II SA/Wa 321/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Protokolant referent Monika Duma-Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2019 r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) w związku z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o zaopatrzeniu funkcjonariuszy (...)" lub "ustawą zaopatrzeniową", utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec J. U. art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r" J. U., beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu – J. U., wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. wystąpiła do organu o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na fakt, że funkcjonariusz, po którym wnioskodawczym pobiera rentę rodzinną, nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r. Z zachowaniem ustawowego terminu J. U. przesłała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, iż uzasadnienie decyzji miało charakter lakoniczny, ogólnikowy, a wobec jej męża zastosowano zasady odpowiedzialności zbiorowej za czyny popełnione przez część funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL. Ponownie analizując sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że całkowity okres służby J. U. wynosił 30 lat, 3 miesiące i 21 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od dnia [...] listopada 1951 r. do dnia [...] października 1979 r., tj. 27 lat 11 miesięcy i 5 dni. Z dokumentacji wynika również, że ww. został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej w dniu [...] października 1979 r. i po tej dacie nie pełnił ponownie już służby. Skoro J. U. pełnił służbę do dnia [...] października 1979 r. i nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., to nie spełnia wymogów przewidzianych cytowanym powyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie ma w tym przypadku możliwości zbadania rzetelności wykonywania przez ww. funkcjonariusza zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia, o którym mowa w cytowanym powyżej art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie organu powyższa sytuacja wyklucza możliwość wyłączenia w stosunku do J. U. stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby, wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej na podstawie wyżej powołanych przepisów, z uwagi na fakt, błędnych – jej zdaniem – ustaleń, czy służba ta miała charakter działań na rzecz totalitarnego państwa, to powinna tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji. Organ nadmienił, że wyjaśniony został stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazano i przeanalizowano podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane w myśl art. 107 § 1 k.p.a. Organ, jego zdaniem, nie naruszył zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, i ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że zasadnym jest odmowa zastosowania wobec J. U. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. J. U. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: ‒ art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew przepisom prawa, tj. poza jego granicami, a mianowicie przez złamanie zasady demokratycznego państwa prawnego; ‒ art. 6 k.p.a. w zw. z art. 30 Konstytucji RP oraz art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: Konwencji) poprzez działanie organu administracji wbrew przepisom prawa, tj. naruszenie godności, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności oraz prawa do poszanowania życia rodzinnego skarżącej wskutek przyjęcia, że służba męża skarżącej stanowiła służbę na rzecz totalitarnego państwa; ‒ art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a tym samym naruszenie słusznego interesu obywatela; ‒ art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do władzy publicznej, w sposób niezgodny z zasadami bezstronności i równego traktowania. Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej decyzja organu administracyjnego obarczona jest szeregiem naruszeń prawa procesowego oraz materialnego. Organ pominął kwestię regulacji konstytucyjnych, które stoją w sprzeczności z art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym związanego z nim art. 8a tejże ustawy. Uzasadnienie przedmiotowej decyzji jest lakoniczne i ogólnikowy oraz ogranicza się do cytowania przepisów ustawy i danych zawartych w dokumentach Instytutu Pamięci Narodowej. Organ dopuścił się również naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez naruszenie zaufania obywatela do państwa. Skarżąca podkreśliła, że karanie rodzin byłych pracowników służb bezpieczeństwa PRL jest rozszerzeniem zastosowania odpowiedzialności na osoby nie mające nic wspólnego z represjami w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Represjonowanie wszystkich byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa, w tym również pozytywnie zweryfikowanych, ma charakter wyłącznie represyjno-odwetowy i stanowi próbę wprowadzenia, niedopuszczalnej w demokratycznym państwie prawnym, zasady zbiorowej odpowiedzialności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270) jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy także taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 1) 0% podstawy wymiaru – za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 art. 15c nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Decyzje wydawane przez organ na podstawie powyżej przytoczonego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że J. U. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej przez 27 lat 11 miesięcy i 5 dni w okresie od [...] listopada 1951 r. do [...] października 1979 r. Skarżący został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej z dniem [...] października 1979 r. i po 12 września 1989 r. nie pełnił służby. Organ w związku z tym prawidłowo przyjął, że wobec skarżącej, będącej beneficjentką renty rodzinnej, nie jest możliwe wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, nie ma bowiem możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po wskazanej dacie, w szczególności z narażeniem życia lub zdrowia. Skarżąca nie spełnia, zatem jednego z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ wskazane w tym przepisie przesłanki powinny być spełnione łącznie. Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2018 r., nie zaś decyzja Dyrektora ZER MSWiA z [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej. Zatem wszelka argumentacja skargi, podważająca ustalenia, które były podstawą jej wydania, czyli przyjęcia, że mąż skarżącej pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, jako wykraczająca poza zakres rozpoznawanej sprawy nie podlega ocenie Sądu. Kwestie te będą mogły być przedmiotem oceny Sądu Okręgowego w [...] w związku ze złożonym przez skarżącą odwołaniem od decyzji Dyrektora ZER MSWiA z [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z [...] listopada 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.