II SA/Wa 315/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Joanna Kube, Protokolant Paweł Groński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2004 r. nr [...], którą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił K. Z. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wskazał, iż u wnioskodawczyni na przestrzeni pracy zawodowej występują przerwy w zatrudnieniu w okresie od [...] stycznia 1971 r. do [...] lipca 1974 r., od [...] maja 1987 r. do [...] listopada 1988 r. oraz od [...] czerwca 1992 do[...] sierpnia 1994 r., mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia. Ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] marca 1996 r. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby po tej dacie K. Z. nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności, zwłaszcza iż całkowita niezdolność do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2004 r. została stwierdzona dopiero od [...] kwietnia 2004 r. Zdaniem organu, z uwagi na fakt uznania skarżącej za całkowicie niezdolną do pracy po upływie 8 lat i 5 dni od ostatnio udowodnionego okresu składkowego, nie można przyjąć, iż nie nabyła ona uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Jednocześnie organ wskazał, iż udokumentowany łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 17 lat 1 miesiąc i 6 dni jest nieadekwatny do wieku skarżącej, wynoszącego na datę orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy 50 lat. Natomiast trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. Z. wnosiła o przyznanie renty w drodze wyjątku. Podnosiła, iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od [...] kwietnia 2004 r., natomiast wcześniej - od 1980 r. była leczona ginekologicznie. Starała się o rentę od 1987 r., jednak renty tej jej nie przyznano. Dopiero w 1997 r. otrzymała III grupę inwalidzką na jeden rok. Przerwy w zatrudnieniu uzasadniała faktem urodzenia dwojga dzieci ([...] sierpnia 1972 r. córki A. i [...] listopada 1988 r. syna L.). Ponadto, skarżąca wskazywała na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do świadczenia na ogólnych zasadach na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Nie można uznać, że skarżąca tylko i wyłącznie wskutek szczególnych okoliczności nie spełniła warunków ustawowych do świadczenia rentowego. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżąca na przestrzeni 50 lat życia posiada łącznie 17 lat 1 miesiąc 6 dni okresów ubezpieczenia, zaś w ocenianym 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, staż ten wynosił 1 rok 5 miesięcy i 28 dni. Skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od [...] kwietnia 2004 r., co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2004 r., natomiast ostatni udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] marca 1996 r. Z akt sprawy nie wynika, aby od 1996 r. do 2004 r. skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze stwierdzić należy, że samo przekonanie skarżącej, niepoparte ustaleniami komisji lekarskich, a potem lekarzy orzeczników ZUS, że od końca lat 80-tych nie może ona pracować ze względu na stan zdrowia, nie wystarczy, by uznać, że całkowita niezdolność do pracy powstała u niej wcześniej niż od kwietnia 2004 r., jak to ustalił lekarz orzecznik. Bezskuteczne starania o rentę nie są przesłanką wskazującą, że skarżącej renta ta "się należała". Należy wskazać, że przerwa w zatrudnieniu skarżącej od kwietnia 1996 r., trwała ponad 8 lat. Fakt, że w czasie tej przerwy skarżąca leczyła się, nie oznacza, że była wówczas niezdolna do pracy. Dodatkowe okresy ubezpieczenia, na które wskazuje skarżąca, dotyczą lat 70-tych i nie mają wpływu na okres ubezpieczenia brany pod uwagę do ustalenia uprawnień do renty, to jest 10-lecie przed powstaniem niezdolności do pracy. Sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.