II SA/Wa 340/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.) Eugeniusz Wasilewski Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zaliczeniu okresu nauki w szkole średniej do wysługi lat od której uzależniony jest dodatek za długoletnią służbę wojskową oddala skargę Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Komendanta [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] zaliczającą [...] T. S. okres nauki w Liceum [...], tj. od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r. jako okres służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, do wysługi lat, od której uzależniony jest dodatek za długoletnią służbę wojskową i ustalającą ww. na dzień [...] stycznia 2009 r. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20% kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego. Organ wskazał na następujący stan faktyczny w sprawie. T. S. w okresie od [...] września 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r. odbywał naukę w Liceum [...] w L. Na wniosek zainteresowanego Komendant [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] przyznał żołnierzowi dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego. W uzasadnieniu wskazał, iż przy ustaleniu wysokości ww. świadczenia został uwzględniony okres od ukończenia przez zainteresowanego 17 roku życia, tj. od dnia [...] lutego 1988 r. Po wszczęciu z urzędu postępowania nadzorczego, Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Komendanta [...] z dnia [...] marca 2009 r. wskazując na fakt błędnie ustalonego okresu służby żołnierza. Od decyzji zainteresowany złożył odwołanie, zarzucając, że unieważnienie decyzji oparte zostało na błędnej interpretacji ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w szczególności art. 73 ust. 1 i 2 tej ustawy. Po rozpatrzeniu odwołania Szef Sztabu Generalnego WP decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Dowódcy Sił Powietrznych, żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatek do uposażenia zasadniczego za długoletnią służbę wojskową. Szczegółowe warunki otrzymywania tego dodatku określa natomiast rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), które w § 24 uzależnia wysokość przyznawanego dodatku od okresu pełnienia służby wojskowej. Natomiast w § 25 cytowanego rozporządzenia zostały wskazywane formy pełnienia służby uwzględniane do okresu uprawniającego do ww. świadczenia, tj.: 1) pełnienie zawodowej służby wojskowej; 2) służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 3) odbywania: a) zasadniczej służby wojskowej, b) nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, c) przeszkolenia wojskowego, d) ćwiczeń wojskowych, e) okresowej służby wojskowej; 4) pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zdaniem organu, w odniesieniu do strony należało uwzględnić okres pełnienia zasadniczej i zawodowej służby wojskowej, czyli okres od dnia [...] października 1987 r. Tymczasem Komendant [...] ustalając wysokość przedmiotowego dodatku w sposób nieprawidłowy przyjął okres pełnienia służby wojskowej przez T. S. od dnia [...] lutego 1988 r., tj. od dnia ukończenia przez zainteresowanego 17 roku życia. To z kolei skutkowało błędnym przyjęciem, iż w dniu wydania decyzji z dnia [...] marca 2009 r. strona posiadała okres 20 lat służby wojskowej upoważniający ją do otrzymania 20 % dodatku, zgodnie z § 24 pkt 6 rozporządzenia. Takim działaniem Komendant [...], rażąco naruszył prawo, a to z kolei – z uwagi na wypełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stało się podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej zainteresowanemu dodatek za długoletnią służbę wojskową. Oznacza to, iż należało wyeliminować z obrotu prawnego wadliwą decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S., ponownie zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 24 pkt 3 i § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. poprzez ich błędną wykładnię. Ponadto podkreślił, że w art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustawodawca jednoznacznie określa, że do szkół kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz orkiestr wojskowych mogą być przyjęci małoletni poniżej 17 roku życia za zgodą przedstawiciela ustawowego, po ukończeniu 17 roku życia w świetle tej ustawy osoby te zostały powołane do służby kandydackiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżanej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga T. S. rozpatrywana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrażona w art. 16 kpa zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy nastąpiło m.in. rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykłe. Z powyższymi pojęciami ustawa wiąże bowiem różne skutki prawne. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane rozszerzająco. Orzecznictwo sądowe prezentuje pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Naruszenie prawa jest rażące wówczas, gdy w jego wyniku powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożności akceptacji zaskarżonego orzeczenia jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Komendanta [...] , przyznająca T. S. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego, została dotknięta wadą skutkującą jej nieważnością i dlatego Dowódca Sił Powietrznych w sposób prawidłowy wszczął postępowanie nadzorcze, w wyniku którego, decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa, stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu dodatku. Takie działanie organu było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek za długoletnią służbę wojskową. Stosownie zaś do § 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 z późn. zm.), według stanu prawnego na dzień 29 stycznia 2006 r. – żołnierzowi przyznaje się po 20 latach służby wojskowej dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego. W myśl § 25 cytowanego rozporządzenia do okresu służby wojskowej, o którym mowa w § 24, uwzględnia się okresy: 1) pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2) służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 3) odbywania: a) zasadniczej służby wojskowej, b) nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, c) przeszkolenia wojskowego, d) ćwiczeń wojskowych, e) okresowej służby wojskowej; 4) pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Wyjaśnić należy, iż wymieniony powyżej katalog ma charakter zamknięty. Oznacza to, iż tylko te formy pełnienia służby wojskowej uwzględnia się do obliczenia okresu pełnienia służby uprawniającego do przyznania przedmiotowego dodatku. Zgodnie z art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych, oraz do orkiestr wojskowych mogli być przyjęci - za zgodą przedstawiciela ustawowego - również małoletni, którzy nie ukończyli 17 lat życia, posiadający odpowiednie wartości moralne i polityczne, jeżeli złożą zobowiązanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu nauki. Małoletni przyjęci na naukę zgodnie z ust. 1 nie są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia. Po ukończeniu 17 lat życia powołuje się ich do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych, jeżeli zostaną uznani za zdolnych do zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia (ust. 2). Podkreślić należy iż powyższym regułom nie podlegają osoby kształcące się w Wojskowych Liceach Ogólnokształcących. W Zarządzeniu nr 26 Ministrów Oświaty i Wychowania oraz Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1985 r. w sprawie liceów wojskowych (na podstawie którego powstało m.in. [...] w L., do którego uczęszczał skarżący) nie przewidziało tego typu zasad. Oznacza to, że T. S. jako uczeń Ogólnokształcącego Liceum [...] w L. nie mógł podlegać tym regułom, a więc nie mógł być automatycznie powołany po ukończeniu 17 lat do czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. W niniejszej sprawie skarżący, wbrew temu co twierdzi, po ukończeniu siedemnastego roku życia nie został powołany do odbycia służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, brak bowiem w aktach dokumentu poświadczającego tę okoliczność. W myśl art. 64 obowiązującej w tym okresie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych mogły być powołane na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się osoby, które posiadały określone w tym przepisie warunki, odpowiedni wiek i wykształcenie oraz złożyły zobowiązanie do pełnienia służby wojskowej po zakończeniu szkoły lub kursu. Z akt personalnych nie wynika, aby doszło do powołania T. S. do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Nie było też podstaw do przyjęcia, że nauka w [...] Liceum Ogólnokształcącym była okresem odbywania przeszkolenia wojskowego, który uwzględnia się przy ustalaniu dodatku za długoletnią służbę wojskową.\, gdyż nie była to nauka w szkole wojskowej kształcącej kandydatów na żołnierzy zawodowych ani w orkiestrze wojskowej. Skarżący nie składał również zobowiązania do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu nauki. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Komendant [...], obliczając okres pełnienia służby przez skarżącego, przyjął, iż T. S. pełnił służbę wojskową od dnia ukończenia siedemnastego roku życia, czyli od dnia [...] lutego 1988 r. Takie działanie organu było nieuzasadnione i nie miało oparcia w przepisach prawa, ani też w zaistniałym stanie faktycznym. W przyjętej przez organ dacie skarżący był uczniem [...] Liceum Ogólnokształcącego i zgodnie z art. 73 ust. 2 ówcześnie obowiązującej ustawy nie był żołnierzem w służbie stałej. Powyższe przyjęcie komendanta doprowadziło do błędnego ustalenia wysokości dodatku za długoletnią służbę wojskową, ponieważ w dniu wydania decyzji z dnia [...] marca 2009 r. skarżący nie legitymował się dwudziestoletnim stażem pełnienia służby wojskowej. Należy więc uznać, iż organy Dowódca Sił Powietrznych i Szef Sztabu Generalnego WP prawidłowo uznały, iż decyzja Komendanta [...] została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.