II SA/Wa 32/15

Dnia 21 stycznia 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: - ustanowić radcę prawnego z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. M. J. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznaniu mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w niniejszej sprawie. Z treści wniosku oraz dokumentów zamieszczonych w aktach administracyjnych wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wobec orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] lipca 2014 r. o uznaniu skarżącego za osobę całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 grudnia 2014 r. wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów. W związku z ogólny stanem zdrowia skarżący od dnia 29 grudnia 2013 r. do dnia 26 czerwca 2014 r. otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 75% podstawy wymiaru. Aktualnie nie osiąga on żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną. Według oświadczenia, skarżący mieszka w mieszkaniu należącym do rodziców, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Stwierdzono, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że jego sytuacja materialna, a w szczególności brak jakichkolwiek dochodów, uniemożliwia mu poniesienie wydatków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wobec pogorszającego się stanu zdrowia, na mocy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2014 r. został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 grudnia 2014 r. Ze względu na całkowitą niezdolność do pracy skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia, natomiast wysokość uzyskiwanych uprzednio świadczeń rehabilitacyjnych nie pozwalała skarżącemu na poczynienie oszczędności w celu pokrycia ewentualnych kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.