II SA/Wa 319/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Sławomir Fularski (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Handlowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium mieszkaniowego studentowi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. I.S. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Handlowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 173 ust. 1, art. 175 ust. 4 i art. 179 ustawy z dnia 27 maja 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, zwana dalej "ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym"), w związku z Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej nr [...] z dnia [...] września 2011 r., przyznano M.C. na semestr zimowy roku akademickiego 2011/2012 na okres od października 2011 r. do lutego 2012 r. stypendium socjalne w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie złożonego wniosku oraz przedstawionych dokumentów i oświadczeń ustalono, że zostały spełnione warunki określone w art. 173 i 179 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz wymogi § 15-20 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, kwalifikujące do przyznania określonych form pomocy materialnej, wobec czego orzeczono jak w sentencji. Od powyższej decyzji M.C. złożyła odwołanie w zakresie wysokości przyznanego jej stypendium oraz nieotrzymania przez nią stypendium mieszkaniowego. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że w poprzednim roku akademickim otrzymywała comiesięczne stypendium socjalne w wysokości [...] zł. Do tej kwoty zaliczało się stypendium na wyżywienie oraz stypendium mieszkaniowe. Regulamin stypendialny w kwestii odległości miejsca zamieszkania od miejsca studiowania nie zmienił się od zeszłego roku akademickiego, co oznacza, że w przypadku niezmienionego miejsca zamieszkania stypendium mieszkaniowe powinno zostać jej przyznane. Na dołączonym przez nią do wniosku o stypendium socjalne na semestr zimowy roku akademickiego 2011/2012 zaświadczeniu o zameldowaniu widnieje ten sam adres, jak na wniosku o stypendium socjalne na rok akademicki 2010/2011, co oznacza, że dodatek mieszkaniowy powinien zostać jej przyznany. Dlatego też odwołująca się uważa, że decyzja jest dla niej krzywdząca i wnosi o ponowne rozpatrzenie złożonego przez nią wniosku. Decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Handlowej z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej nr [...] z dnia [...] września 2011 r., orzeczono o podtrzymaniu decyzji Komisji Stypendialnej i nieprzyznaniu M.C. dodatku mieszkaniowego na semestr zimowy roku akademickiego 2011/2012 (październik 2011 - luty 2012). W uzasadnieniu wskazano, że warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego jest spełnienie kryterium miejsca zamieszkania oddalonego o więcej niż 80 km od centrum W., wynikającego z § 20 ust. 2 ww. Regulaminu. Na podstawie zaś złożonego wniosku oraz przedstawionych dokumentów i oświadczeń Odwoławcza Komisja Stypendialna po ponownym sprawdzeniu odległości miejsca zamieszkania odwołującej się od centrum W. ustaliła, iż odległość ta wynosi 67 km. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M.C. (dalej jako skarżąca). Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, ewentualnie zmianę ww. decyzji poprzez przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła nieprawidłowe wyliczenie i weryfikację odległości miejsca zamieszkania skarżącej poprzez przyjęcie, że od miejsca jej zamieszkania do centrum W. jest 67 km, w sytuacji gdy odległość ta wynosi ponad 80 km. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że na podstawie złożonego przez nią wniosku oraz przedstawionych dokumentów i oświadczeń Odwoławcza Komisja Stypendialna ustaliła, że odległość od jej miejsca zamieszkania do centrum W. wynosi nie więcej jak 67 km. Organ nie wskazał zupełnie weryfikacji swojego stanowiska, jak również nie powołał w uzasadnieniu na jakiej podstawie dokonał wyliczenia stosownego kilometrażu. Zgodnie zaś z załączonym przez skarżącą do skargi biletem autobusowym PKS relacji [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. ilość kilometrów wynosi 77. Ponadto skarżąca wskazała, że odległość od dworca PKS w W. do terenu uczelni znajdującej się przy [...] wynosi 3 km. Z kolei odległość od miejsca jej zamieszkania w P. przy ul. [...] do dworca autobusowego przy ul. [...] wynosi również około 3 km. Tym samym, odległość od miejsca jej zamieszkania do uczelni wynosi ponad 80 km. Skoro więc kryterium niezbędnym dla uzyskania dodatku mieszkaniowego jest odległość wynosząca ponad 80 km, warunek ten został przez skarżącą spełniony. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że znajdujące się w aktach sprawy wydruki z trzech różnych map internetowych wskazują, że odległość pomiędzy miejscem zamieszkania skarżącej a centrum W. wynosi nie więcej niż 70 km. Komisja Stypendialna prawidłowo ustaliła zatem, że przedmiotowa odległość jest mniejsza niż 80 km. Dodatkowo organ zauważył, że skarżąca we wniosku o świadczenia socjalne na rok akademicki 2010/2011 podała, iż odległość pomiędzy jej miejscem zamieszkania a W. wynosi 70 km, a w załączniku do ww. wniosku wskazała, że odległość ta wynosi 65 km. Podniesiony zatem przez skarżącą zarzut nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja podlega uchyleniu bowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 182 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zgodnie z którym student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie. Organ powołał się nadto na Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej nr [...] z dnia [...] września 2011 r. (zwany dalej "Regulaminem"). Jak z kolei wynika z przywołanego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu drugiej instancji § 20 ust. 2 Regulaminu za miejsce zamieszkania uniemożliwiające lub w znacznym stopniu utrudniające studiowanie przyjmuje się w szczególności miejsce stałego zamieszkania oddalone od centrum W. o więcej niż 80 km. Według ustaleń organu na podstawie złożonego wniosku oraz przedstawionych dokumentów i oświadczeń odległość miejsca zamieszkania skarżącej od centrum W. wynosi jedynie 67 km, a w związku z tym nie spełnia ona warunku przyznania dodatku mieszkaniowego. Przy czym zauważyć należy, że organ w ogóle nie wyjaśnił w swoim rozstrzygnięciu w jaki sposób dokonał ustalenia wskazanej wyżej odległości wynoszącej 67 km, mianowicie jakie to dokumenty i oświadczenia wziął pod uwagę. Z wniosku skarżącej wynika zaś, że odległość od jej miejsca zamieszkania do centrum W. wynosi 80 km. Działając w ten sposób, zdaniem Sądu, organ uchybił art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej K.p.a.), bowiem jego ustalenia w tym zakresie należy uznać za dowolne. Istotnym jest również to, że skarżąca w swoim odwołaniu wskazała, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem w poprzednim roku akademickim otrzymywała comiesięczne stypendium socjalne składające się również z dodatku mieszkaniowego. Regulamin stypendialny w kwestii odległości miejsca zamieszkania od miejsca studiowania nie zmienił się od poprzedniego roku akademickiego, skarżąca nie zmieniła również miejsca zamieszkania. Organ drugiej instancji nie podjął zaś w ogóle nawet próby odniesienia się do ww. zarzutów. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania zawartych w art. 11 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Zasada przekonywania o której mowa w art. 11 K.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest bowiem decyzją odwoławczą wydaną na podstawie art. 138 K.p.a. Wskazać należy, iż charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 roku, III AZP 11/86, Pip 1989, z. 8, s. 147). Tymczasem organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego pomimo tego, że nie zmieniły się od poprzedniego roku akademickiego przepisy Regulaminu dotyczące kwestii odległości miejsca zamieszkania od miejsca studiowania, a skarżąca nie zmieniła miejsca zamieszkania, nie może zostać jej przyznany w ramach stypendium socjalnego również dodatek mieszkaniowy. Działając w ten sposób organ drugiej instancji uchybił więc również art. 138 K.p.a. Zauważyć także należy, że treść powoływanego przez organ w uzasadnieniu decyzji § 20 ust. 2 Regulaminu wskazuje, że za miejsce zamieszkania uniemożliwiające lub w znacznym stopniu utrudniające studiowanie przyjmuje się w szczególności miejsce stałego zamieszkania oddalone od centrum W. o więcej niż 80 km. Zwrot "w szczególności" oznacza zaś, że przyznanie dodatku mieszkaniowego może mieć miejsce również w sytuacji, gdy przedmiotowa odległość jest mniejsza niż 80 km. Powyższe potwierdza podnoszony przez skarżącą fakt, że otrzymywała ona takie stypendium w poprzednim roku akademickim i to pomimo wskazania w poprzednim wniosku, iż odległość ta wynosi jedynie 70 km. Na koniec wypada jeszcze zauważyć, że z § 20 ust. 2 Regulaminu nie wynika co należy rozumieć pod pojęciem "centrum W.", a powyższe w świetle niewielkich rozbieżności, wynoszących około 10 km, co do tego ile faktycznie wynosi odległość od miejsca zamieszkania skarżącej w P. do centrum W., tj. czy jest to 70, czy też 80 km, może mieć istotne znaczenie w kwestii tego, czy skarżącej w ramach stypendium socjalnego może być przyznany również dodatek mieszkaniowy. Zdaniem Sądu, by decyzja organu w tym zakresie nie była dowolna, Regulamin winien precyzyjnie określać co stanowi centrum W. dla potrzeb zastosowania ww. przepisu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę ww. uwagi Sądu i wydać stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Przede wszystkim organ winien w wyczerpujący sposób, zgodnie z zasadą przekonywania odnieść się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu, jak również wyjaśnić motywy swojego rozstrzygnięcia w taki sposób by nie miało ono cech dowolności. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w punkcie drugim wyroku. W punkcie trzecim orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).