II SA/Wa 309/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2014 r. nr [...], którą to decyzją organ nałożył obowiązek na T. N. zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w kwocie 7.159,30 zł w terminie 14 dni, na rzecz Urzędu Pracy [...] ul. [...] w [...]. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c oraz art. 76 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 674 z późn. zm.). W motywach uzasadnienia organ podał, że T. N. została zarejestrowana w Urzędzie Pracy [...] w dniu [...] lutego 2011 r. Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. orzekł o uznaniu T. N. z dniem [...] lutego 2011 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2011 r., w wysokości 890,60 zł brutto miesięcznie w okresie trzech pierwszych miesięcy posiadania prawa do zasiłku, oraz w wysokości 699,30 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Następnie Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] lutego 2012 r. orzekł o utracie przez T. N. prawa do zasiłku od dnia [...]lutego 2012 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. W dniu [...] maja 2014 r. T. N. okazała w Urzędzie Pracy świadectwo pracy potwierdzające okres zatrudnienia w spółce Z. w okresie od [...] czerwca 2009 r. do [...] marca 2011 r. W związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności faktycznych, Prezydent [...] w dniu [...] maja 2014 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. orzekającej o uznaniu T. N. z dniem [...] lutego 2011 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2011 r. oraz decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., orzekającą o utracie przez Panią N. prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2012 r. Następnie Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] czerwca 2014 r. orzekł o: - uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. orzekającej o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2012 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania, - uchyleniu decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. orzekającej o uznaniu z dniem [...] lutego 2011 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2011 r. w wysokości 890,60 zł brutto miesięcznie w okresie trzech pierwszych miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 699,30 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku, - odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia [...] lutego 2011 r., tj. od dnia rejestracji, z uwagi na zatrudnienie. Od powyższej decyzji T. N. złożyła odwołanie do Wojewody [...], który postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Następnie Prezydent [...] decyzją nr [...]z [...] listopada 2014 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez T. N. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 7.159,30 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Uzasadniając obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego, organ wskazał, iż wynika on z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, który stanowi, że obowiązek zwrotu pobranego świadczenia pieniężnego występuje w sytuacji, gdy świadczenie pieniężne zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Organ stwierdził, że w wyniku wydania nowego świadectwa pracy przez spółkę Z i okazania tego świadectwa z [...] maja 2014 r. przez T. N. wyszły na jaw nowe okoliczności, tj. niespełnienie warunków koniecznych do posiadania statusu osoby bezrobotnej w dniu rejestracji, tj. [...]lutego 2011 r., ponieważ w tym dniu pozostawała w zatrudnieniu. Odnosząc się do argumentów T. N. podniesionych w odwołaniu, iż od [...] lutego 2011 r. w nie była zatrudniona oraz, że po interwencji Państwowej Inspekcji Pracy w [...] pracodawca wydłużył jej przysługujący ustawowo okres wypowiedzenia organ stwierdził, że w wyniku wydania nowego świadectwa pracy doszło do "zmiany wstecz" sytuacji prawnej T. N. w zakresie jej uprawnień do posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz związanych z tym świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestionując prawidłowość wydanych decyzji skarżąca T. N. ponownie podniosła, że pracodawca po interwencji PIP wydłużył jej okres wypowiedzenia. Wskazała, że jej uczciwość, polegająca na poinformowaniu Urzędu Pracy o sprostowaniu świadectwa pracy spowodowała nieporozumienie. Wyjaśniła, że zgłosiła się do Urzędu Pracy już po okresie pobierania zasiłku. Stwierdziła, że została bardzo skrzywdzona przez pracodawcę, albowiem mając 51 lat została zwolniona bez perspektyw zatrudnienia. Przed zwolnieniem pracodawca ogłosił przestój w firmie i przez 4 miesiące do rozwiązania umowy, w tym 1 miesiąc na wypowiedzeniu, wypłacał wynagrodzenie, tzw. "postojowe", w wysokości 60 % wynagrodzenia miesięcznego. Skarżąca podniosła, że nie miała wpływu na to, że Państwowa Inspekcja Pracy nakazała skorygowanie świadectwa pracy. Wskazywała, że pozbawienie jej prawa do zasiłku przez rok spowoduje, że okres ten nie zostanie zaliczony do okresu pracy i emerytury. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. W sprawie bezsporne jest, iż na mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2011 r. (k-8), skarżącej przyznano status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku od [...] lutego 2011 r. Bezsporne jest, iż decyzję tę wydano m.in. w oparciu o świadectwo pracy z [...] lutego 2011 r., z którego wynikało, że umowa o pracę skarżącej wygasła z dniem [...] stycznia 2011 r. Bezsporne też jest, że skarżąca skonsumowała przyznany jej na okres roku zasiłek oraz, że decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] orzeczono o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2012 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Istota sporu sprowadza się do oceny skutków okazania przez skarżącą w dniu [...] maja 2014 r. nowego skorygowanego świadectwa pracy. Z pierwotnego świadectwa pracy z [...] lutego 2011 r. w wynikało, że skarżąca w zatrudnieniu pozostawała do dnia [...] stycznia 2011 r. (k- 7). Zaś ze skorygowanego świadectwa pracy z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k - 12) wynikało, że umowa o pracę skarżącej wygasła 2 miesiące później, bo w [...] marca 2011 r. Konsekwencją powzięcia przez organ ww. okoliczności było wszczęcie z urzędu postępowania w trybie wznowienia przez organ i orzeczenie decyzją Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej status osoby bezrobotnej od [...] lutego 2011 r., oraz uchyleniu decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku od [...] lutego 2011 r., (k - 16). Kolejną konsekwencją było wydanie przedmiotowej zaskarżonej decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia – zasiłku w wysokości 7.159,30 zł. Przy czym, co należy podkreślić, jako świadczenie nienależne organ uznał świadczenie wypłacone za okres od [...] maja 2011 r. do [...] lutego 2012 r. Przede wszystkim wskazać należy, iż organ nie wyjaśnił dlaczego skoro uchylił decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. o przyznaniu prawa do zasiłku od [...] lutego 2011 r., to jako świadczenie nienależne objął okres krótszy, tj. od [...] maja 2011 r. do [...] lutego 2012 r., a nie okres od [...] lutego 2011 r. Zauważyć należy, iż decyzja o zwrocie świadczenia nienależnego jest decyzją wtórną w stosunku do decyzji podstawowej, jaką była decyzja Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. Decyzja ta pozbawiała skarżącą prawa do zasiłku za okres (od [...] lutego 2011 r.). Oczywistym jest zatem, że decyzja o zwrocie zasiłku, (nienależnego świadczenia) powinna dotyczyć okresu analogicznego, to jest od [...] lutego 2011 r., a nie jak wskazano od [...] maja 2011 r., do [...] lutego 2012 r. Powyższa nieprawidłowość stanowi samodzielną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż decyzje organu poprzedzające i stanowiące podstawę – źródło do wydania decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia, również dotknięte są wadą prawną. A mianowicie decyzja Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. (k - 16), która oparta została na nowym skorygowanym świadectwie pracy, zamiast ustalać nowy termin nabycia uprawnień (statusu bezrobotnej, prawa do zasiłku), w efekcie pozbawiła skarżącą wszelkich przysługujących jej uprawnień. Skoro skarżąca na skutek działań Państwowej Inspekcji Pracy uzyskała skorygowane świadectwo pracy, z którego wynikało, że jej stosunek pracy trwał o 2 miesiące dłużej, to należało rozważyć (wszczynając z urzędu postępowanie wznowieniowe) dokonanie zmian uprawnień skarżącej jedynie w zakresie dat okresów przyznanych uprawnień. Tymczasem organ, naruszając jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę zaufania obywatela do organów Państwa, nie zważając na cele przedmiotowych przepisów i intencje ustawodawcy, pozbawił skarżącą wszelkich uprawnień (zarówno statusu bezrobotnej, jak i prawa do zasiłku). W ocenie Sądu, należało przede wszystkim ocenić, czy zmiana terminu wygaśnięcia umowy o pracę dawała podstawę do tego, by skarżącą pozbawić wszelkich świadczeń. Wskazać również należy, iż skarżącej nie można przypisać winy za błędy pracodawcy, zawarte w świadectwie pracy. W aktach sprawy znajduje się pismo pracodawcy, skierowane do skarżącej z [...] kwietnia 2011 r. (k - 20), w którym pracodawca informuje skarżącą, iż "w związku ze stanowiskiem Państwowej Inspekcji Pracy w sprawie trybu rozwiązania z Panią umowy o pracę, proszę o możliwie szybki zwrot wydanego Pani świadectwa pracy, w celu skorygowania zawartych w nim zapisów". Powyższa korespondencja dowodzi pośrednio, że skarżąca, rejestrując się jako bezrobotna ([...] lutego 2011 r.), w dobrej wierze złożyła pierwotne świadectwo pracy z [...] lutego 2011 r. (k - 7). Powyższy dokument dowodzi też, że skoro pracodawca dopiero [...] kwietnia 2011 r. zwrócił się pisemnie do skarżącej o zwrot świadectwa pracy, to nie mógł z tą datą – [...] kwietnia 2011 r. – wydać skarżącej nowego świadectwa pracy. Powyższe w konsekwencji oznacza, że skarżąca, rejestrując się w Urzędzie Pracy i pobierając zasiłek od [...] lutego 2011 r., nie miała ani wiedzy, ani świadomości, iż pierwotne świadectwo pracy z [...] lutego 2011 r. zostało niewłaściwie wystawione, i że formalnie pozostaje w zatrudnieniu do [...] marca 2011 r. W ocenie Sądu, nie zaistniała wskazana przez organ przesłanka z art. 76 ust. 2 pkt 7 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 z późn. zm.), albowiem nie ustało prawo skarżącej do zasiłku, a jedynie zmienił się okres przysługiwania tego prawa, wynikający z korekty świadectwa pracy. Reasumując, wszczynając postępowanie z urzędu w trybie wznowieniowym, organ winien był wziąć pod uwagę powyższe okoliczności, czego nie uczynił. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odniesie się do braku korekcji (sprzeczności) okresu, za który skarżąca winna zwrócić pobrane świadczenie (od [...] maja 2011 r.), wynikającego z zaskarżonej decyzji – do okresu, za który pozbawiono ją uprawnień do zasiłku, tj. od [...] lutego 2011 r., wynikających z decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. (k - 16). Nadto, zbada, rozważy i oceni prawidłowość tej decyzji w kontekście zmiany terminu uprawnień skarżącej, wynikających ze skorygowanego świadectwa pracy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.145 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.