II SA/Wa 3090/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2021 r. G. K. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzją z [...] października 2019r. Minister utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie. G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 30 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/WA 2428/19) uchylił zaskarżone w/w decyzje. W uzasadnieniu wyroku Sąd przesądził, że : " W świetle natomiast dokonanej przez tut. Sąd wykładni art.8a ustawy zaopatrzeniowej (wykładni zgodnej z poglądami wyrażonymi przez Sąd kasacyjny przy rozpoznawaniu zbieżnych przedmiotowo spraw – np. I OSK 2114/19, I OSK 1895/19) jako uprawniona jawiła się konkluzja, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt.1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Skoro bowiem strona pełniła służbę przed 31 lipca 1990r. w wymiarze jedynie 4 lat i [...] miesięcy, zaś cała pełniona przez stronę służba wynosiła ponad 28 lat i [...] miesięcy, to już samo zestawienie powyższych okresów świadczy o tym, że służba na rzecz tzw. totalitarnego Państwa nie miała znacznej długości, a nawet że wręcz nie była długa. Jeszcze korzystniej dla strony wygląda zaś zestawienie długości służby pełnionej przed 31 lipca 1990r z długością trwania tzw. Państwa totalitarnego, czy długością życia skarżącego. W świetle powyższego, w ocenie składu orzekającego uprawnionym będzie określenie przedmiotowej służby pełnionej przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. mianem krótkotrwałej. Co zaś się tyczy przesłanki opisanej w art.8a ust.1 pkt.2 ustawy zaopatrzeniowej, to w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ przywołując zawartość akt osobowych funkcjonariusza, oraz informację udzieloną o skarżącym przez jego przełożonego z których wynika, ze strona w sposób rzetelny wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989r. – także nie zakwestionował owej rzetelności. Takie działanie organu, równoznaczne jest zaś z przyznaniem faktu, że skarżący po dniu 12 września 1989r. w sposób rzetelny wykonywał swoje zadania i obowiązki. Również tut. Sąd badając całość materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie znalazł powodów, dla zakwestionowania powyższej rzetelności. Biorąc pod uwagę powyższe, jak też wyjaśnioną we wcześniejszej części uzasadnienia okoliczność, iż narażenie zdrowia i życia nie jest elementem niezbędnym dla istnienia omawianej rzetelności, przesłankę oznaczoną w art.8a ust.1 pkt.2 również uznać należało za spełnioną przez stronę. (...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. (...) Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby wydać decyzję uwzględniającą wnioski przedstawione przez Sąd administracyjny w niniejszym uzasadnieniu, tj. uwzględniającą fakt, że łączne spełnienie przez skarżącego przesłanek: "krótkotrwałej służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań" - oznacza, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 omawianej ustawy". Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2021r. – utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2021r. - nie uwzględnił wniosku strony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. W związku z powyższym, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w przedmiotowej sprawie przesłanka "krótkotrwałości" nie została spełniona. Dalej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że służba Pana G. K. była pełniona rzetelnie, co oznacza, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że skarżący przyjęty został do Sekcji "[...]" w dniu 1985-11-[...]. Sekcja "[...]" Wydziału [...] zajmowała się pozyskiwaniem informacji drogą różnego typu podsłuchów (zakładaniem i ich obsługą), instalowanych w domach figurantów, obiektach użyteczności publicznej czy kościołach. Zatem stwierdzono, że wnioskodawca był funkcjonariuszem operacyjnym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa. Systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach Służby Bezpieczeństwa, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju, angażując się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, co według organu uniemożliwia stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", wyłączającym w stosunku do ww. stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Dodano też, iż zachodzi domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Bowiem był członkiem ZSMP, i kandydatem do PZPR. Od powyższej decyzji G. K. wywiódł skargę do tut. Sądu zarzucając organowi naruszenie przepisów materialnych i procesowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów uznać należy, iż w sposób wyjątkowo jaskrawy narusza ona prawo. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy organ wydając skarżoną decyzję, wykonał zalecenia i zastosował się do sposobu rozumienia prawa zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zawartego w wyroku z dnia 30 września 2020r. [sygn. akt II SA/Wa 2428/19] uchylającym zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art.153 p.p.s.a. organ któremu sprawa została przekazana , związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W w/w rozstrzygnięciu Sąd administracyjny przesądził zaś to , że w odniesieniu do strony zostały spełnione obydwa kryteria z art.8a ust.1 pkt.1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Co wielce istotne Sąd przesądził też, że łączne spełnienie przez skarżącego przesłanek: "krótkotrwałej służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań" - oznacza, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 omawianej ustaw. Dodatkowo tut. Sąd wyjaśnił Ministrowi na przyszłość, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. Pomimo tak jasno i klarownie przedstawionej wykładni normy prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia, oraz jasnej oceny kryterium krótkotrwałości i rzetelności służby, organ całkowicie zignorował je w swych rozważaniach. Skupił się zaś na własnej, dowolnej i rażąco błędnej interpretacji omawianego art.8a i na pozaustawowej kwestii przynależności strony do ZSMP. Takie postępowanie Ministra, w świetle normy art.153 p.p.s.a. – co oczywiste – nie może spotkać się z akceptacją tut. Sądu. Świadczy bowiem albo o niedbałym zapoznaniu się z wcześniejszym rozstrzygnięciem Sądu, albo o lekceważącym stosunku do prawomocnego wyroku Sądowego (którego motywy – co znamienne - organ podzielił jednak w sposób dorozumiany, skoro nie wywiódł od niego skargi kasacyjnej). Przechodząc do meritum niniejszej sprawy podkreślić należało, iż Sąd administracyjny w swoim wcześniejszym wyroku przesądził, iż skarżący pełnił krótkotrwałą służbę na rzecz tzw. państwa totalitarnego. Należało mieć również na względzie to, że organ w skarżonym rozstrzygnięciu przyznał fakt rzetelnego pełnienia służby przez stronę w "Nowej Polsce". Biorąc pod uwagę powyższe, jak też fakt, że Sąd przesądził już w niniejszej sprawie w wyroku z dnia [...] września 2020r., iż łączne spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek "krótkotrwałej służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań" - oznacza, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej", decyzja kończąca postępowanie w sprawie winna być pozytywna dla strony. Na marginesie dodania wymagało to, iż w oderwaniu od etapu postępowania na jakim znajduje się sprawa, oraz w oderwaniu od realiów prawnych niniejszej sprawy pozostają także uwagi organu dotyczące materii światopoglądu strony, a wysnuwane m.in. z faktu członkostwa w ZSMP. Ta problematyka nijak się ma do treści przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia organu. Jako taka pozostaje więc poza zainteresowaniem Sądu, jak również powinna pozostać poza zainteresowaniem organu. To nie kwestia światopoglądu stała się powodem pozbawienia strony skarżącej świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości. W konsekwencji więc kwestia światopoglądu nie może przesądzać o możliwości zastosowania wobec strony skarżącej dobrodziejstwa art.8a ustawy zaopatrzeniowej. Reasumując, nawiązywanie przez organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, do materii światopoglądu strony, czy przynależności do konkretnej organizacji partyjnej, zdają się być kolejnym przykładem nieuprawnionej nadinterpretacji stosowanej normy prawnej i wybiórczego odczytywania uzasadnień wyroków wydanych przez Sądy administracyjne. Zwrócić należało też uwagę organowi, że formułowanie w uzasadnieniu decyzji wniosków o utożsamianiu się przez stronę z ustrojem totalitarnym, z ideologią ówczesnych władz, czy o zaangażowaniu w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, nie znajduje podstaw w przepisie art.8a ustawy zaopatrzeniowej. Także Sąd kasacyjny dokonując wykładni omawianej normy prawnej nie sformułował tego rodzaju przesłanek. Organ formułując swe wnioski w tym zakresie, w głównej mierze wywiódł je z dowolnych domniemań. W tym miejscu zwrócić zaś należy uwagę Ministrowi, że K.p.a. regulując materię postępowania dowodowego nie posługuje się pojęciem domniemania a dowodu. Stąd domniemania organu w niniejszym postępowaniu nie mają żadnego znaczenia dla sprawy i nie mogą w sposób skuteczny przekładać się na wydawane rozstrzygnięcie. Wprowadzają bowiem do postępowania administracyjnego nieznany ustawie element - wielce nieprecyzyjny i w efekcie nie poddający się kontroli Sądowej. Na marginesie dodania wymagało to, że podniesiona przez organ kwestia pełnienia przez stronę służby w Sekcji "[...]", per se nie wyłącza możliwości zastosowania omawianego art.8a. Organ nie ustalił zaś konkretnych faktów ze służby strony, mogących świadczyć o tym, że skarżący postępował w sposób nieetyczny szkodząc obywatelom. W świetle powyższych rozważań, uznając iż skarżona decyzja narusza prawo, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu art.153 p.p.s.a. i przez to niewłaściwie oceniono stan faktyczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby wydać decyzję uwzględniającą wszystkie wnioski przedstawione przez Sąd administracyjny w niniejszym uzasadnieniu jak też w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia. W efekcie będzie zobligowany do pozytywnego rozpoznania wniosku inicjującego przedmiotową sprawę.