II SA/Wa 31/19

WyrokWSA w Warszawie2019-05-29

Skład orzekający: Danuta Kania, Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Konrad Łukaszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy służba w Wyższej Szkole Służby Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Legionowie może być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Straży Granicznej, BOR, PSP i SW oraz ich rodzin, a w konsekwencji, czy okres tej służby może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a tej ustawy, co mogłoby uzasadniać wyłączenie stosowania przepisów dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że służba w Wyższej Szkole Służby Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Legionowie stanowi służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ była to jednostka Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odpowiedzialna za szkolnictwo i kadry Służby Bezpieczeństwa. Okres 16 lat i 9 miesięcy tej służby nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ustawy, co uniemożliwia wyłączenie stosowania przepisów dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa. Sąd podkreślił, że wyroki sądów powszechnych, na które powoływał się skarżący, zapadły w odmiennym stanie prawnym, przed nowelizacją wprowadzającą pojęcie "służby na rzecz totalitarnego państwa".
Stan faktyczny
Skarżący H. K. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa, argumentując, że jego służba w Wyższej Szkole Służby Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie była służbą na rzecz totalitarnego państwa i była "krótkotrwała". Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że okres służby skarżącego w tej instytucji (16 lat i 9 miesięcy) nie jest "krótkotrwały" i stanowił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Skarżący zaskarżył decyzję, podnosząc zarzut naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) ze względu na wcześniejsze wyroki sądów powszechnych, które miały ustalić inny charakter jego służby.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] października 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: H. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił do Ministra z wnioskiem o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą zaopatrzeniową"). W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż do organów Milicji Obywatelskiej został przyjęty z dniem [...] kwietnia 1966 r. jako milicjant-sportowiec, rekomendowany przez W. "[...]’’. W 1967 r. zakończył wyczynową karierę sportową i został skierowany do pracy w Komendzie Dzielnicowej MO [...], gdzie zajmował się rozpoznawaniem i zwalczaniem pospolitej przestępczości kryminalnej. Następnie, w 1970 r. Skarżący przeszedł do służby w nowo utworzonej Sekcji Ochrony Lotów Komendy MO Centralnego Portu Lotniczego, stanowiącej zalążek pierwszej w Polsce jednostki antyterrorystycznej. Skarżący ukończył również studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu [...], w związku z czym otrzymał propozycję pracy w Wyższej Szkole [...] w [...] (zwanej dalej: "WS[...] w [...]"). W szkole tej wykładał od 1973 r. prawo karne materialne i procesowe. Skarżący wskazał przy tym, iż okres jego służby w WS[...] w [...] nie może zostać potraktowany jako służba na rzecz totalitarnego państwa, bowiem w jego sprawie wypowiadały się już sądy pracy, tj. Sąd Okręgowy w W. oraz Sąd Apelacyjny w W., które zgodnie uznały, że służba ta nie mogła być uznana za służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Dodał przy tym, iż dopiero od października 1989 r. WS[...] w [...] została wcielona do Akademii Spraw Wewnętrznych i dopiero od tego momentu można mówić o służbie na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej. Oznacza to zdaniem Skarżącego, że jego służba trwająca pomiędzy październikiem 1989 r. a sierpniem 1999 r. spełnia przesłankę służby "krótkotrwałej". Skarżący podkreślił także, iż nigdy w trakcie swojej służby w PRL nie zajmował się zwalczaniem opozycji demokratycznej, bowiem zwalczał pospolitą przestępczość, przeciwdziałał zagrożeniom terrorystycznym, a następnie przez 17 lat był wykładowcą prawa. W kolejnych latach Skarżący pełnił służbę w [...], którą zakończył w 2005 r. Podniósł przy tym, iż przez cały ten okres rzetelnie wykonywał swoje zadania i obowiązki, zaś za wybitne osiągnięcia w pracy zawodowej został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Do wniosku załączył m. in. kopię wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. W toku postępowania administracyjnego Skarżący złożył pismo z dnia [...] czerwca 2017 r., w którym wyjaśnił jaki charakter miała WS[...] w [...], załączając przy tym kopię wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., który jego zadeniem potwierdza, że uczelnia ta nie mogła być zaliczana do organów bezpieczeństwa państwa. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2018 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż warunkiem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku polegającego na łącznym spełnienie dwóch warunków, tj. krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż całkowity okres służby Skarżącego wynosi 31 lat, 2 miesiące i 24 dni. Jak wynika natomiast z informacji Instytutu Pamięci Narodowej (zwanego dalej: "IPN") z dnia [...] maja 2017 r., Skarżący – w okresie od dnia [...] listopada 1973 r. do dnia [...] lipca 1990 r. – pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi 16 lat i 9 miesięcy. Zdaniem Ministra, wobec tego, że większość służby Skarżącego była pełniona na rzecz totalitarnego państwa, nie sposób było stwierdzić, by organ był władny zastosować uprawnienie wynikające z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Okres 16 lat i 9 miesięcy nie mógł być bowiem uznany za okres "krótkotrwały". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił Ministrowi, iż nie uwzględniając wykładni dokonanej w wyrokach Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w W., co do charakteru jego służby jako wykładowcy w WS[...] w [...], naruszył: 1) art. 16 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), bowiem złamał zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), w ten sposób, że nie uwzględnił wskazanych wyroków przy ocenie długości okresu służby na postawie ustawy zaopatrzeniowej i zarzutu pełnienia służby na rzecz tzw. "totalitarnego państwa"; 2) art. 199 § 1 pkt 1 w związku z art. 366 oraz art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.c."), tj. zasady powagi rzeczy osądzonej (res Iudicata), w ten sposób, że nie uwzględnił wskazanych wyroków przy ocenie długości okresu służby przy niezmienionym stanie faktycznym, przy tożsamości roszczenia i stron procesowych oraz na postawie tej samej ustawy zaopatrzeniowej, w sytuacji, gdy w sprawie zapadł już prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w W. dotyczący służby do 31 lipca 1990 r. Rozwijając zarzuty podniósł, iż w jego opinii spełnia przesłankę krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej, skoro trwała ona 10 miesięcy i stanowi zaledwie 1% łącznego okresu jego służby. Zdaniem Skarżącego spełnia on również druga przesłankę z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem po 12 września 1989 r. powierzone mu zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie, co potwierdzają przyznane mu wyróżnienia i odznaczenia, a także awans na stopień pułkownika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem procesowym z dnia 22 stycznia 2019 r. Skarżący podtrzymał zarzuty skargi, jak również twierdzenia wywiedzione na ich poparcie. Na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. pełnomocnik Skarżącego podniósł do protokołu zarzut naruszenia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez zakwalifikowanie służby Skarżącego w WS[...] w [...] jako służby na rzecz totalitarnego państwa, wbrew związania organu odmiennymi w tym zakresie ustaleniami dokonanymi przez sądy powszechne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę decyzji Ministra stanowił przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż przywołany przepis wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie daje organowi możliwość wydania decyzji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jednolicie przyjmuje się również, iż decyzja taka będzie miała charakter uznaniowy, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę określeniem "może wyłączyć". Wskazać więc należy, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, czy nie nosi cech dowolności, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Jak wynika z ustalonego przez Ministra stanu faktycznego niniejszej sprawy, Skarżący pełnił – przez 31 lat, 2 miesiące i 24 dni – służbę w jednostkach resortu spraw wewnętrznych. Jednocześnie, na podstawie informacji IPN z dnia [...] maja 2017 r., Minister ustalił, iż w okresie od dnia [...] listopada 1973 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi 16 lat i 9 miesięcy. W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, iż Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, której nie można uznać za krótkotrwałą. Z kolei zdaniem Skarżącego, jego służbę w WS[...] w [...] nie można uznać za służbę w organach bezpieczeństwa państwa, co wynika z prawomocnych wyroków wydanych w jego sprawie przez: Sąd Okręgowy w W. w dniu [...] grudnia 2012 r. o sygn. akt [...] oraz Sąd Apelacyjny w W. w dniu [...] kwietnia 2014 r. o sygn. akt [...], a w konsekwencji organ błędnie przyjmuje okres 16 lat i 9 miesięcy, gdy tymczasem wynosi on zaledwie 10 miesięcy. Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy służba Skarżącego w charakterze wykładowcy w WS[...] w [...], w okresie od dnia [...] listopada 1973 r. do dnia [...] września 1989 r. – była służbą na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż pojęcie "służby na rzecz totalitarnego państwa" wprowadzone zostało do ustawy zaopatrzeniowej mocą ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270; zwanej dalej: "ustawą nowelizującą"). Jak wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy, katalog wprowadzany w art. 13b został opracowany przez IPN, na podstawie wieloletnich badań historycznych, które pozwoliły na wyliczenie tych jednostek, których funkcjonariusze służyli na rzecz totalitarnego państwa. Wskazano przy tym, iż zaproponowane zmiany, w tym wprowadzenie pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa" w miejsce pojęcia "służby w organach bezpieczeństwa państwa", które funkcjonowało na gruncie ustawy lustracyjnej, wynikały z krytycznej oceny zapisów tej ustawy przez historyków i prawników, którzy zarzucali im niejednoznaczność. W uzasadnieniu tym w sposób szczegółowy przedstawiono również tło historyczne i prawne, które doprowadziło do stworzenia katalogu wprowadzonego w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. W odniesieniu do WS[...] w [...] wskazano m.in., iż była to jedna z trzech wyższych szkół resortowych utworzonych w 1972 r., która kształciła funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa. W ocenie projektodawcy "służbą na rzecz totalitarnego państwa jest również przeszkolenie funkcjonariuszy w przyzakładowych szkołach wyższych MSW, które miało na celu podnoszenie ich kwalifikacji zawodowych i wpływało na efektywną pracę Służby Bezpieczeństwa". Celem uzupełnienia powyższych racji, warto również przywołać stanowisko autorów ustawy nowelizującej, prezentowane na etapie procesu legislacyjnego, dotyczące przygotowania katalogu zawartego w zaproponowanym przepisie art. 13b oraz kwalifikowania do niego funkcjonariuszy. Jak wynika z pełnego zapisu przebiegu posiedzenia: Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr [...]) oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr [...]) z dnia [...] grudnia 2016 r. – opublikowanego w Biuletynie nr [...] – "Sam katalog został przygotowany przez IPN na podstawie posiadanej przez Instytut wiedzy i dokumentacji. Zależało nam, aby wymienić enumeratywnie wszystkie organy i struktury aparatu bezpieczeństwa PRL, których funkcjonariusze powinni podlegać rozpatrywanej ustawie. [...] w projekcie ustawy nie występuje termin weryfikacja. Jest to zamiar świadomy. Weryfikacja to był proces, który wymagał przeprowadzenia badań historycznych. Naszym zdaniem, nie może to być jednak kategoria, na której moglibyśmy się oprzeć. Sam proces weryfikacji przebiegał bowiem bardzo różnie i przynosił bardzo różne, nie do końca skategoryzowane efekty. [...] zaprezentowany katalog struktur aparatu bezpieczeństwa jest kryterium o wiele bardziej czytelnym i zgodnym z faktami historycznymi niż inne metody. [...] Faktem jest, że katalog jest dość rozbudowany, ale aparat bezpieczeństwa PRL był zorganizowany w taki sposób, że warto go w pełni opisać i to jest właśnie pierwsza tego typu próba. Spróbowaliśmy pokazać, jak rozbudowane i usytuowane w różnych miejscach były organy aparatu bezpieczeństwa PRL" (Sekretarz stanu w MSWiA [...], str. 14-15). "Katalog jest efektem wielu lat pracy historyków, ale także prawników i prokuratorów. Pierwsza ustawa dezubekizacyjna z 2009 r., ale także ustawa lustracyjna, a nawet zwłaszcza ona, pokazała jak bardzo przyjęte w niej rozwiązania okazały się być nieprecyzyjne i jak wiele niejasności w efekcie wprowadziły, pozwalając wielu strukturom, a tym samym funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa, wymknąć się spod regulacji zawartych w tych ustawach. Katalog opracowany przez historyków Instytutu Pamięci Narodowej, w naszej ocenie, opisuje w maksymalnie możliwy sposób te jednostki i struktury organów bezpieczeństwa komunistycznego państwa" (Dyrektor Archiwum IPN [...], str. 21). Sąd stwierdza zatem, iż w świetle przepisu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej wystarczające jest wykazanie, że wnioskodawca pełnił służbę w jednej z enumeratywnie wymienionych w nim instytucji czy formacji, która to służba musi być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa i organ nie posiada w tym zakresie żadnej swobody. Godzi się zatem przyjąć, iż wystarczający jest sam fakt pełnienia służby w tych instytucjach i formacjach, natomiast rzeczywisty charakter zadań i obowiązków funkcjonariusza jest obojętny w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. W konsekwencji stwierdzić należało, iż Minister w sposób prawidłowy uznał, że służba Skarżącego w WS[...] w [...] stanowiła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, bowiem była służbą w jednostce organizacyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odpowiedzialnej za szkolnictwo, dyscyplinę, kadry i ideowo-wychowawcze aspekty pracy w Służbie Bezpieczeństwa (art. 13b ust. 1 pkt 5 lit. e) tiret siódme – Wyższa Szkoła [...] w [...], a w jej ramach kadra naukowo-dydaktyczna, naukowa, naukowo-techniczna oraz słuchacze i studenci). Odnosząc się natomiast do generalnego stanowiska Skarżącego, zgodnie z którym, charakter jego służby w WS[...] w [...] został już wykluczony z kręgu służby w organach bezpieczeństwa państwa – mocą prawomocnych wyroków sądów powszechnych – podnieść należy, iż wyroki te zapadły w odmiennym stanie prawnym. Zauważyć bowiem trzeba, iż wydane one zostały na gruncie ustawy zaopatrzeniowej w brzmieniu określonym ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 24, poz. 145), która w ówczesnym art. 15b posługiwała się pojęciem "służby w organach w organach bezpieczeństwa państwa", odsyłając przy tym do art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2006 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.). Jak to już wyżej wyjaśniono, ustawodawca wprowadzając nowelizację ustawy zaopatrzeniowej w 2016 r. dokonał świadomego zabiegu polegającego na zastąpieniu pojęcia "służby w organach bezpieczeństwa państwa", określeniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", dokonując przy tym jego zdefiniowania w przepisie art. 13b. Oznacza to w konsekwencji, iż Minister obowiązany był rozpoznać wniosek Skarżącego na gruncie aktualnego brzmienia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, który dotyczy osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, zatem osób pełniących służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Niejako na marginesie wskazać można, iż z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej wynika, iż omawiany zabieg legislacyjny związany był właśnie z problemami interpretacyjnymi, jakie pojawiły się na gruncie wykładni ówczesnego art. 15b ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu tym wskazano m. in.: "Podczas procesu wzruszania decyzji organu emerytalnego ustalających nowe wysokości policyjnych emerytur (obniżających je w wyniku dezubekizacji) sądy wielokrotnie wskazywały, iż tzw. katalog lustracyjny z art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów [...] jest bardzo nieprecyzyjny, gdyż nie wskazano jednoznacznie, czy konkretna jednostka była organem bezpieczeństwa państwa. Z uwagi na nieprecyzyjność tzw. katalogu lustracyjnego występowała niejednoznaczność w orzecznictwie co do uznawania niektórych instytucji za organy bezpieczeństwa państwa (patrz: uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15). Skutkowało to w części przypadków nieuznawaniem przez sądy za organy bezpieczeństwa państwa jednostek, co do których Instytut Pamięci Narodowej nie miał wątpliwości, iż nimi były. Przepis art. 2 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy zawiera wyliczenie organów bezpieczeństwa państwa, które samo w sobie jest mało precyzyjne, szczególnie pkt 5 tego ustępu (instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych), który nie wskazuje na konkretne instytucje państwa, lecz posługuje się wymagającymi interpretacji pojęciami zbiorczymi. [...] W związku z ewidentną potrzebą doprecyzowania katalogu jednostek, w których służba była pełniona na rzecz totalitarnego państwa oraz z uwagą Instytutu Pamięci Narodowej, ażeby nie wprowadzać w chwili obecnej zmian w ustawie lustracyjnej, gdyż mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na prowadzone postępowania lustracyjne oraz na sam proces składania i badania oświadczeń lustracyjnych, zaproponowano wprowadzenie art. 13b w ustawie zaopatrzeniowej, który enumeratywnie określa jaka służba zostaje uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa. [...] Wątpliwości pojawiające się niekiedy w orzecznictwie, zazwyczaj nieoparte na żadnych konkretnych zasadach wykładni prawa, czy normach konstytucyjnych lub ustawowych, mają charakter niejako intuicyjny, wynikający z niewiedzy lub niezrozumienia, czym była PRL i odnoszenie doń dzisiejszych standardów państwa prawa oraz domniemanie, że PRL respektowała wzorcem III RP zhierarchizowany system źródeł prawa". Dodać trzeba, iż w uzasadnieniu tym przedstawiono w sposób obszerny i szczegółowy argumenty prawno-historyczne na poparcie racji wywiedzionych przez jej autorów, z którymi sąd administracyjny nie jest władny polemizować. Z tych względów Sąd uznał, iż Minister wydając zaskarżoną decyzję nie uchybił zasadzie powagi rzeczy osądzonej, bowiem działał na gruncie przepisów ustawy zaopatrzeniowej w brzmieniu nadanym jej ustawą nowelizującą, zatem w brzmieniu uchwalonym już po wydaniu wskazanych przez Skarżącego wyroków sądów powszechnych. Tym samym zarzuty – podniesione zarówno w skardze, jak również do protokołu rozprawy – nie mogły zostać uwzględnione. Przechodząc natomiast do rozstrzygnięcia tego, czy służbę Skarżącego w wymiarze 16 lat i 9 miesięcy można uznać za służbę "krótkotrwałą", w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż ustawa zaopatrzeniowa nie definiuje tego nieostrego pojęcia, wprowadzając jedynie przesłankę "krótkotrwałości" w odniesieniu do służby przed dniem 31 lipca 1990 r. W ocenie Sądu, poszukując właściwego rozumienia dla tego pojęcia sięgnąć należało w pierwszej kolejności do jego wykładni językowej, co organ uczynił. Jak wynika bowiem z uzasadnienia do zaskarżonej decyzji, Minister wskazał, iż "krótkotrwałość" oznacza, że zarówno długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również jej stosunek do ogółu okresu służby – winien wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można by uznać za "krótkotrwałą". Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Ministra, podnosząc przy tym, iż okres 16 lat i 9 miesięcy nie może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu semantycznym tego pojęcia. W konsekwencji, skoro w stosunku do Skarżącego nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny. Sąd nie stwierdził również by w sprawie naruszono przepisy postępowaniu w stopniu dającym podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jakkolwiek w aktach administracyjnych brak jest informacji, by przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ umożliwił Skarżącemu zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformował go o możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 k.p.a., niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej wpływu istotnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarżący nie został natomiast pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu, o czym świadczą składane przez niego pisma. Zdaniem Sądu organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób kompletny, zaś zaskarżona decyzja nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło