II SA/Wa 327/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Maria Werpachowska (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.); zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 52 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726,) oraz § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1352), - po rozpatrzeniu odwołania [...]. S.S. utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki. Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny. Zdaniem organu II instancji z materiałów zgromadzonych w postępowaniu wynika, że [...] S.S. pełniący zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] na stanowisku Oficera Operacyjnego w dniu 11 maja 2016 r. (data wpływu do kancelarii JW) wystąpił z wnioskiem do Dowódcy o udzielenie mu pomocy w formie zwrotu kosztów czesnego na niestacjonarnych studiach podyplomowych na Uniwersytecie [...]- kierunek [...] Po rozpatrzeniu wniosku, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2016 r. odmówił [...] S.S. udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem przez niego nauki. W uzasadnieniu wskazał, że wystąpił do Dowódcy Operacyjnego RSZ - jako organu uprawnionego do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko wyższe od zajmowanego - z wnioskiem o wyrażenie zgody na zawarcie umowy. Dowódca Operacyjny RSZ w pismach nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2016 r. nie udzielił zgody na zawarcie takiej umowy z uwagi na fakt, że nauka na dzień rozpatrywania sprawy przez Dowódcę Operacyjnego RSZ została zakończona i pomoc nie może być udzielona. Od powyższej decyzji [...] S.S. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że negatywna opinia wydana przez Dowódcę Operacyjnego RSZ została wydana z pominięciem art. 57 § 5 pkt 4 k.p.a. Wniosek o udzielenie pomocy został złożony 11 maja 2016 r., natomiast zakończenie nauki nastąpiło 30 maja 2016 r., co oznacza zachowanie terminu na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym. W ocenie organu II instancji decyzja Dowódcy Jednostki [...] jest prawidłowa. Przepis art. 52 ust. 5 ustawy daje dowódcy jednostki wojskowej możliwość zawarcia z żołnierzem zawodowym umowy o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem przez żołnierza zawodowego nauki, jedynie po uzyskaniu uprzedniej zgody organu uprawnionego do wyznaczenia żołnierza zawodowego na wyższe od zajmowanego stanowisko służbowe. Tym organem uprawnionym w niniejszej sprawie jest Dowódca Operacyjny RSZ. Skoro Dowódca Operacyjny RSZ nie wyraził zgody na zawarcie z [...] S.S. umowy dotyczącej pomocy w związku z pobieraniem nauki to, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] zobligowany był do podjęcia rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu odwołującego tj., złożenia wniosku o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki w wymaganym terminie zgodnie z art. 57 § 5 pkt 4 k.p.a., wskazał, że nie neguje tego faktu. Wniosek został złożony w przypisanym terminie. Jednak istotą rozstrzygnięcia był brak zgody Dowódcy Operacyjnego RSZ, a więc niespełnienie przesłanek ustawowych określonych w art. 52 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.S. zarzucił naruszenie art. 57 § 5 pkt. 4 k.p.a. polegające na nie uwzględnieniu przez Dowódcę Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych terminu złożenia wniosku w dniu 11 maja 2016 r. Brak zgody Dowódcy Operacyjnego RSZ na udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki wynikał z faktu, iż na dzień rozpatrywania sprawy pobieranie nauki zostało zakończone i pomoc nie może być udzielona. Dalej skarżący wskazał, że wniosek posiadał pozytywną opinię Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] oraz Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] jako spełniający wymogi do udzielenia pomocy finansowej, zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych tj.: 1) zaplanowano środki w planie finansowym, 2) spełnienia warunków, o których mowa w art. 52 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wniosek o udzielenie pomocy finansowej został złożony w dniu 11 maja 2016 r., natomiast zakończenie pobierania nauki następiło z dniem 30 maja 2016 r. Wniosek został złożony w czasie pobierania nauki, ale był rozpatrywany przez Dowódcę Operacyjnego RSZ po zakończeniu jej pobierania, przez co został zaopiniowany negatywnie pomimo spełniania wszystkich formalnych wymogów do wydania zgody na udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki. Dowódca Operacyjny RSZ wskazał w swojej opinii, że pomoc nie może zostać udzielona ponieważ pobieranie nauki w dniu rozpatrywania wniosku zostało zakończone. Zdaniem skarżącego postępowanie Dowódcy Operacyjnego RSZ było niezgodne z art. 57 § 5 pkt. 4 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Natomiast w aspekcie terminowego złożenia wniosku o udzielenie pomocy wskazał, że żołnierz może mieć rację, gdyż w świetle art. 57 § 5 pkt 4 k.p.a. wniosek złożony został w trakcie nauki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1726), zwanej dalej "ustawą" żołnierz zawodowy może pobierać naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez niego zadań służbowych (ust 1). Żołnierz zawodowy pisemnie informuje o fakcie pobierania nauki dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe (ust 2). Żołnierz zawodowy może wystąpić do dowódcy, o którym mowa w ust. 2, z wnioskiem o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki (ust. 3). Pomoc, o której mowa w ust. 3, może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym (ust 4), Dowódca jednostki wojskowej, po uzyskaniu zgody organu uprawnionego do wyznaczenia żołnierza na wyższe od zajmowanego stanowisko służbowe, zawiera z żołnierzem zawodowym umowę, w której określa między innymi rodzaj pomocy, o której mowa w ust. 3, a w szczególności pokrycie czesnego za naukę, zwrot należności z tytułu kosztów przejazdu na obszarze kraju oraz warunki zwrotu tej pomocy w przypadku przerwania nauki lub zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z przyczyn, o których mowa w art. 111 pkt 1,4, 6-7, pkt 9 lit. a i pkt 11-16 oraz art. 112 ust. 1 pkt 1, w terminie określonym w umowie, nie dłuższym niż trzy lata od zakończenia nauki (ust. 5), Do zgody, o której mowa w ust. 5 nie stosuje się art. 106 § 2-6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Użyte w przepisie art. 52 § 4 cytowanej ustawy sformułowanie "pomoc (...) może być udzielona" wskazuje, że decyzja rozstrzygająca sprawę w tym przedmiocie ma niewątpliwie charakter uznaniowy. Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody przy jej wydawaniu, albowiem jej granice wyznaczają z jednej strony reguły postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przesłanki zawarte w ww. przepisie. Cytowany powyżej art. 52 § 4 ustawy wyraźnie stanowi, w jakich przypadkach omawiana pomoc finansowa może być żołnierzowi przyznana, tj. w sytuacji gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Zatem organ właściwy do przyznania tej pomocy ustalając, czy żołnierz zawodowy spełnia warunki do udzielenia pomocy w związku z pobieraniem nauki, bierze w szczególności pod uwagę zbieżność poziomu i kierunku nauki z wymaganiami kwalifikacyjnymi określonymi w karcie opisu zajmowanego przez żołnierza zawodowego stanowiska służbowego lub stanowiska służbowego wskazanego w prognozie przebiegu zawodowej służby wojskowej, zawartej w opinii służbowej. Sytuacje, w których organ może odmówić przyznania przedmiotowej pomocy szczegółowo wymienia § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014, poz. 1352). Zatem organ w drodze decyzji odmawia żołnierzowi zawodowemu udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki w przypadku: a) niezaplanowania środków w planie finansowym, b) niespełnienia warunków, o których mowa w art. 52 ust. 4 ustawy, c) niewyrażenia zgody organu uprawnionego do wyznaczania żołnierza zawodowego na wyższe od zajmowanego stanowisko służbowe na zawarcie umowy o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki ( art. 52 ust. 5 ustawy). Z przedstawionego stanu prawnego, wynika, że o "pomoc w związku z pobieraniem nauki" może się zwrócić do odpowiedniego organu wojskowego jedynie żołnierz zawodowy zamierzający rozpocząć naukę lub pobierający naukę. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił w dniu 11 maja 2016 r. z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej w związku z podjęciem studiów podyplomowych na Uniwersytecie [...] kierunek [...] Studia te skarżący ukończył 30 maja 2016 r. Z przedstawionego stanu faktycznego, który nie jest kwestionowany przez strony postępowania, wynika, że wniosek o pomoc finansową został skierowany przez skarżącego w trakcie pobierania przez niego nauki, tj. w dniu 11 maja 2016 r. Wniosek ten został pozytywnie zaopiniowany w tym pod względem formalno-prawnym zarówno przez Dowócę Jednostki [...] jak i Dowódcę Centrum Operacji P.. Jednakże Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych w pismach z dnia [...] lipca 2016 r. i [...] września 2016 r. wskazał, że pomoc nie może zostać udzielona, gdyż nauka została już ukończona. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, iż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 52 ust. 3 w związku z art. 52 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającym na błędnej wykładni. Zawarty bowiem w przepisie art. 52 ust. 3 ustawy zwrot "w związku z pobieraniem nauki" winien być rozumiany w ten sposób, że uprawnionym do uzyskania pomocy finansowej jest żołnierz, który zamierza rozpocząć naukę lub żołnierz, który tą naukę pobiera, przy czym chwilą miarodajną dla ustalenia statusu żołnierza zawodowego jako pobierającego naukę jest moment złożenia przez żołnierza zawodowego wniosku o udzielenie pomocy. W niniejszej sprawie skarżący niewątpliwie wystąpił z wnioskiem w trakcie pobierania nauki. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony z tego powodu, że zakończył on już naukę. Powyższe w żadnym razie nie wynika z cytowanych powyżej przepisów, które wymagają jedynie dołączenia do wniosku zaświadczenia o pobieraniu nauki. Takie zaświadczenie skarżący przedłożył wraz z wnioskiem jeszcze w trakcie nauki. Okoliczność, że skarżący przed wydaniem zaskarżonej decyzji zakończył studia nie może zmieniać jego sytuacji. Jak już zaznaczono, ani z przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ani też z rozporządzenia w sprawie nauki żołnierzy zawodowych nie wynika by okoliczność zakończenia nauki przed wydaniem stosownej decyzji w przedmiocie udzielenia pomocy w związku z pobieraniem nauki stanowiła przeszkodę w przyznaniu tej pomocy. Nie można przy tym zaaprobować sytuacji, w której o skuteczności – prawidłowo złożonego w okresie pobierania nauki - wniosku o przyznanie pomocy w nauce decydować ma sprawność działania organów rozpoznających taki wniosek (tj. sytuacji, w której wniosek nie mógłby zostać uwzględniony tylko z tego względu, że organ nie zdążył z jakiegokolwiek powodu rozpoznać wniosku przed zakończeniem nauki, zwłaszcza, że procedura związana z rozpoznaniem wniosku może z różnych przyczyn ulegać wydłużeniu). Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że Dowódca Jednostki Wojskowej [...] poparł wniosek skarżącego, wskazując, iż żołnierz spełnia wszystkie przesłanki (poza zgodą Pana Generała) z art. 52 ustawy, nadto zabezpieczone są w planie finansowym jednostki środki na pokrycie kosztów nauki. Zatem niewyrażenie zgody organu uprawnionego do wyznaczania żołnierza zawodowego na wyższe od zajmowanego stanowisko służbowe – art. 52 ust. 5 ustawy, jednie z powołaniem na zakończenie nauki, w sytuacji gdy wniosek został złożony w trakcie nauki stanowi naruszenie art. 52 ust. 3 w zw. z art. 52 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Należy też zwrócić uwagę, iż z zawartej w art. 55 ust. 1 ustawy delegacji ustawowej wynika, że rozporządzenie określające tryb udzielania żołnierzom zawodowym pomocy w związku z pobieraniem przez nich nauki (art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy), powinno zapewnić sprawność postępowania organów wojskowych w związku z pobieraniem przez żołnierzy zawodowych nauki. Analiza przepisów cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że w rozporządzeniu tym brak jest regulacji zapewniających wskazaną sprawność postępowania. Dlatego też stosowanie przepisów k.p.a. dotyczących szybkości i terminowości załatwiania spraw – na gruncie omawianych regulacji – musi uwzględniać wpływ sprawności postępowania na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy, stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, będą związane oceną prawną przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.