II SA/Wa 344/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant referent Beata Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę Zaskarżonym aktem - na zasadzie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." - odmówiono przyznania p. A. G., zwanemu dalej "Wnioskodawcą", statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Wnioskodawca wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa, - w aktach sprawy znajduje się: - zaświadczenie z [...] października 2024 r. - wydane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] (dalej jako "Dowódca"); - kopia (potwierdzona za zgodność z oryginałem) protokołu powypadkowego z [...] lipca 2024 r. - wydanego przez Dowódcę; - kopia (potwierdzona za zgodność z oryginałem) orzeczenia z [...] kwietnia 2024 r. - Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w [...]; - kopia (potwierdzona za zgodność z oryginałem) decyzji z [...] czerwca 2024 r. Szefa Ośrodka Zamiejscowego w [...] Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego; - pismo z [...] sierpnia 2024 r. Szefa Ośrodka Zamiejscowego w [...] Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, z załącznikami. - zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2112), zwanej dalej "ustawą o weteranach", weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział - na podstawie skierowania – w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek pozostającego w związku z tymi działaniami wypadku lub nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa choroby - z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze, - zgodnie jednocześnie z art. 4 pkt 15 tej ustawy, pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa wypadkiem jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń; b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa; c) innymi działaniami - pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których nie przestrzegał on przy wykonywaniu zadań przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, - zgodnie z przedłożonym przez Wnioskodawcę protokołem powypadkowym z [...] lipca 2024 r., od [...] listopada 2012 r. przebywał on w miejscowości [...] ([...]) - pełniąc służbę w kontyngencie [...] (dalej jako "misja"); [...] stycznia 2022 r. - w związku z Zarządzeniem Operacyjnym Nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., zwanym dalej "Zarządzeniem" - zaszczepiono go przeciwko COVID-19 (szczepionką [...]); po około 3-4 dniach po szczepieniu Wnioskodawca stracił węch i smak; [...] lutego 2022 r. fakt ten zakomunikował lekarzowi, który zgłosił to jako NOP (niepożądany objaw poszczepienny); na tej podstawie Wnioskodawcę [...] marca 2022 r. zrotowano do kraju - na konsultację medyczną; jako przyczynę zdarzenia w protokole powypadkowym wskazano: "prawdopodobnie szczepienie przeciwko Covid-19", - następstwem zdarzenia była utrata u Wnioskodawcy smaku i węchu, - orzeczeniem z [...] kwietnia 2024 r. ustalono u Wnioskodawcy uszczerbek na zdrowiu - w wysokości 5 %, - z tytułu pozostającej w związku ze służbą wojskową choroby wypłacono Wnioskodawcy jednorazowe odszkodowanie pieniężne, - uwzględniając powyższe fakty - potwierdzone stosownymi dokumentami - zdarzenie, które miało miejsce [...] stycznia 2022 r. nie spełnia przesłanek koniecznych do przyznania statusu weterana poszkodowanego - określonych w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach; nie powstało ono bowiem ani w wyniku działań, podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych - pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza; nie było również wynikiem zamachu lub innego, bezprawnego działania - skierowanego przeciwko Wnioskodawcy, - NOP (w tym przypadku: utrata smaku i węchu) nie są zdarzeniami, do których może dojść jedynie w rejonie działania misji, w której uczestniczył Wnioskodawca; nie ma zatem przesłanki materialnej do przyznania statusu weterana poszkodowanego; w konsekwencji zdarzenia, do którego doszło [...] stycznia 2022 r., nie można zakwalifikować jako wypadek - w świetle art. 4 pkt. 15 ustawy o weteranach, ani też jako choroba charakterystyczna dla rejonu misji, - weteranem poszkodowanym jest osoba, biorąca udział w konkretnych operacjach, która - z racji doznanych szkód - zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia; ustawa o weteranach przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnień socjalnych, uprawnień pracowniczych, dodatków; nie jest zatem uprawnione takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c przedmiotowego aktu, zgodnie z którym jakiekolwiek skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu zdarzenie - doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza granicami państwa - miałoby uzasadniać przyznanie licznych świadczeń, które mają charakter wyjątkowy; takie rozumienie wskazanego przepisu prowadziłoby do jednakowego traktowania wszystkich pełniących służbę poza granicami kraju żołnierzy, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu - bez względu na przyczyny; w konsekwencji niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku - w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach; wystarczającym byłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagłe zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami, - wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem zadań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim - przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których powołano misję; samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek, pozostającej bez związku z realizacją celów misji przyczyny, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego (tak wyrok WSA o sygn. akt II SA/Wa 956/16, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - zgodnie z art. 79a K.p.a. zwrócono się do Wnioskodawcy - pismem z [...] października 2024 r. - o uzupełnienie akt o dokumenty, w świetle których w sprawie występują przesłanki, określone w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach; nie przedstawił on dokumentów, które wskazywałyby na okoliczności, spełniające wszystkie przesłanki konieczne do przyznania statusu weterana poszkodowanego. W skardze zarzucono wydanie zaskarżonego aktu z naruszeniem przepisów: - prawa materialnego - art. 4 pkt 15 lit c w zw. z art. 2 pkt 1 i art. 3 ustawy o weteranach, poprzez uznanie, że uszczerbek - jakiego doznał w trakcie pobytu na misji - nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 wskazanego aktu; zgodnie tymczasem z brzmieniem tego przepisu, utrata węchu i smaku należy uznać, jako wypadek - wywołany przyczyną zewnętrzną, powodującą uszczerbek na zdrowiu; zaistniał on w związku z wykonywaniem przez Wnioskodawcę zadań służbowych, - postępowania: - poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logicznego rozumowania – i zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zebranych dowodów; przedstawione przez Wnioskodawcę dokumenty świadczą tymczasem ewidentnie, że postawione Zarządzeniem zadanie miało ścisły związek z zadaniami żołnierzy zawodowych, wykonywanych w rejonie misji; - art. 7, 8 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a., polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, prowadzeniu zaś działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych - poprzez niezapoznanie się z aktem utworzenia misji; tym samym nie rozważono, czy niepożądany objaw poszczepienny pozostawał w bezpośrednim związku z wykonywanymi przez Wnioskodawcę zadaniami, określonymi w akcie utworzenia kontyngentu. W szerszym uzasadnieniu podniesiono, że organ pominął istotną okoliczność w sprawie. Wnioskodawcę jako uczestnika misji, zobowiązano mianowicie (pomimo, że osobiście się temu sprzeciwiał) do poddania się szczepieniu - pod rygorem zakończenia w niej udziału. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W trakcie rozprawy (k. 37) pełnomocnik organu wskazywał, że także w przypadku poszczególnych jednostek wojskowych na terenie kraju dalsze wykonywanie zadań w trakcie pandemii uzależniano od poddania się przez żołnierzy szczepieniu. Sąd zważył, co następuje: Skargę oddalono, gdyż wydając kwestionowaną decyzję prawa nie naruszono. Trafne jest stanowisko organu administracji, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy. Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaję je za własne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że są one bezzasadne z następujących przyczyn. Jak trafnie odnotował organ administracji, spór sprowadza się do kwestii prawidłowego wyłożenia treści normatywnej art. 4 pkt 15 wobec art. 3 ustawy o weteranach. W szczególności chodzi o znaczenie definicji z art. 4 pkt 15 – wobec treści lit c tiret 1 - i użyte tam określenie: "inne działania pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza". Sporne jest więc, czy wypadek, któremu uległ Wnioskodawca, pozostaje w związku z działaniami poza granicami państwa i stanowi zdarzenie nagle, wywołane przyczyną zewnętrzna, powodujące uszczerbek na zdrowiu - zaistniałe w związku z innymi działaniami, podejmowanymi w związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. W przedmiotowej sprawie jest natomiast poza sporem, o jakie zdarzenie chodzi – wobec treści Zarządzenia Wnioskodawca poddał się szczepieniu i stwierdzono u niego NOP – w postaci utraty węchu i smaku (doznał uszczerbku na zdrowiu). Nie jest kwestionowane, że przebywał wówczas na misji, zaś powinność szczepienia wynikała z Zarządzenia. W tym kontekście zarzuty, jakoby sprawy właściwie nie wyjaśniono w jej istotnych aspektach są bezzasadne. Odnosząc się do kwestii poszukiwania właściwej wykładni powołanego w skardze przepisu prawa materialnego należy wskazać, że względy celowościowe oraz systemowe karzą odrzucić jego rozumienie, prowadzące do objęcia wszelkich wypadków, jakich doświadczają żołnierze w trakcie misji poza granicami kraju, w związku z wykonywaniem przezeń zadań, pojęciem "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa", w myśl art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach. Odmienna konkluzja mogłaby wprawdzie wynikać z brzmienia samej lit. c w pkt 15, gdzie poszerzono katalog zdarzeń, precyzowanych pod lit. a i b, o wypadki wobec innych zdarzeń, pozostających w związku z wykonywaniem przez żołnierza zadań. Co istotne w sprawie było poza sporem, że Wnioskodawca objęty był szczepieniem jako uczestnik misji. Nie może być to jednak wystarczające dla uznania, że doszło do zdarzenia określanego mianem wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, w rozumieniu ustawy o weteranach. Trzeba mieć bowiem na względzie, że w części wstępnej art. 4 pkt 15 także sprecyzowano o jakie zdarzenie chodzi – mianowicie: nagle, wywołane przyczyną zewnętrzną. Wskazanych tam kryteriów nie można wykładać rozszerzająco. Przedmiotowe zdarzenie nie było bowiem wypadkiem, spowodowanym przyczyną zewnętrzną ani nagłe. Nie można bowiem tak zakwalifikować poddania się szczepieniu – do czego zobowiązano uczestników misji, niepodporządkowania zaś skutkowało powrotem do kraju (tak pkt 3 lit. b Zarządzenia) - w następstwie czego doszło do traty węchu i smaku – po około 3-4 dniach. Inna byłaby natomiast ocena incydentu, gdyby np. dane zderzenie miało miejsce w obliczu przesłanek wymienionych w art. 4 pkt 15 lit a lub b, bądź wynikał ze szczególnych, nagłych uwarunkowań epidemiologicznych na terenie danej misji. Mogłoby być wówczas uznane za wypadek, pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa. Jak wywodzi Wnioskodawca, poddanie się wówczas szczepieniu mogło być istotne, z punktu widzenia funkcjonowania misji. Jak jednak wskazano wcześniej, sam wypadek w trakcie pełnienia przez żołnierza służby poza granicami kraju nie stanowi przesłanek do uzyskania szczególnego statusu - weterana poszkodowanego. Co istotne, nie wykazano w toku postępowania, aby poddanie uczestników misji szczepieniom pozostawało w związku ze jej specyfiką – pomimo. Wedle jego treści Zarządzenie dotyczyło szeregu różnych misji. Wydał je zaś Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych. Poddawanie funkcjonariuszy formacji mundurowych szczepieniom - wobec ich szczególnej roli dla bezpieczeństwa publicznego - było przy tym także szeroko stosowaną praktyką w kraju. Niepoddanie się obowiązkowi szczepienia przez członka misji sankcjonowano zaś wyłącznie koniecznością jego powrotu do kraju. Tak więc, poddanie się przez Wnioskodawcę szczepieniu nie było jego zadaniem - w ramach pełnienia służby na misji - lecz warunkiem jej kontynuowania. Sformułowanym w Zarządzeniu zadaniem było poddanie żołnierzy szczepieniom. Nie nakazano zaś im poddaniu się takiemu obowiązkowi. Co trafnie odnotowuje organ, uzyskujące status weterana poszkodowanego osoby korzystają, w myśl ustawy o weteranach, z szeregu przywilejów. Pozostają one jednak w związku ze szczególnymi okolicznościami, gdy poszkodowani doświadczyli utraty zdrowia nie zaś z samym faktem, że miało to miejsce poza granicami kraju. Takie uprzywilejowanie nie znajdowałoby wręcz oparcie w aksjologii polskiego sytemu prawnego. Orzekając w sprawie Sąd podziela stanowisko, prezentowane dotąd judykaturze, co do braku możliwości szerokiego wykładania pojęcia wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa (tak np. wyrok NSA o sygn. akt I OSK 2012/12 – dostępny CBOSA). Chybiony są w tym kontekście zarzuty skargi, co do naruszenia przepisu prawa materialnego, zakreślającego przesłanki, gdy należy przyznać status weterana poszkodowanego, wobec zdefiniowanego ustawą pojęcia wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa (art. 3, wobec art. 2 pkt 15 ustawy o weteranach). Sąd nie spostrzegł także z urzędu wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.