II SA/Wa 3213/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Rektora Szkoły [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Rektor Szkoła [...] w [...] (dalej: "Rektor", "organ"), mając za podstawę art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], o stwierdzeniu nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...] w specjalności [...], nr dyplomu [...], wydanego J. K. w dniu [...] listopada 2010 r. przez Wyższą Szkołę [...] w [...] (poprzednika prawnego Szkoły [...]). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] czerwca 2019 r. do Szkoły [...] wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego w [...], dotyczący wydanego w dniu [...] listopada 2010 r. J. K. dyplomu ukończenia studiów wyższych oraz uzyskania tytułu zawodowego licencjata na kierunku [...] w specjalności [...]. Prokurator podniósł zarzut wydania ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 z późn. zm.) oraz wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji oraz dyplomu. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział [...], sygn. akt [...], warunkowo umorzył postępowanie karne wobec J. K., oskarżonego o to, że w dniu [...] listopada 2010 r. w [...], poprzez podstępne wprowadzenie w błąd władz Wyższej Szkoły [...] w [...] (poprzednika prawnego Szkoły [...]) reprezentowanej przez Rektora będącego inną osobą upoważnioną do wystawienia dokumentu, co do autorstwa całości pracy licencjackiej pt. "[...]", stanowiącą podstawę przystąpienia do egzaminu licencjackiego i ukończenia studiów wyższych oraz uzyskania dyplomu i tytułu zawodowego licencjata i przedłożenie jako własnej uprzednio zakupionej gotowej pracy licencjackiej, wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci dyplomu ukończenia studiów wyższych oraz uzyskania tytułu zawodowego licencjata na kierunku [...] w specjalności [...], tj. o czyn z art. 272 kk. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nastąpiło na okres próby wynoszący 2 lata od uprawomocnienia się wyroku. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] lutego 2019 r. Rektor wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, praca dyplomowa jest samodzielnym opracowaniem zagadnienia naukowego, artystycznego lub praktycznego albo dokonaniem technicznym lub artystycznym, prezentującym ogólną wiedzę i umiejętności studenta związane ze studiami na danym kierunku, poziomie i profilu oraz umiejętności samodzielnego analizowania i wnioskowania. Natomiast zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 5 przywoływanej ustawy, w przypadku, gdy w pracy dyplomowej stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, rektor, w drodze decyzji administracyjnej, stwierdza nieważność dyplomu. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział [...] oraz wydany w tamtej sprawie prawomocny wyrok z dnia [...] grudnia 2018 r., warunkowo umarzający postępowanie karne wobec J. K.. Zdaniem Rektora, nie ma podstaw do tego, żeby zakwestionować ustalenia poczynione w ramach postępowania karnego. Z treści prawomocnego wyroku wynika, że J. K. celem uzyskania dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...] w specjalności [...] w Wyższej Szkole [...] w [...] przedłożył jako własną uprzednio zakupioną gotową pracę licencjacką, co spełnia przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanego mu dyplomu, zgodnie z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Sąd Rejonowy w [...] w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia wskazał wprost, że J. K. przedłożył jako własną, uprzednio zakupioną pracę licencjacką, a z dopuszczonego w sprawie dowodu z opinii językowej wynika, że zasadniczy tekst pracy licencjackiej J. K. pt. "[...] jest tożsamy w 63,76% z plikiem zabezpieczonym u J. S. pt. "[...]". Jednoznaczne ustalenia w tym zakresie nie pozwalają uznać, że praca licencjacka przedstawiona przez J. K. winna zostać uznana za utwór inspirowany. W świetle treści art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w toku postępowania o stwierdzenie nieważności dyplomu badaniu podlega okoliczność, czy osoba ubiegająca się o tytuł zawodowy przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Na gruncie niniejszej sprawy praca licencjacka przedłożona przez J. K. nie może zostać uznana za utwór inspirowany, gdyż jak wynika z ustaleń powyższego wyroku karnego, po pierwsze J. K. przedłożył jako własną, uprzednio zakupioną pracę licencjacką, a po drugie z dopuszczonego w sprawie dowodu z opinii językowej wynika, że zasadniczy tekst pracy licencjackiej J. K. pt. "[...] jest tożsamy w 63,76% z plikiem zabezpieczonym u J. S. pt. "[...]". W ocenie organu, prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. warunkowo umarzający postępowanie karne wobec J. K., stwierdzający tak w sentencji, jak i w uzasadnieniu, fakt wprowadzenia w błąd władz Wyższej Szkoły [...] w [...] (poprzednika prawnego Szkoły [...]) co do autorstwa całości pracy licencjackiej pt. "[...]" i przedłożenie jako własnej uprzednio zakupionej gotowej pracy licencjackiej, jest wystarczającym dowodem w postępowaniu o unieważnienie dyplomu na podstawie art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Powyższa decyzja Rektora z dnia [...] czerwca 2021 r. stała się przedmiotem skargi J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, tj.: art. 1, art. 7a § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie skutkujące brakiem wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, skutkujące uznaniem, iż praca licencjacka przedłożona przez J. K. nosi znamiona plagiatu, w sytuacji, gdzie jawią się poważne wątpliwości co do rodzaju oraz zakresu rzekomej zbieżności oraz tożsamości prac; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię, skutkujące wadliwym przyjęciem, że J. K. przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, w sytuacji w której przedłożona praca nosiła znamiona pracy samodzielnej, zaś biorąc pod uwagę treść uzasadnienia Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział [...] - okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniają co najwyżej zakwalifikowanie przedłożonej przez J. K. pracy jako utworu inspirowanego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wniósł także o powołanie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który oceni czy rzeczona praca licencjacka nosiła znamiona pracy samodzielnej, co pozwoli uznać ją za utwór inspirowany. Wnoszący skargę, nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem podniósł, że nie można uznać, ażeby zarzucane mu przypisanie sobie autorstwa cudzego utworu zostało udowodnione. W treści wyroku Sądu Rejonowego w [...], przed którym toczyła się sprawa karna, stwierdzono wprost, iż: "J. K. jedynie skorzystał z zakupionego opracowania." Stwierdził, że Rektor w decyzji odwołuje się do pliku zabezpieczonego na dysku J. S. i jego wysokiego stopnia podobieństwa z przedłożoną pracą licencjacką J. K.. Skorzystanie z tej pracy jednak nigdy nie było kwestionowane. Jak wskazano w treści ww. wyroku, J. K. skorzystał z przygotowanych wcześniej definicji, części empirycznej oraz przypisów, a następnie dokonał własnej analizy problemu, opierając się na innych materiałach źródłowych. Podkreślił, że przyznał się do korzystania z gotowego opracowania, a nie do przedłożenia cudzej pracy jako swojej. Organ nadal opiera swoją decyzję wyłącznie na ustaleniach poczynionych w toku postępowania karnego. Jest to niewątpliwe naruszenie dyspozycji art. 7, art. 7a oraz art. 77 k.p.a., bowiem przeprowadzone postępowanie powinno być samodzielne i bezpośrednie. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Odnośnie wniosku dowodowego skarżącego o powołanie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z opinii biegłego, który miałby ocenić, czy praca licencjacka nosi znamiona pracy samodzielnej, stwierdził, iż taki dowód jest niedopuszczalny. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną lecz jedynie bada, czy dokonane przez organ ustalenia faktyczne odpowiadają prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika zaś, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że kontrolowana decyzja Rektora Szkoły [...] w [...] z dnia z dnia [...] czerwca 2021 r. nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję wydaną w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym zasadom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja ta jest dotknięta wadą kwalifikowaną, wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych w ustawie przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z dnia 8 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 456/98 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi, że w przypadku zaistnienia przyczyn stwierdzenia nieważności dyplomu - organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor. Jednocześnie zaznaczyć należy, że przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie regulują odrębnie procedury stwierdzenia nieważności dyplomu. Zatem na gruncie niniejszej sprawy należało rozważać przesłanki stwierdzenia nieważności na gruncie art. 156 -159 k.p.a. Kwestia ta nie budziła wątpliwości w dotychczasowym orzecznictwie (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 170/20). Według art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w przypadku gdy w pracy dyplomowej, stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego, osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, rektor, w drodze decyzji administracyjnej, stwierdza nieważność dyplomu. Podkreślenia wymaga, że dyspozycja przepisu ust. 5 art. 77 o szkolnictwie wyższym, zawierająca nakaz stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów, w przypadku, gdy w pracy dyplomowej - stanowiącej podstawę uzyskania tytułu zawodowego - wykryto plagiat, stanowi dodatkową przesłankę (oprócz tych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.) stwierdzenia nieważności dyplomu. Organ – w oparciu o prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. poczynił ustalenie, iż zachodzą przesłanki do zastosowania ww. przepisu. Należy stwierdzić, że art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ustanawia przesłankę nieważności z mocy prawa, co daje podstawę do zakwalifikowania naruszenia, jako rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - dotyczącej stwierdzenia nieważności dyplomu J. K. ukończenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...] w specjalności [...] nr [...] - miały ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział [...] w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. sygn. akt [...], warunkowo umarzającym postępowanie karne wobec J. K.. Wbrew twierdzeniom skargi, przypisanie sobie przez skarżącego autorstwa cudzego utworu zostało udowodnione w postępowaniu karnym, do którego wyników odwołał się Rektor w niniejszej sprawie. Z powołanego wyroku wynika bowiem jednoznacznie, że J. K. podstępnie wprowadził w błąd władze Wyższej Szkoły [...] w [...] (poprzednika prawnego Szkoły [...]) co do autorstwa całości pracy licencjackiej pt. "[...]". W tym celu przedłożył jako własną uprzednio zakupioną gotową pracę licencjacką (a zatem przypisał sobie jej autorstwo) i na tej podstawie przystąpił do egzaminu licencjackiego i ukończył studia wyższe oraz uzyskał dyplom i tytułu zawodowy licencjata. Na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie było podstaw do tego, żeby zakwestionować ustalenia poczynione w ramach postępowania karnego. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wyrok sądowy jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W świetle powyższych ustaleń nie budzi wątpliwości fakt, iż J. K. przypisał sobie autorstwo cudzego utworu, co wypełnia przesłankę z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku dowodowego, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W konsekwencji wniosek skarżącego o powołanie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie mógł zostać uwzględniony. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.