II SA/Wa 324/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi H.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] czerwca 2005 r. H.L. - przedstawiciel ustawowy małoletniego M.L. zwróciła się z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Podano również, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i w związku z tym bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególne okoliczności, o których mowa w przepisie powołanym wyżej odnosi się do tej osoby. Prezes ZUS podał, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż ojciec dziecka na przestrzeni 43 lat życia posiadał udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 14 lat, 9 miesięcy i 12 dni. Zaś w ocenianym 10 - leciu przed zgonem, na wymagane 5 lat, był ubezpieczony tylko przez rok i 11 miesięcy. Ponadto od [...] kwietnia 1997 r. do daty zgonu tj. do [...] maja 2005 r. tj. przez 8 lat nie został udokumentowany żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe. W ocenie organu, w wymienionym okresie ojciec dziecka był zdolny do pracy, ponieważ nie orzeczono o całkowitej niezdolności do pracy a zatem przyjęto, że w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie ubezpieczenia. Ponadto podniesiono, że sytuacja materialna rodziny nie wskazuje na pozostawanie bez niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na wniosek skarżącej z dnia [...] listopada 2005 r., rozpoznał sprawę w trybie przewidzianym w rozdziale 10 kodeksu postępowania administracyjnego i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa wydał w dniu [...] stycznia 2006 r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] października 2005 r. o odmowie przyznania renty w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała decyzję ostateczną oraz decyzję ją poprzedzającą a także wniosła o jej uchylenie. Wnosząca skargę stwierdziła, że w sprawie zaistniały okoliczności wykluczające aktywność zawodową J.L.. Wskazała, że czynnikami tymi było wysokie bezrobocie na [...] oraz związana z tym upadłość Fabryki Maszyn Rolniczych "[...]". Ponadto skarżąca zakwestionowana ustalenie organu, co do braku niezbędnych środków utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd rozpoznawał sprawę w trybie uproszczonym w związku z zaistnieniem przesłanek z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 63 § 3 kpa podanie, także wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy czy też odwołanie, wniesione pisemnie (ustnie do protokołu) powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy niemożność jego rozpoznania. Tę ostatnią problematykę reguluje art. 64 § 2 kpa stanowiący, że jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przypisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie pismo datowane [...] listopada 2005 r. i zatytułowane "odwołanie" nie zawiera podpisu strony. Mimo to organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wezwał strony, pod rygorem z przepisu art. 64 § 2 kpa (pozostawienie wniosku bez rozpoznania) do uzupełnienia braku i wniosek powyższy rozpoznał, mimo że nie wywoływał on skutków prawnych. W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.