II SA/Wa 318/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2010 r. 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w sprawie uznania M.B. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kat. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że po zakończeniu procesu orzeczniczego TWKL w [...] wydała orzeczenie z dnia [...] listopada 2010 r., w którym rozpoznano choroby i schorzenia opisane w § 34 pkt 9, § 77 pkt 5 oraz w § 68 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80). Następstwem rozpoznanych schorzeń było przyznanie M.B. kategorii [...] – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o wykonane w procesie orzeczniczym specjalistyczne konsultacje lekarskie, badanie własne komisji lekarskiej oraz analizę procesów orzeczniczych dotyczących M.B. z lat 2006 – 2009. W orzeczeniu swym TWKL w [...] wskazała, że przy ocenie zdolności M.B. do zawodowej służby wojskowej został wzięty pod uwagę jego cały stan zdrowia oraz przeszłość chorobowa. Od orzeczenia M.B. złożył odwołanie, w którym stwierdził, że rozpoznane u niego schorzenia nie powinny dyskwalifikować go jako kandydata do zawodowej służby wojskowej. Wskazał również, że zarówno choroby opisane w § 34 pkt 9 jak i w § 77 pkt 5 rozporządzenia powodują niezdolność do służby wojskowej tylko w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych oraz w jednostkach desantowo-szturmowych, w których nie zamierza pełnić służby. M.B. wskazał też, że w trakcie konsultacji specjalistycznych w dniu [...] października 2010 r. lekarz [...] nie stwierdził u niego żadnych odchyleń od normy, natomiast badanie [...] przeprowadzone w dniu [...] października 2010 r. w Pracowni [...] w [...] stwierdziło, że jest on zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej i nie ma żadnych [...]. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po rozpatrzeniu odwołania wydała wskazaną na wstępie decyzję. W jej uzasadnieniu organ podniósł, że w sprawie nie można pominąć rozpoznań ustalonych przez lekarzy specjalistów, w prawomocnych orzeczeniach wojskowych komisji lekarskich. Analiza dokumentacji wykazała, że dnia [...] października 2006 r. TWKL w [...] wydała orzeczenie, w którym ustalono schorzenia opisane w § 77 bez pkt, § 32 bez pkt, § 62 pkt 1, § 63 pkt 1, § 67 pkt 1, § 34 pkt 1. Orzeczeniem tym uznano M.B. za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy, kat. [...]. Po rozpatrzeniu odwołania od tego orzeczenia, RWKL w [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymała w mocy orzeczenie TWKL w [...] z dnia [...] października 2006 r. Następnie orzeczeniem z dnia [...] marca 2007 r. TWKL w [...] przyznała M.B. wstępny uszczerbek na zdrowiu w wysokości 5 %, a następnie orzeczeniem z [...] kwietnia 2007 r. zwiększyła % uszczerbku na zdrowiu i określiła stały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 8 %. Przy wydawaniu orzeczenia z [...] października 2010 r. TWKL w [...] oparła się także na orzeczeniu z dnia [...] lutego 2008 r. wydanego przez TWKL w [...], w którym Komisja ta ustaliła rozpoznanie opisane w § 68, § 75 pkt 1 i § 1 pkt 1 i orzekła o czasowej niezdolności do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy, kat. [...]. W konkluzji organ stwierdził, że schorzenia rozpoznane przez TWKL w [...] orzeczeniem z dnia [...] października 2010 r. zostały prawidłowo ustalone, a ich kwalifikacja orzecznicza jest zgodna z obowiązującymi przepisami orzeczniczymi. W świetle obecnie obowiązujących przepisów schorzenia rozpoznane u M.B. są kwalifikowane do kategorii [...]. Organ podniósł przy tym, że wymagania zdrowotne wobec kandydatów do pełnienia zawodowej służby wojskowej są bardzo wysokie i znacznie wyższe niż wobec poborowych przeznaczonych do odbycia zasadniczej służby wojskowej, co spowodowane jest perspektywą długoletniej, ciężkiej służby. Kandydat na żołnierza zawodowego musi być całkowicie sprawny i zdrowy w chwili orzekania. Zawodowa służba wojskowa związana jest bowiem z dużymi obciążeniami wszystkich układów i narządów ludzkiego organizmu i dotyczy również sfery [...]. Wszystkie te uwarunkowania wymagają od kandydatów bardzo dobrego stanu zdrowia. Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi M.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem wskazał, że podczas badań specjalistycznych w dniu [...] października 2010 r. zleconych przez Komisję Lekarską w [...] nie stwierdzono u niego schorzeń uniemożliwiających pełnienie zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji podał, że schorzenia wymienione w pkt 1 i 2 orzeczenia powodują niezdolność do służby w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych oraz w jednostkach desantowo-szturmowych. Wskazał też, że w badaniu [...] przeprowadzonym w Pracowni [...] w [...] w dniu [...] października 2010 r. stwierdzono, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej i nie ma żadnych zaburzeń [...]. Wskazał również, że proces leczniczy po przebytym w 2006 r. urazie, przeprowadzony w wojsku oraz po zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej został zakończony. Orzeczenia z lat 2006, 2007, 2008 i 2009 związane były z wypadkiem, którego doznał pełniąc zasadniczą służbę wojskową w Ośrodku Szkolenia Kierowców w [...]. Podał też, że odwoływanie się do tych orzeczeń podyktowane było uznaniem tych schorzeń za mające związek ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak pojętej kontroli sądowej m.in. aktów organów administracji wojskowej sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to Komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie. O ile organ administracji nie naruszy zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 kpa oraz innych przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu za zdolnego do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. W ocenie Sądu orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] podjęte w przedmiotowej sprawie nie zawiera odpowiednio szerokiej argumentacji przemawiającej na rzecz uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Wskazać należy, że według przepisu § 24 ust. 5 rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Warto w tym miejscu powołać wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 879/00, LEX nr 47326, w którym stwierdzono, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni, lecz stosownie do art. 107 § 3 kpa musi zawierać uzasadnienie faktyczne. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). W ocenie Sądu orzeczenia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy ponieważ, ograniczają się one do wymienienia zdiagnozowanej u skarżącego jednostki chorobowej i zakwalifikowania jej do odpowiedniego paragrafu z zał. do rozporządzenia. Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie I badanych, zdiagnozowane schorzenie określone w § 34 pkt 9, tj. inne choroby [...] nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową zakwalifikowało skarżącego, zdaniem organów wojskowych do kategorii [...], tj. jako niezdolnego do jej pełnienia. Należy jednak wskazać, że rozpoznanie powyższe, wskazuje na kategorię [...], powodując pewnego rodzaju niepewność przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. [...] albo do kat. [...]. Wymaga to od organu decyzyjnego szczególnie wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający sądową kontrolę argumentacji organu. Oznacza to, że obowiązkiem organu było szczegółowe wskazanie, jakie okoliczności przemawiały za tym, aby badanego, u którego zdiagnozowano inne choroby [...] nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową, uznać za niezdolnego do służby wojskowej, tym bardziej że orzeczeniem z 2006 r. uznano skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej czasowo. Oznacza to, że również organ orzekający o niezdolności skarżącego do służby wojskowej uważał schorzenie M.B. za przejściowe, przemijające. Ponadto wskazać należy, że w objaśnieniach do pkt 9 ustawodawca podał, że zaliczenie do kategorii [...] w tego rodzaju schorzeniu dotyczy kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych RP oraz kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych. A zatem jedynie w sytuacji gdyby skarżący aplikował do służby w takich jednostkach, organ zwolniony byłby z obowiązku uzasadnienia swojego stanowiska. Zaskarżone orzeczenia, których częścią składową są uzasadnienia nie wskazują co zdecydowało o uznaniu skarżącego za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej. Wskazać należy, że również kolejne stwierdzone u skarżącego schorzenie, tj. schorzenie z § 77 pkt 5 obejmujące następstwa przebytych urazów stawów bez zniekształceń nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową może zostać zakwalifikowane przez wojskową komisję lekarską jako zdolny bądź nie do zawodowej służby wojskowej. A zatem podobnie jak w wyżej wymienionym schorzeniu obowiązkiem organu było wskazanie jakie względy przeważyły za uznaniem skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej. Organy nie wskazały jakie czynniki lub ich brak, zdecydowały o takiej kwalifikacji – czym naruszyły wymienione wyżej przepisy – art. 107 § 3, art. 9 i 11 kpa. Należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową i kwalifikuje żołnierza do kategorii [...] zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź [...] – jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r. SA 810/81, ONSA 1981 r. Nr 1 poz. 4). Wskazać ponadto należy, że skarżący w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji przedstawił zaświadczenie od [...], z którego wynika, że nie stwierdzono u niego żadnych zaburzeń osobowości i uznano, że jest zdolny do służby wojskowej. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie odniósł się do przedłożonego przez skarżącego orzeczenia [...], uznając tym samym, że przeprowadzone badanie [...] w ramach skierowania wojskowego są bezstronne i wiarygodne. Nie wchodząc w merytoryczną ocenę ustaleń dokonanych w toku badań komisyjnych, jak i wynikających z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia [...] Sąd stwierdza, że istnieje sprzeczność w ocenie stanu zdrowia skarżącego. Skoro przedstawił on konkretne dowody na okoliczności mające znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, to obowiązkiem organu II instancji było dokonanie ich dokładnej oceny, która powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia uwzględniającym wymagania określone w art. 107 § 3 kpa. Jeżeli organ orzekający w sprawie zakwestionował prawidłowość diagnozy wynikającej z przedstawionego przez skarżącego zaświadczenia [...], to winien dać temu wyraz w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Z uzasadnienia orzeczenia wynika zatem, że organ wojskowy w arbitralny sposób, przyznał prymat mocy dowodowej orzeczenia lekarza [...] stwierdzających określoną przypadłość chorobową w stosunku do orzeczenia [...], który przypadłości tej nie stwierdził. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji gdy organ administracji publicznej dysponuje sprzecznymi ze sobą dowodami, to nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zaniedbaniem organu stanowiącym istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na wynik sprawy jest brak ustosunkowania się do istotnych różnic powołanych w sprawie. Dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego. Z podanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, przy czym w postępowaniu tym prowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7 , 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa organ dokona oceny zasadności kwestionowanego orzeczenia i rozpatrzy wszystkie zarzuty strony skarżącej podnoszone w odwołaniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.