II SA/Wa 323/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową oraz myśliwską oddala skargę. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. S., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] cofającą mu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich oraz broni gazowej w celu ochrony osobistej. Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny. Pismem z dnia [...] września 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. zawiadomił B. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej i gazowej, informując o treści art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Następnie, Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] odmówił B. S. wydania pozwolenia na posiadanie [...] egzemplarzy broni palnej myśliwskiej w celu uprawiania łowiectwa w związku z orzeczeniem psychologicznym nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wydanym przez mgr J. I. z Ośrodka [...] w B. stwierdzającym, że wyżej wymieniony wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 3 i art. 20 powołanej ustawy o broni i amunicji. W dniu [...] października 2009 r. do organu prowadzącego postępowanie wpłynął wniosek strony o załączenie do akt sprawy pełnej dokumentacji lekarskiej i psychologicznej, na podstawie której wydano orzeczenia lekarskie i psychologiczne zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, a także zwrócenie się do Wojskowego Koła Łowieckiego nr [...] w W. o opinię oraz przesłuchanie w charakterze świadka jego żony na okoliczność rzekomych awantur oraz nadużywania przez niego alkoholu. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. nie uwzględnił żądania strony o przeprowadzenie powyższego dowodu. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] października 2009 r. cofnął B. S. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej i gazowej, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 i art. 20 ustawy o broni i amunicji, wskazując, iż organ Policji jest zobligowany do cofnięcia pozwolenia na broń osobie posiadającej negatywne orzeczenie psychologiczne. Po rozpoznaniu odwołania, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Przepis ten ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organy Policji są zobowiązane do cofnięcia pozwolenia na broń, gdyż to ustawodawca sam przyznał w takich przypadkach bezwzględne pierwszeństwo interesowi społecznemu przed słusznym interesem strony w posiadaniu tego prawa. W interesie społecznym leży wymóg ustalenia, czy posiadacz pozwolenia na broń ma psychofizyczną zdolność do dysponowania nią, a zdolność ta potwierdzana jest w drodze orzeczeń wydawanych przez upoważnionych lekarzy i psychologów. Podkreślił, że kwestie związane z orzekaniem o tej zdolności, w tym uprawnień do wykonywania badań psychologicznych posiadaczom pozwoleń na broń, reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.). Mogą je wykonywać wyłącznie lekarze i psycholodzy upoważnieni, którzy spełniają ustalone w § 6 rozporządzenia wymogi, tj. zdali stosowny egzamin i zostali wpisani do rejestru prowadzonego przez komendanta wojewódzkiego Policji. Rejestr ten nie jest tajny. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. opublikował go na stronie internetowej urzędu, a wynika z niego, że wydający w instancji odwoławczej orzeczenie psycholog mgr J. I., jest wskazany w tym rejestrze, co wynika także z treści jego pieczątki na orzeczeniu. Psycholog ten nie został wybrany przez organy Policji, ale wskazany B. S. w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. wydanym przez psycholog K. R., jako wyznaczony przez wojewodę psycholog, do którego należy wnosić ewentualne odwołanie od jej orzeczenia. W związku z tym organ Policji, na podstawie § 8 ust. 2-4 powołanego wyżej rozporządzenia, odwołał się do wskazanego psychologa. Komendant Główny Policji zwrócił uwagę, że orzeczenie wydane przez mgr J. I. odpowiada wzorowi określonemu w załącznikach do tego rozporządzenia. Ponadto wskazał, że przedmiotowe orzeczenia są wydawane na podstawie wyników przeprowadzonych badań, które są objęte tajemnicą lekarską, a organ Policji nie musi zapoznawać się z tymi wynikami. Nie ma bowiem ani kompetencji, ani stosownej wiedzy do ich oceny. W związku z tym organ Policji może jedynie uzyskać informację (w formie stosownego orzeczenia) o braku zdolności danej osoby do dysponowania bronią, z wyłączeniem wiedzy o ogólnozdrowotnych, psychicznych czy też psychologicznych przyczynach braku tej zdolności. Ustawodawca (a nie organy Policji według własnego uznania) nie uznał też za zasadne przekazywania organom Policji przez lekarzy czy psychologów dokumentacji medycznej wytworzonej dla celów wydania orzeczenia. Dokumentacja ta pozostaje w dyspozycji orzeczników i podlega podobnie, jak ich praca, kontroli i nadzorowi właściwego wojewody (§ 9 rozporządzenia). Do rozpatrzenia zatem ewentualnych zarzutów dotyczących nieprawidłowości związanych z orzeczeniami właściwy jest wojewoda, na terenie działania którego znajdują się placówki, w których strona poddała się badaniom i gdzie uzyskała orzeczenia. Powyższe przepisy rozporządzenia wskazują, że (ostateczne) negatywne orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzające, że B. S. wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, stanowi wiążącą dla organów Policji przesłankę, określoną w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, i obliguje ten organ do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej. Do takiego rozstrzygnięcia wystarczające jest, iż jedno z orzeczeń, o których mowa w powyższym przepisie jest negatywne dla osoby posiadającej pozwolenie na broń lub o nie się ubiegającej. W przypadku strony jest to orzeczenie psychologiczne wydane w drugiej instancji, a więc nie ma tu znaczenia okoliczność, że uzyskała ona pozytywne (ostateczne) orzeczenie lekarskie. W ocenie organu zarzut strony dotyczący pozbawienia osób poddanych badaniom lekarskim i psychologicznym prawa do czynnego udziału przed podmiotami wydającymi orzeczenia oraz naruszenia zasady instancyjności jest chybiony, bowiem przeprowadzenie jakichkolwiek badań czy to przez lekarza, czy przez psychologa nie jest możliwe bez udziału osoby zainteresowanej, a od orzeczeń tak lekarskich, jak i psychologicznych tej osobie i komendantowi wojewódzkiemu Policji przysługuje, na podstawie § 8 wskazanego wyżej rozporządzenia, odwołanie do określonych podmiotów. Kolejny zarzut B. S. niewystąpienia przez organ Policji do koła łowieckiego [...] o opinię na jego temat także jest bezpodstawny, gdyż opinia taka znajduje się w aktach sprawy, o czym strona wiedziała zapoznając się z materiałem dowodowym. Jednocześnie organ wskazał, że pozytywna opinia ze środowiska myśliwych nie tworzy podstaw do zachowania jej prawa do broni, ponieważ nie ma wpływu na ustalenie psychofizycznej zdolności do posiadania i używania broni, a zatem nie ma znaczenia do wydania orzeczenia, podobnie jak i dowód z przesłuchania jego żony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną o zbadanie, czy przepisy ustawy o broni i amunicji, a zwłaszcza przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, nie naruszają Konstytucji RP. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a., poprzez niewykorzystanie wszystkich możliwości i oparcie decyzji na niekompletnym materiale dowodowym, m.in. przez: odmowę w postanowieniu z dnia [...] października 2009 r. dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez stronę w piśmie z dnia [...] października 2009 r., nieuwzględnienie dokumentacji lekarskiej i psychologicznej, na podstawie której psycholog stwierdził, iż skarżący wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, a także wydanie tej decyzji w oparciu o orzeczenie biegłego psychologa, które nie zawiera uzasadnienia, - naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, które są niezgodne z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego i uniemożliwiają uruchomienie merytorycznej kontroli orzeczenia, w ramach której strona może aktywnie uczestniczyć. Wnoszący skargę podkreślił, że czynny udział strony w postępowaniu poprzez uczestniczenie w badaniach przeprowadzonych przez lekarza, czy też przez psychologa, jest oczywisty. W jego ocenie wątpliwości budzi możliwość faktycznej weryfikacji przez niego ustaleń dokonanych w toku postępowania przed lekarzem orzecznikiem, czy psychologiem. Skarżący wskazał na brak możliwości ustosunkowania się do treści tych ustaleń lekarskich, a tym samym niemożność zweryfikowania wydanego już orzeczenia, poprzez jego uzupełnienie lub dokonanie po raz pierwszy badania strony w zakresie, który może mieć wpływ na treść tego orzeczenia lekarskiego. Podał, że może to jednak nastąpić po wskazaniu przez niego ewentualnych braków, gdyż jest on bezpośrednio zainteresowany wydaniem orzeczenia. Zaznaczył, iż w jego przypadku nie otrzymał on uzasadnienia negatywnej decyzji, a inne dowody przez niego zawnioskowane zostały oddalone z jednej przyczyny, tj. lakonicznego stwierdzenia lekarza psychologa o zaburzeniach psychologicznych. Właściwe zaś uzasadnienie i podanie jego podstaw pozwoliłoby nie tylko na zrozumienie przez stronę niekorzystnej oceny lekarskiej, czy psychologicznej, ale także stanowi istotny aspekt społeczny. B. S. wskazał, że postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na broń, jak również cofnięcie tego uprawnienia, poddane jest rygorom ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, która określa dla organów administracji publicznej, w tym Policji, zasady postępowania z zachowaniem zasady legalizmu i poszanowania prawa. W tym kontekście zatem należy rozpatrywać sprawy z zakresu stosowania ustawy o broni i amunicji oraz aktu wykonawczego do tej ustawy co do przeprowadzania badań lekarskich. Postępowanie dowodowe nie może ograniczać się wyłącznie do przyjęcia przez organ Policji wykonanego badania lekarskiego. Nie wyklucza to bowiem w sposób bezwzględny udziału biegłych w ustalaniu merytorycznej poprawności wydanego orzeczenia. Nie oznacza to jednak, że organy Policji powinny weryfikować orzeczenie lekarskie wydane przez lekarza, czy psychologa, ale nie odbiera jednocześnie uprawnienia tego organu do oceny dowodowej ustaleń dokonanych przez biegłych przy wykorzystaniu ich wiedzy specjalistycznej w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu poczynione przez organy obu instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez nie ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy, nie budzi zastrzeżeń. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. I tak stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wydaje się m.in. osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie także do osób posiadających pozwolenie na broń, albowiem w przypadku, gdy posiadacz broni należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy – właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń (art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy). Zakres badań lekarskich i psychologicznych, którym jest obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń lub posiadająca pozwolenie na broń, określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.), które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 15 ust. 7 ustawy o broni i amunicji. Paragraf 8 tego rozporządzenia w ust. 1-9 reguluje zaś tryb wnoszenia odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych wydawanych na podstawie § 2 i § 3 rozporządzenia przez upoważnionych do ich wydawania lekarzy i psychologów. Z kolei ust. 9 tego paragrafu zawiera stwierdzenie, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. W przedmiotowej sprawie ostatecznym orzeczeniem psychologicznym nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., wydanym w wyniku wniesionego przez organ Policji odwołania, upoważniony lekarz psycholog z Ośrodka [...] w B. mgr J. I. stwierdził, że skarżący wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Organy Policji wydając decyzje zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższego orzeczenia psychologicznego i tym samym brak możliwości weryfikowania stanu zdrowia skarżącego w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne, o czym stanowi wprost § 8 ust. 9 powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia, a więc jest ono niepodważalne. To zaś oznacza, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny. Zarówno Komendant Wojewódzki Policji w K., jak i Komendant Główny Policji nie byli zatem upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższego orzeczenia psychologicznego oraz dokonywania jego oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń wskazują jednoznacznie, kto sprawuje kontrolę nad pracą uprawnionych lekarzy i psychologów. Paragraf 9 ust. 1 powyższego rozporządzenia stwierdza, że kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04, LEX nr 189224, wypowiadając się na temat charakteru i mocy wiążącej orzeczeń lekarskich i psychologicznych wydawanych w oparciu o § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. stwierdził, iż "Analiza obowiązujących aktualnie przepisów ustawy z dnia 21.05.1999 r. o broni i amunicji a także przepisów wykonawczych do tej ustawy wskazuje, iż dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie stosownego orzeczenia został ściśle określony w przepisach ww. rozporządzenia. Przewidziany tam został swoistego rodzaju tryb postępowania, który - jak to już wyżej wspomniano - przewiduje możliwość składania przez osobę podlegającą badaniom, a także organ Policji odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych jakimi są niewątpliwie badania lekarskie stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie wydawane w trybie § 8 cyt. rozporządzenia nie podlegają więc weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń. Związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym wydanym na podstawie art. 8 cyt. rozporządzenia wyklucza zatem możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń dowodu z opinii biegłego na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń". W świetle powyższego stanowiska, które Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje, brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów strony skarżącej odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia psychologicznego. W tym kontekście również zarzuty nieuwzględnienia opinii środowiska myśliwych oraz niedopuszczenia dowodu z przesłuchania żony skarżącego nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zarzuty skarżącego zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznego orzeczenia psychologicznego wydanego przez uprawnioną do tego osobę. Organy Policji nie były natomiast, jak wcześniej wspomniano, uprawnione w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie stronie pozwolenia na broń do dokonywania oceny załączonych do akt ostatecznych orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego. W oparciu o ostateczne orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. organy Policji były bowiem wprost zobowiązane do wydania decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Sformułowanie art. 18 ust. 1 ustawy "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń" jest bowiem kategoryczne i oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 1-6. Odnosząc się natomiast do wniosku skargi dotyczącego zwrócenia się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności cytowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń z Konstytucją RP należy stwierdzić, iż Sąd nie dostrzega takiej potrzeby. Jak już bowiem Sąd wskazał, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, regulacja ta dotyczy czynności specjalistycznych objętych procedurą odrębną od administracyjnej i wyłączającą możliwość weryfikacji zapadłych orzeczeń lekarskich oraz psychologicznych, zarówno przez organy Policji, jak też Sąd. Trudno zatem podzielić zarzut skarżącego o naruszeniu zasady dwuinstacyjności w tym szczególnym postępowaniu. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie organu należy uznać za prawidłowe, albowiem organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.