II SA/Wa 346/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby oddala skargę Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., na podstawie art. 61a, w związku z art. 144, art. 157 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po rozpoznaniu wniosku S. K. z dnia [...] listopada 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek osiągnięcia ustawowej granicy wieku, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu podał w szczególności, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonana w prawomocnym wyroku z dnia 18 lutego 1999 r. (sygn. akt II SA 1616/98), nadal wiąże w tej sprawie organ wojskowy, przez co niedopuszczalne jest wszczęcie ponownego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Organ zauważył jednocześnie, iż z uzasadnienia prawomocnego wyroku NSA z dnia 18 lutego 1999 r. wynika, że Sąd wydając ten wyrok odniósł się do zarzutów oficera dotyczących ostatnio zajmowanego stanowiska służbowego, gdyż na tych zarzutach opierał on swoje żądanie na etapie postępowania administracyjnego i sądowego. Z powołanego wyroku wynika, że w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji dotyczącej zwolnienia zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej, nie mogły być brane pod uwagę kwestie odnoszące się do ostatnio zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, gdyż były one rozstrzygane innymi decyzjami (rozkazami personalnymi). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. K. zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało "wydane ze znamionami przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów i przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, gdyż nie odpowiada ono żadnym wymogom formalnym określonym zapisami prawa", tj. kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W obszernym uzasadnieniu podniósł w szczególności, że niezgodne z prawem było zwolnienie go ze służby wojskowej ze stanowiska Szefa Wydziału Operacyjnego Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], skoro z mocy rozkazu dziennego Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] października 1993 r. zajmował stanowisko Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]. Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podał, że S. K. pełnił zawodową służbę wojskową do 1996 r., a ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., został z niej zwolniony wskutek osiągnięcia ustawowej granicy wieku. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. o sygn. akt II SA 1616/98, oddalił skargę S. K. na ostateczną decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] września 1998 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Wa 118/10), oddalił skargę S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie także prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r. (sygn. akt II SA/WA 537/13), oddalił skargę S. K. na ostateczne postanowienie Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ podniósł jednocześnie, że S. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na kolejne ostateczne postanowienie Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., która nie została jeszcze rozpoznana. Minister Obrony Narodowej stwierdził, że za niedopuszczalne należy uznać wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, bowiem stosownie do brzmienia art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), "wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia". Jednocześnie uznał, że w sprawie zachodzi res udicata oraz, iż ocena prawna Naczelnego Sadu Administracyjnego dokonana w prawomocnym wyroku z dnia 18 lutego 1999 r. (sygn. akt II SA 1616/98), nadal wiąże w tej sprawie organ wojskowy, co czyni stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. niedopuszczalnym. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K. zarzucił mu rażące naruszenie prawa "przeciwko jego wiarygodności i przeciwko wymiarowi sprawiedliwości". W obszernym uzasadnieniu podniósł w szczególności, że kwestionuje decyzję o zwolnieniu go ze służby wojskowej w zakresie dotyczącym stanowiska służbowego i wskazał, iż niemożliwe było piastowanie jednego stanowiska służbowego przez dwóch oficerów. Ponownie wskazał też na nieprawidłowości w procesie mianowania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych, w wyniku czego została wydana kwestionowana decyzja Nr [....] z dnia [...] grudnia 1995 r. Analogiczne stanowisko skarżący przedstawił w kolejnych pismach procesowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "Kpa", postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98, oddalił jego skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 1998 r., utrzymującą w mocy poprzedzającą ją decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. w przedmiocie zwolnienia wymienionego z zawodowej służby wojskowej. Zasadnie zatem organ uznał, że ponowne żądanie weryfikacji decyzji zwolnieniowej w trybie stwierdzenia nieważności, jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej (res udicata) oznaczającej, że nie można wszczynać postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej na drodze sądowej. Zauważyć przy tym trzeba, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "Ppsa", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednocześnie w myśl art. 171 Ppsa, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Bezspornie przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98, była kwestia istnienia podstaw stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Sąd ten w sposób kategoryczny przesądził, że takich podstaw brak, skoro oddalił skargę na decyzję organu odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji zwolnieniowej. Ponowna weryfikacja decyzji zwolnieniowej w trybie stwierdzenia nieważności jest więc niedopuszczalna, bowiem korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Zasadne było zatem wydanie przez organ postanowienia w trybie art. 61a § 1 Kpa. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących nieprawidłowego, zdaniem skarżącego, określenia stanowiska służbowego, z którego został on zwolniony, a nadto nieprawidłowości w procesie mianowania i zwalniania ze stanowisk służbowych, należy stwierdzić, że kwestie powyższe wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy. Kwestionowana przez skarżącego decyzja Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. została wydana w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego. Przedmiotem tej decyzji nie było zaś ustalenie prawidłowości wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe, z którego był zwolniony. W tej kwestii zostały bowiem wydane w stosunku do skarżącego inne rozkazy personalne, lecz ze względu na nieobjęcie nich postępowaniem administracyjnym, w niniejszej sprawie nie mogły być tym samym przedmiotem rozpoznania przez Sąd administracyjny. Podniósł to Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyżej wyroku z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1616/98. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.