II SA/Wa 322/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. z dnia 9 sierpnia 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, 2. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W treści formularza wniosku K. K.oświadczył, że od sierpnia 2010 r. pozostaje bez pracy, nie ma przyznanego statusu osoby bezrobotnej ani prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podał także, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i pełnoletnią córką, przy czym w rubryce 10. formularza wniosku, rubryce dotyczącej dochodów, wnioskodawca przy każdej z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym w miejsce źródła osiąganego dochodu oraz jego wysokości wpisał liczbę "0". Do wniosku skarżący nie dołączył ani dokumentów wskazujących na aktualne źródło utrzymania rodziny, ani też dokumentów wskazujących na przyczyny nieosiagania dochodu przez żonę i córkę. Pismem z dnia 26 sierpnia 2011 r. skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe oraz dokumentów wskazujących przyczyny nieosiągania dochodu przez żonę i córkę. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2011 r. W ostatnim dniu terminu do wykonania powyższego wezwania skarżący złożył do akt pismo, w którym oświadczył, że, z uwagi na okoliczność upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku właśnie w dniu 31 sierpnia 2011 r., składanie żądanych dokumentów stało się całkowicie zbędne i bezprzedmiotowe. Wobec tak sformułowanej treści oświadczenia, pismem z dnia 20 września 2011 r. poinformowano skarżącego, że obowiązek złożenia dokumentów źródłowych w ramach prowadzonego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest niezależny od biegu terminów procesowych, w tym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ale jednocześnie obowiązek ten nie pozbawia strony, czy też jej pełnomocnika, prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Mimo, iż pismo to doręczono skarżącemu w dniu 30 września 2011 r., wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych pozostało niewykonane. W tej sytuacji, oceniając złożone oświadczenia skarżącego należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Przede wszystkim skarżący w ogóle nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do rzeczywistych źródeł utrzymania trzyosobowej rodziny (vide oświadczenie skarżącego o braku pracy oraz zamieszczona informacja o braku dochodów po stronie żony i córki bez wskazania przyczyn tego stanu rzeczy). Skarżący nie przedstawił też odpisów zeznań podatkowych (za okres, w którym osiągał dochód) i wykazów z posiadanych rachunków bankowych oraz nie złożył dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, czyli nie złożył dokumentów, które umożliwiłyby ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych z uwzględnieniem choćby posiadanych przez niego oszczędności. W konsekwencji, K. K. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "b" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi K. K., ponieważ przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.