia w konkretnym stanie faktycznym; na podstawie art. 154 K.p.a. organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego; wynika to między innymi z użycia sformułowania "może", - wydawane w trybie art 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej decyzje należą do uznaniowych; świadczy o tym brzmienie przepisu, w myśl którego, organ administracji "może" w szczególnych uzasadnionych przypadkach wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu; w odniesieniu zaś do przesłanek wyrażonych w art. 154 K.p.a. - konieczności zaistnienia w sprawie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako elementu determinującego uchylenie lub zmianę decyzji - w jasno rozumianym interesie Funkcjonariusza leży uchylenie decyzji z 2018 roku, - w zakresie jednak interesu społecznego - przesądzającego o uchyleniu lub zmianie decyzji - rygorystyczne zapisy ustawowe, uniemożliwiają zakwalifikowanie sprawy Funkcjonariusza do szczególnie uzasadnionego przypadku - o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; zarówno okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy, jak również stan prawny, obowiązujący w dacie wydania decyzji z 2018 roku, która utrzymano w mocy decyzję z 2017 roku, nie uległy zmianie, - w realiach rozpatrywanej sprawy strona nie spełnia przesłanek stypizowanych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; organ uznał zatem za bezzasadną zmianę wskazanej wyżej decyzji. W skardze, zarzucono wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów: - postępowania: - art. 7 i. 77 § 1 K.p.a., poprzez dowolną ocenę znajdujących się w aktach osobowych Funkcjonariusza dokumentów - w szczególności karty przebiegu służby, notatek, opinii służbowych, orzeczenia o stwierdzeniu inwalidztwa – w związku z przebiegiem służby; w konsekwencji: organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, przyjmując że przypadek Funkcjonariusza nie jest szczególnie uzasadniony oraz nie są spełnione wymogi, wynikające z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, naruszono przepis prawa materialnego - art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie; sprowadzało się ono do naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa - zasady ochrony praw nabytych (przez odebranie uprawnionemu po blisko 27 latach praw nabytych, pomimo braku wystąpienia realnych przesłanek, wynikających art. 33 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej), zasady sprawiedliwości społecznej (przez obniżenie emerytury poniżej limitu określonego w art. 15 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, pozbawienie możliwości powiększenia emerytury o współczynnik opisany w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej w wysokości 2,6 % oraz obniżenie współczynnika naliczanych składek na ubezpieczenie społeczne do 0 %, czyli poniżej poziomu, gdyby Funkcjonariusz w ogóle nie wykonywał żadnej pracy, w związku z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu nawet bezrobotnych) oraz zasady zaufania obywatela do państwa i tworzonego przezeń prawa (poprzez stosowanie przez państwo odpowiedzialności zbiorowej, stosowanie opresji względem indywidualnie oznaczonej grupy osób bez rozpatrzenia służby w sposób indywidualny, naruszenie zasady ne bis in idem w przedmiocie emerytury), zasady nieretroakcji prawa (poprzez stosowanie sankcji, nieznanych ustawie karnej - w postaci obniżania świadczeń emerytalnych i rentowych, za przynależność do Służby Bezpieczeństwa, która - sama w sobie - nie stanowi ani nie stanowiła czynu zabronionego - bez indywidualnego przypisania czynu zabronionego przez sąd powszechny); - art. 107 § 3 K.p.a., w zw. z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji - wskazania konkretnych przesłanek, które miałyby stanowić "szczególnie uzasadniony przypadek", w szczególności w perspektywie "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelności służby"; - art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę - w szczególności nieuwzględnienie, że odejście Funkcjonariusza ze służby przed 1990 rokiem było spowodowane złym stanem zdrowia, co uniemożliwiło poddanie się weryfikacji; w konsekwencji organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych - poprzez stwierdzenie braku możliwości zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, gdy przypadek ma charakter wyjątkowy - samo formalne nawiązanie stosunku służbowego w Wydziale [...] tudzież Wydziale [...] KWMO w [...] nie może tego niwelować; - art. 7, oraz 75 w zw. z art. 76 i 80 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie; sprowadza się to do nie podjęcia jakichkolwiek realnych działań, w celu zweryfikowania spełnienia przez Funkcjonariusza przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; - art. 154 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie; przyjęto, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji z 2018 roku, którą utrzymano w mocy decyzję z 2017 roku oraz wyłączenia stosowania wobec Funkcjonariusza art, 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej - mimo, że występuje słuszny interes strony oraz interes społeczny; decyzja ma tymczasem charakter uznaniowy i nie sprzeciwiają się temu "rygorystyczne zapisy ustawowe"; - art. 104 § 2 w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie; sprowadza się to do nie rozpoznania wniosku Funkcjonariusza o uchylenie decyzji z 2018 roku oraz decyzji poprzedzającej z 2017 roku, a następnie zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; implikuje błędny i niewystarczający zakres postępowania administracyjnego, - ogranczono się wyłącznie do kwestii uchylenia decyzji z 2018 roku, - prawa materialnego: - art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez niezastosowanie; sprowadzało się to do uznania, że - w stosunku do Funkcjonariusza - nie zachodzi przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, uzasadniająca wyłączenie stosowania art. 15c oraz 22a ustawy zaopatrzeniowej; przesłanki z pkt 1 i 2 mają zaś charakter przykładowy - ich spełnienie nie jest warunkiem sine gna non zastosowania wyłączenia; - art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędną wykładnię przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku"; w ocenie organu ma on charakter na tyle wyjątkowy, że: miałby być niedostępny dla funkcjonariusza Wydziału [...] i [...] SB, pomimo, że w przepisach nie ma takiego wyłączenia; brak jest tymczasem jakichkolwiek dowodów, które mogłyby potwierdzać naruszenie podstawowych praw i wolności człowieka oraz obywatela przez Funkcjonariusza (służba na rzecz Państwa, jako takiego), występowałby wyłącznie przy spełnieniu łącznie obu przesłanek z pkt 1 i 2, gdy wyliczenie ma charakter przykładowy; szczególnie uzasadniony przypadek może wystąpić zaś w razie braku realizacji przesłanek "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 roku" oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", W szerokim uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty skargi. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, popierając dotychczasowe stanowisko. Dodatkowym pismem procesowym (k. 20) Wnioskodawca wystąpił o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] stycznia 2025 r. (o sygn. akt [...]). Wskazywał, że nie ma przesłanek do uznania, jakoby osoba wnosząca odpowiedź na skargę w imieniu organu była do tego upoważniona - żądał dokonania stosownych ustaleń przez Sąd. Jego kolejnego pisma w sprawie Sądowi nie doręczono prawidłowo (tak k. 69). Sąd zważył, co następuje: Skargę oddalono. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżonym rozstrzygnięciem prawa nie naruszono w zakresie, gdzie niezbędne byłoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie są poza sporem okoliczności faktyczne - w kontekście jej istotnych uwarunkowań: - wydanie ostatecznej decyzji z 2018 roku oraz ją poprzedzającej - z 2017 roku; odmówiono nimi zastosowania przewidzianego ustawą o uposażeniu wyjątku (wskazanego w art. 8a ust.1), z przywołaniem konkretnych okoliczności w uzasadnieniu oraz - żądanie Funkcjonariusza dotyczyło zmiany decyzji z 2018 roku, która jest prawomocna w myśl art. 16 § 3 K.p.a. oraz decyzji z 2017 roku. Organ, uzasadniając odmowę zmiany decyzji z 2018 roku, przytoczył trafnie szereg prezentowanych dotąd w judykaturze stanowisk - w kontekście warunków zmiany ostatecznej decyzji, w szczególności ustanowionych w danym zakresie ograniczeń. Uprzednio je zreferowano, więc ich powtarzanie byłoby zbędne. Słusznie też ostatecznie organ skonstatował brak przesłanek zmiany decyzji z 2018 roku, przedstawiając na rzecz takiego poglądu stosowną argumentację. Sąd ją generalnie podziela, z zamieszczonym niżej zastrzeżeniem. W rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie ram, dla możliwości zmiany (bądź uchylenia) decyzji w myśl art. 154 § 1 K.p.a. - granic, w których sprawę należy rozpatrzeć w danym trybie. Ponieważ kluczowe w rozpoznawanym przypadku są przesłanki zmiany (czy ) uchylenia ostatecznej decyzji w trybie art. 154 § 1 i art. 155 K.p.a. są tożsame - w kontekście występowania warunku interesu społecznego lub słusznego interesu strony - zasadnym jest przytoczenie poglądów judykatury, sformułowanych na gruncie obu, analogicznych zapisów przedmiotowych regulacji. W orzecznictwie sądowym zasadniczo jednolicie przyjmowano dotąd, że procedowanie na podstawie wskazanej regulacji nie może skutkować ponownym rozpoznawaniem sprawy - zakończonej już ostateczną decyzją (tak wyrok sygn. akt II OSK 350/15, dostępny w CBOSA) - ani też badaniem zasadności wydania uprzedniej decyzji. Z kolei za słuszny interes strony nie może być uznane ponowne badanie tych samych faktów (tak: wyrok sygn. akt I OSK 1936/11, dostępny w CBOSA). Pogląd ten prezentowany jest także w aktualnym orzecznictwie. Na gruncie trybu z art. 154 § 1 K.p.a., słusznie zwraca się uwagę, że nie stanowi on podstawy do prowadzenia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Nie można w jego ramach badać, czy uprzednia decyzja jest prawidłowa. Służy wyłącznie ustaleniu, czy istnieją okoliczności, przemawiające za jej zmianą. Nie pozostaje jednocześnie w interesie społecznym, ponowna ocena tej samej sprawy. Pomimo z kolei zastosowania spójnika koniunkcji "lub" w art. 154 ust 1 K.p.a. warunki wystąpienia słusznego interesu strony oraz społecznego winny być spełnione łącznie (tak: wyrok sygn. akt III OSK 2327/22 – dostępny w CBOSA). W kontekście procedowania w myśl art. 155 K.p.a., także wskazuje się na brak zasadności badania legalności decyzji pierwotnej, pojęcia słusznego interesu strony, nie należy zaś utożsamiać z możliwością ponownej oceny prawidłowości uprzedniej decyzji (tak wyrok o sygn. akt III OSK 153/24 - dostępny w CBOSA). Należy się z tym zgodzić. Odmienne rozumienie zakresu kompetencji wynikających z regulacji art. 154 § 1 K.p.a. (analogicznie art. 155), przeczyłoby bowiem zarówno zasadzie stabilności ostatecznej decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 16 § 1 K.p.a., jak i było oczywiście dysfunkcyjne - z perspektywy wykonywania zadań przez organy administracji. Możliwość procedowania w ramach tej samej sprawy co do meritum oznaczałaby – wobec ewentualnych kolejnych wniosków – ponowne prowadzenie szeregu postępowań w tym samym przedmiocie - w następstwie konkretnych żądań. Nie zawarto wszak w kodeksie żadnych innych ograniczeń - co do ilości składanych wniosków ani też terminu końcowego, gdy można żądać zmiany (uchylenia). Nie można więc uznać, aby ponowne procedowanie - generalnie w tym samym przedmiocie - realizowało przesłankę interesu publicznego bądź słusznego interesu strony, choć może być ogólnie w jej partykularnym interesie. Wobec wskazanego uwarunkowania, za niezbędny warunek modyfikacji ostatecznego orzeczenia należy uznać w istocie zmianę okoliczności faktycznych lub prawnych sprawy - po wydaniu uprzedniego - gdy jednocześnie charakter sprawy jest tego rodzaju, że uchylenie bądź zmiana poprzedniej decyzji może być racjonalna. Jedynie przyjęcie takiego założenia nie prowadzi do naruszenia, wyrażonej w art. 16 § K.p.a., reguły stabilność ostatecznych orzeczeń administracyjnych – możliwości ich zmiany jedynie w szczególnych wypadkach. Wprawdzie w judykaturze i doktrynie, prezentowane jest także stanowisko, jakoby zmiana stanu faktycznego bądź prawnego - wobec będącego podstawą wydania uprzedniego rozstrzygnięcia, stanowiła generalnie przeszkodę dla procedowania w myśl art. 154 § 1 (odpowiednio także 155) K.p.a. Sąd w tym składzie go jednak nie podziela, ze wskazanych wcześniej przyczyn. Gdyby mianowicie warunkiem procedowania, miały być wyłącznie identyczne okoliczności faktyczne i prawne, oznaczałoby to możliwość inicjowania i konieczność prowadzenia - co do meritum, w istocie w tym samym przedmiocie - nieskończonej ilości postępowań, w celu rozważenia możliwości zmiany ostatecznej decyzji, postrzeganej przez stronę, jako dla niej niekorzystna. Jak więc wskazano wcześniej, zasada trwałości ostatecznych decyzji nie pozwala na przeprowadzenie – w ramach kompetencji do wydania orzeczenia, przyznanej danemu organowi konkretnym przepisem prawa materialnego – ponownej analizy sprawy w kontekście tych samych uwarunkowań faktycznych – ustalonych prawidłowo w poprzednim postępowaniu w identycznych ramach prawnych, wyznaczonych dla decyzji uznaniowej – w tym racjonalnego ważenia słusznego interesu strony oraz publicznego, w myśl art. 7 in fine bądź art. 154 § 1 K.p.a. Ewentualne wadliwości – wobec reguły niekonkurencyjności postępowań prowadzonych w trybie nadzwyczajnym – można natomiast korygować wyłącznie w ramach wznowienia postępowania bądź procedowania w przedmiocie nieważności. Przedmiotem prowadzonego w trybie art. 154 § 1 K.p.a. postępowania nie może być merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia, a tylko przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej - pod kątem przesłanek wskazanych w tym przepisie. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym. Jego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie - czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym wypadku, wszczęcie postępowania z art. 154 § 1 K.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. postępowanie dowodowe winno być również prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) uprzedniej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, nie może jednak polegać na badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Tym samym wszystkie podniesione w skardze zarzuty, odnoszące się w istocie do decyzji z 2018 roku, którą utrzymano w mocy tę z 2017 roku, nie mogły odnieść zamierzonego przez Funkcjonariusza skutku. Gdyby tak było prowadzone w trybie art. 154 § 1 K.p.a. postępowanie stawałoby się konkurencyjne, wtórne dla prowadzonego w trybie zwykłym. Prowadziło by to do - oczywiście niedopuszczalnego - rozpoznanie sprawy w niejako "trzeciej instancji" – skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, co z kolei stanowi istotne naruszenie prawa. Reasumując, organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w trybie art. 154 § 1 K.p.a., powinien rozważyć sprawę jedynie pod kątem dwóch przesłanek, jakimi są: interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie ma natomiast kompetencji do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. W tym świetle nie może wywrzeć oczekiwanego skutku argumentacja, gdzie kwestionowano rozstrzygnięcie poprzednie - w kontekście naruszenia powołanych w skardze reguł konstytucyjnych, czy zastosowania nazbyt wąskiej - nie znajdującej podstaw w brzmieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wedle dominujących obecnie w judykaturze poglądów - wykładni, co do ram dopuszczalności zastosowania stosownego wyjątku od zasad ogólnych - określonych art. 15c, 22a i 24a danego aktu. Ponowne analizowanie tego samego przypadku (Funkcjonariusza) w danym kontekście - wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji prawomocnej) - nie byłoby dopuszczalne. Podnoszone natomiast w skardze - jak i w toku postępowania przed Sądem - argumenty, które - w ocenie Funkcjonariusza, mogłyby przemawiać za wydaniem nowego rozstrzygnięcia (zmiany uprzedniego), co do meritum (m.in. skutki orzeczenia wydanego przez sąd powszechny) - potwierdzają wyłącznie, że może być on w istocie nadal zainteresowany wydaniem innego niż uprzednio rozstrzygnięcia w jego sprawie. Jak wywodzi strona, w przedstawionym Sądowi orzeczeniu (sygn. akt [...]) przesądzono, że wobec Funkcjonariusza nie znajdują zastosowania reguły, określone art. 15c ustawy zaopatrzeniowej lecz nie zakwestionowano nim przewidzianych w art. 22a danego aktu. Oznacza to tylko tyle, że może być on nadal zainteresowany wydaniem rozstrzygnięcia w swojej sprawie - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie wynika stąd jednak, aby ponowne orzekanie w tym przedmiocie - np. z przywołaniem art. 154 § 1 K.p.a. - było dopuszczalne. Nie nastąpiła bowiem żadna istotna zmiana stanu faktycznego, czy prawnego wobec uprzedniego. Nie można za taką wszak uznać tego, że strona nadal jest zainteresowana w sprawie, czy odmienna ocena specyfiki służby Funkcjonariusza w innym postępowaniu – przed sądem powszechnym. Podkreślić wypada że przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie jest wystąpienie przesłanek związanych z ujawnieniem nowych dowodów, czy innych - nieznanych na dzień orzekania - okoliczności faktycznych (podstawy wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.). Chybione są zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, gdzie zakreślono ramy orzekania w przedmiocie zastosowania wyjątku, przewidzianego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – np. w kontekście bezzasadnego przywołania przesłanek wymienionych w jego pkt 1 i 2, bądź pominięcia reguł wykładni prokonstytucyjnej - z uwzględnieniem wymienionych skardze zasad. Dany przepis w przedmiotowej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania. Strona bowiem – formułując wyłącznie zarzuty, dotyczące w jej ocenie prawidłowości uprzedniej decyzji oraz poza wykazywaniem, że jest nadal zainteresowana jej zmianą – nie powołała żadnych okoliczności, przemawiających obiektywnie ze modyfikacją ostatecznego rozstrzygnięcia - w granicach dopuszczonych prawem. Należy przy tym wskazać, że uchybieniem - nie mogącym mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy - było wyrażenie w uzasadnieniu skarżonego aktu także stanowiska, jakoby w sprawie nie zachodziły przesłanki zastosowania wyjątku - przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Kwestia ta nie mogła być – jak wcześniej wskazano - przedmiotem badania organu, zaś jego stanowiska w tym względzie - co słusznie zauważono w skardze - w istocie nie uzasadniono. Przywołana okoliczność nie miała jednak w sprawie istotnego znaczenia. Organ wskazał bowiem równocześnie zasadnie, że orzekanie w trybie art. 154 § 1 K.p.a., nie może prowadzić do wydania ponownego rozstrzygnięcia w tym samym przedmiocie. Zawarcie więc w uzasadnieniu odnośnej konstatacji - w kwestii zasadności stosowania wobec Funkcjonariusza wyjątku, wskazanego w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - stanowi wprawdzie o uchybieniu regule sporządzenia prawidłowego uzasadnienia (tak: art. 107 § 3 wobec art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.). Nie mogły mieć ono jednak istotnego wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Jego dostrzeżenie nie może więc stanowić przesłanki wyeliminowanie z obrotu skarżonego aktu - przy wnioskowaniu a contrario. Jedynie na marginesie wypada odnotować, że - w ocenie Sądu – art. 154 § 1 K.p.a. - mimo jego pomieszczenia w akcie normatywnym, gdzie uregulowano generalnie tematykę procesową - stanowi w istocie przepis prawa materialnego. Merytorycznie zakreśla przesłanki wydawania rozstrzygnięć w sprawie. Ma natomiast charakter uniwersalny wobec szczegółowych regulacji materialnoprawnych - determinujących zakres kompetencji organów administracji w poszczególnych obszarach materialnego prawa administracyjnego. Przywołanie danej regulacji w skardze - pośród przepisów prawa procesowego – nie było więc zasadne. Nie miało to jednak znaczenia - w kontekście poddania przez Sąd kontroli oskarżonego aktu - także pod względem zarzutu naruszenia danej normy prawnej. Zarzut ten jest jednak bezpodstawny, jak i inne - w zakresie uchybienia przepisom postępowania, z zastrzeżeniem wymagań prawidłowego uzasadnienia (o czym poprzednio). Wbrew wywodom skargi, żadne istotne okoliczności faktyczne sprawy nie są wątpliwe. Wymagające wyjaśnień, w ocenie Funkcjonariusza, kwestie – jako dotyczące, co do meritum wydania rozstrzygnięcia, w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - nie mają znaczenia dla wyniku sprawy - w granicach, wyznaczonych treścią art. 154 § 1 K.p.a. Wbrew stanowisku skargi, z uzasadnienia skarżonego aktu wynika też, że przedmiotem rozważań było wystąpienie przesłanek zmiany decyzji z 2018 roku lecz także analogicznie wydanej w tym samym przedmiocie - z 2017 roku. W kwestii kompetencji osoby, która podpisała odpowiedź na skargę, należy wskazać że w aktach sprawy znajduje się stosowne upoważnienie (k. 18). Kwestię tą wyjaśnić mógł samodzielnie reprezentujący Funkcjonariusza profesjonalny pełnomocnik - mający dostęp do akt (tak odpowiednio art. 12a § 4 w zw. z art. 34 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Reasumując, wobec treści wniosku ani też z urzędu nie ujawniono w toku postępowania występowania okoliczności, przemawiających ze zmianą poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Nie wystąpiły więc przesłanki w granicach, przewidzianych art. 154 § 1 K.p.a. Uzasadniało to wydanie decyzji odmownej. W istocie żądanie dotyczyło ponownego rozpoznanie sprawy - w kontekście tych samych jej istotnych uwarunkowań, Wnioskodawca zakwestionował bowiem prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego w postępowaniu pierwotnym. Nie mogło być to uwzględnione - w granicach możliwości procedowania w myśl art. 154 §. 1 K.p.a. W tej sytuacji Sąd nie dostrzegł - w świetle argumentacji skargi ani z urzędu - wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło