II SA/Wa 324/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Minister Obrony Narodowej po rozpoznaniu wniosku [...] B. P. z dnia [...] lipca 2010 r., sprecyzowanego pismem z dnia [...] września 2010 r., dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: kpa, odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji. Pismem z dnia [...] października 2010 r. B. P. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2010 r. W toku postępowania ustalono, że [...] B. P. pełnił zawodową służbę wojskową od dnia [...] września 1968 r. do [...] lipca 1974 r. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej uchylił pkt pierwszy decyzji MON nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej uchylenia rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK nr [...] z [...] lipca 1974 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie; uchylił pkt trzeci wskazanej decyzji w całości i orzekł, iż [...] B. P. został zwolniony z dniem [...] lipca 1974 r. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 6 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 z późn. zm.) w zw. z wyrokiem Sądu [...] z dnia [...] marca 1974 r. sygn. akt [...], wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa określonego w art. 239 Kodeksu karnego (samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej); w pozostałym zakresie utrzymał w mocy wskazaną decyzję. B. P. w dniu [...] listopada 2007 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję MON z dnia [...] października 2007 r. nr [...], ktory wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 2080/07 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 05 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1101/08 oddalił skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku. W dniu [...] lipca 2010 r. B. P. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją MON z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, wskazując na fakt, iż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał kwestionowaną decyzję. W ocenie wnioskodawcy okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania było zawiadomienie z dnia [...] maja 1974 r. Sądu [...], skierowane do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w C., o uprawomocnieniu się z dniem [...] maja 1974 r. – wyroku z dnia [...] marca 1974 r. sygn. akt [...], którym [...] E. Z. uznano winnym popełnienia przestępstwa z art. 128 § 1 kk (szpiegostwo) i w konsekwencji skazano go na karę 1 roku pozbawienia wolności, 1000 zł grzywny oraz degradację. Rozpoznając wniosek organ I instancji wskazał, iż uchylenie kwestionowanej ostatecznej decyzji MON z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w ramach wznowionego postępowania nie było możliwe, gdyż zarzut okazał się bezzasadny i niezasługujący na uwzględnienie. Zgodzono się z wnioskodawcą, że organ w chwili podejmowania kwestionowanej decyzji nie dysponował dokumentem, na który powoływał się wnioskodawca, jednakże wskazano, że o okolicznościach wynikających z jego treści – o skazaniu [...] E. Z. prawomocnym wyrokiem sądu karnego organ wiedział. Podkreślono, że organ dysponował prawomocnym wyrokiem Sądu [...] z dnia [...] marca 1974 r. sygn. akt [...], z treści którego jasno wynikało, że wnioskodawca działając wspólnie i w porozumieniu ze [...] E. Z. dopuścił się określonych przestępstw. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostał fakt, że organ nie dysponował dokumentem, z którego wynikało, że [...] E. Z. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu karnego, jeżeli organ bezpośrednio dysponował odpisem prawomocnego wyroku. Tym samym organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, uzasadniająca konieczność uchylenia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa kwestionowanej ostatecznej decyzji MON z [...] października 2007 r. nr [...], w związku z powyższym Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji MON nr [...] z [...] października 2007 r. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy stwierdził, że decyzja MON z dnia [...] października 2010 r. nr [...] jest prawidłowa, w związku z czym nie ma podstaw do jej uchylenia. Pismem z dnia 15 stycznia 2011 r. B. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie oraz wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia daty zwolnienia z pełnienia zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów odmiennych niż podnosi skarżący. W rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżona decyzja - zapadła na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i decyzja ją poprzedzająca, zostały wydane z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej – C. P. Zgodnie z art. 127 § 3 kpa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Uznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jako rodzaj odwołania, należy zapewnić wnioskodawcy niezbędny, zbliżony do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standard ochrony jego interesów i uprawnień, do których należy obiektywizm i bezstronność. Tym samym przy dwukrotnym rozpoznawaniu tej samej sprawy, należy dążyć do tego aby sprawa rozpatrywana była przez inny skład osobowy (patrz: wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 781/10). W związku z powyższym gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) należy bezwzględnie ocenić, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Dokonując tego należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowane do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź na mocy przepisów prawa. Wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu obejmuje samo wydanie decyzji, jak też podejmowanie czynności procesowych, mających lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji, wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym stanowiskiem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy, co może nasuwać wątpliwości co do jego bezstronności oraz obiektywizmu (patrz: wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1164/10). Podkreślić należy, iż wyłączenie pracownika pociąga za sobą jedynie konieczność dokonania zmian osób działających na podstawie udzielonego upoważnienia i nie wpływa bezpośrednio na samą właściwość organu administracji. W przypadku Ministra Obrony Narodowej może on, na podstawie art. 268a kpa, upoważnić innego pracownika do wydania decyzji w jego imieniu, jak również on sam może wydać decyzję po rozpatrzeniu tego wniosku. Możliwość korzystania przez Ministra Obrony Narodowej z instytucji upoważnienia pracownika do wydania decyzji pozwala na pogodzenie wymogów organizacyjnych z wymogami proceduralnymi, wynikającymi z art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kpa, zapewniając stronie postępowania poczucie bezstronności i obiektywizmu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (patrz: wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 781/10). Tym samym, w ocenie Sądu, Minister Obrony Narodowej, rozpoznając w trybie przepisu art. 127 § 3 kpa wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która wydała decyzję bezpośrednio ją poprzedzającą. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy. ----------------------- 6