II SA/Wa 34/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Bronisław Szydło (spr.) Anna Mierzejewska Eugeniusz Wasilewski Beata Gibzińska Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2005 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie świadczenie w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] września 2004 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił Z. D. przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku na rzecz małoletniego syna M. ur. [...] października 1989 r., po zmarłym w dniu [...] marca 2003 r., w wieku 43 lat, ojcu K. D. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy z uwagi na stan zdrowia lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności ustalane są uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególne okoliczności niespełnienia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia odnoszą się do osoby zmarłej. Po ponownym rozpoznaniu wniosku Z. D. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku dla jej małoletniego syna M., nie stwierdzono istnienia wszystkich przesłanek wymienionych w powołanym art. 83 ust. 1 umożliwiających uwzględnienie tego wniosku. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający jego aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Z akt sprawy wynika, że K. D. w okresie od 24 marca 1977 r. do 23 kwietnia 1999 r., tj. na przestrzeni 21 lat udokumentował okres składkowy i nieskładkowy - łącznie, 15 lat 4 miesiące i 14 dni. W jego zatrudnieniu w okresach od 6 października 1993 r. od 31 lipca 1995 r. oraz od 6 lutego 1997 r. do 25 lutego 1998 r. wystąpiły przerwy, co między innymi spowodowało brak uprawnień do uzyskania prawa do świadczenia ustawowego. Ponadto, w okresie od ustania ostatniego zatrudnienia, tj. od kwietnia 1999 r. do zgonu w dniu [...] marca 2003 r., tj. przez 3 lata i 10 miesięcy nie podjął zatrudnienia lub nie wykonywał innej działalności gospodarczej objętej ubezpieczeniem społecznym. W tym okresie, z uwagi na ówczesny stan zdrowia, był zdolny do wykonywania pracy zarobkowej, nie była bowiem wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, która uniemożliwiałaby mu kontynuowanie zatrudnienia. Trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego powodu do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem świadczenie określone w art. 83 ust. 1 nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawcy i jego rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. D. podniosła, że brak ubezpieczenia zmarłego - przerwy w zatrudnieniu, w okresach od 6 października 1993 r. do 31 lipca 1995 r. oraz od 6 lutego 1997 do 25 lutego 1998 r., był wynikiem [...] jakiego doznał, który uniemożliwiał mu kontynuowanie pracy. Powołała się także na trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wyjaśnił ponadto, odpowiadając na zarzuty podniesione w skardze, że [...] K. D. doznał w styczniu 2001 r., a zatem ta okoliczność nie miała żadnego wpływu na jego przerwy w zatrudnieniu w latach 1995-1998. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa. Rozpatrując sprawę Z. D. pod tym kątem Sąd nie stwierdził, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmujący zaskarżone decyzje w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku na rzecz jej małoletniego syna M. po zmarłym ojcu dziecka - K. D., dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynika, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku przesłanki o jakich mowa w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z tych przesłanek wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił, że 43-letni ojciec dziecka - małoletniego M. D. - udokumentował jedynie 15 lat 4 miesiące i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych łącznie, a ponadto wystąpiły przerwy w jego zatrudnieniu w latach 1995-1998. W okresie ostatnich 10 lat, licząc wstecz od dnia zgonu, K. D. nie legitymował się 5-letnim okresem zatrudnienia. Przez okres ponad 3 lat przed śmiercią nie pracował mimo, że w tym okresie, z uwagi na ówczesny stan zdrowia, był zdolny do pracy zarobkowej. Bez znaczenia dla oceny uprawnień skarżącej do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, jest jej obecna, trudna sytuacja materialna, bowiem taka przesłanka nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania tego świadczenia. Sąd uznał ponadto, że Prezes ZUS przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji przestrzegał reguł procedury administracyjnej, przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 4 kpa). Wreszcie, w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Skoro więc zmarły mąż skarżącej, K. D., nie spełniał przesłanek określonych w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to decyzja odmawiająca przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku dla jej małoletniego syna, prawa nie narusza. Z tych względów, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.