II SA/Wa 348/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.),, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu w Warszawie na rozprawie w dniu 1 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenie w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], którą to decyzją odmówił S. K. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek nie ma niezbędnych środków utrzymania Stwierdzając, iż S. K. nie spełnia ww. przesłanek, Prezes ZUS wskazał, że niezdolność do pracy została u niej stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika w dniu [...] maja 2005 r., w którym to orzeczeniu ustalono, że całkowita niezdolność do pracy istnieje od 30 czerwca 2004 r. do 31 maja 2006 r. Jednocześnie organ wskazał, że za całkowicie niezdolną do pracy uznano S. K. po upływie 6 lat i 6 miesięcy od ostatnio udowodnionego okresu składkowego, a zatem nie można przyjąć, że uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy nie nabyła wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Stwierdził również, iż na przestrzeni 51 lat życia, w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawczyni legitymowała się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym łącznie 10 lat 6 miesięcy i 19 dni i okres ten jest nieadekwatny do jej wieku. Wyjaśnił, że okres pozostawania na statusie bezrobotnego nie może zostać uwzględniony, albowiem stosownie do przepisów ustawy nie stanowi okresu składkowego, ani nieskładkowego. Wskazał, że trudne warunki materialne nie stanowią samodzielnej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Decyzja Prezesa ZUS stała się przedmiotem skargi S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi S. K. podnosiła, iż wychowała 6 dzieci i pozostaje w trudnej sytuacji życiowej. Podkreśliła, iż jest osobą chorą, niezdolną do pracy oraz że mąż otrzymuje rentę w w wysokości 667,49 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę na gruncie powołanych przepisów, Sąd stwierdza, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o emeryturach i rentach. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Podkreślić przy tym należy, że ustawa nie gwarantuje jego wypłaty, pozostawiając przyznanie świadczenia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Możliwość decydowania na zasadzie uznania administracyjnego nie oznacza jednak, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się - zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązku zarówno w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego, jak i orzekania. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających wnioskodawczynię do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prawidłowo ustalił i ocenił organ, iż skarżąca nie wykazała szczególnych okoliczności, na skutek których nie nabyła prawa do świadczenia ustawowego. Nie wykazała obiektywnych przeszkód usprawiedliwiających brak aktywności objętej ubezpieczeniem w okresie 6,5 lat przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy. Trafnie też stwierdza organ, iż na 51 lat życia łączny okres ubezpieczenia wynoszący 10,5 roku (z tego 7 lat i 11 miesięcy, to okres składkowy, a jedynie 5 lat i 11 miesięcy, to okresy zatrudnienia), jest okresem nieadekwatnym do wieku skarżącej. Prezentowane w tym zakresie stanowisko zgodne jest z uzasadnieniem wyroku NSA z 8 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 2235/01. Podzielić też należało pogląd organu, iż zarejestrowanie w charakterze osoby bezrobotnej nie może być uznane w rozpoznawanej sprawie za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 omawianej ustawy. Dodać należy też, iż trudna sytuacja materialna nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Możliwość przyznania takiego świadczenia istnieje w przypadku kumulatywnego - łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 83 ww. ustawy o emeryturach (...). Mając na uwadze, iż skarżąca wszystkich z czterech ww. przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie spełnia i zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargę należało oddalić - art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.