II SA/Wa 343/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bronisław Szydło Sędziowie WSA - Eugeniusz Wasilewski - Adam Lipiński (spr.) Protokolant - Anna Siwonia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. J. - przedstawicielki ustawowej małoletnich: M. T., Mx. T. i A. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku: oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzająca decyzję z dnia [...] października 2005 r. odmawiającą K. J. działającej w imieniu małoletnich dzieci M. T. (urodzonego w [...] r.), Mx. T. (urodzonej w [...] r.) i A. T. (urodzonej w [...] r.) przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] marca 2005 r. Z. T. - ojcu wyżej wymienionych dzieci. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż Z. T. zmarł w wieku 39 lat, legitymował się okresem składkowy i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 5 lat, 5 miesięcy i 1 dnia. Na ostatnie dziesięciolecie zamiast wymaganego okresu składkowego w rozmiarze 5 lat, zmarły posiadał jedynie 2 lata, 9 miesiecy i 14 dni. Ostatni udokumentowany okres opłaty składek ubezpieczeniowych to okres zatrudnienia od maja do października 2003 r. Od tego też czasu, aż do śmierci nie odnotowano wpływu żadnej składki na ubezpieczenie Z. T. Istnieją także wcześniejsze przerwy w zatrudnieniu w latach 1984-1989, 1991-1994 i 1999-2003. Z. T. był zdolny do pracy. Organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnianie przez niego wymogów związanych z ubezpieczeniem. Z akt sprawy wynika, że cała siedmioosobowa rodzina K. J. utrzymuje się z pomocy społecznej. Wobec najmłodszej córki A. orzeczono niepełnosprawność. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca, działająca w imieniu małoletnich dzieci wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na chorobę alkoholową Z. T. (będącą bezpośrednią przyczyną jego zgonu), pobyty w więzieniu, bezdomność oraz na okoliczność, iż przez całe swoje życie uchylał się od łożenia na dzieci. Podkreślała trudną sytuację finansową rodziny i stan zdrowotny córki A. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje aby brak zatrudnienia, przebywanie w zakładzie karnym oraz alkoholizm Z. T. mógł stanowić w niniejszej sprawie szczególną okolicznością na którą wskazuje art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ wszystkie te negatywne zachowania ojca dzieci nie są od niego niezależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. Z. T. nie był osobą ubezpieczoną w chwili śmierci, zaś brak takiego ubezpieczenia nie był w żaden sposób usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami. Ojciec dzieci legitymował się stosunkowo krótkim stażem ubezpieczenia w stosunku do swojego wieku, posiadał liczne i długotrwałe przerwy w zatrudnieniu, przebywał w zakładzie karnym, był uzależniony od alkoholu, a leczenie podejmował jedynie pod przymusem, preferował bezdomność, uchylał się od obowiązku alimentacyjnego. Trafnie organ wskazał, na brak w sprawie jakichkolwiek argumentów świadczących o poszukiwaniu pracy przez ojca dzieci, czy chociażby faktu zarejestrowania się jako bezrobotnego. Trudno zatem takie postawy życiowe, które preferował Z. T. uznać za niezależne od niego okoliczności powodujące brak ubezpieczenia społecznego. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż przez większość życia ojciec dzieci był całkowicie zdolny do pracy i ten właśnie okres, w którym unika jakichkolwiek obowiązków stanowi przyczynę bardzo krótkiego stażu ubezpieczeniowego. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania. Bardzo trudna sytuacja materialna, oraz stan niepełnosprawności córki A., którą dostrzega zarówno organ jak i Sąd nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.