II SA/Wa 3489/21

WyrokWSA w Warszawie2022-05-05

Skład orzekający: Joanna Kube, Joanna Kruszewska-Grońska, Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, 22a, 24a) wobec funkcjonariusza, który pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego przez krótki okres, a następnie rzetelnie wykonywał obowiązki w państwie demokratycznym, uwzględniając, że organ ma w tym zakresie uznanie administracyjne?
Ratio decidendi
Organ administracji nieprawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, 22a, 24a) wobec funkcjonariusza. Sąd uznał, że spełnione zostały przesłanki krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r. Pomimo uznaniowego charakteru decyzji, organ był zobowiązany do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, gdyż nie ujawniono okoliczności negatywnych, a zaangażowanie w służbę w państwie demokratycznym, przy krótkotrwałej służbie w państwie totalitarnym, uzasadniało zastosowanie wyjątku.
Stan faktyczny
Wnioskodawca wystąpił o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej dotyczących obniżenia świadczeń, powołując się na krótkotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego i rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r. Organ odmówił, uznając, że nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", głównie ze względu na dobrowolne podjęcie służby w SB. Wnioskodawca zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd uchylił decyzję organu, uznając, że przesłanki do zastosowania wyjątku zostały spełnione, a organ błędnie zinterpretował pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. A. P., zwanej dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy . zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Wnioskodawca - pismem z [...] lipca 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu opisał przebieg swojej służby, wskazując, że rozpoczął ją [...] maja 1989 r. na stanowisku [...] Grupy [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w W.; wyjaśnił, że obowiązki realizowane na zajmowanym stanowisku polegały na przyjmowaniu wniosków o [...] oraz przygotowaniu i wydawaniu gotowych dokumentów; po wejściu w życie ustawy o Policji, po dniu 31 lipca 1990 r. nadal wykonywał wskazane wyżej czynności, uczestnicząc jednocześnie w przekazywaniu dokumentacji [...] do urzędu wojewódzkiego; podkreślił, że nie podlegał weryfikacji przez komisję kwalifikacyjną przed podjęciem służby w Policji; świadczy to o usługowym i marginalnym znaczeniu wcześniej realizowanych- czynności; rzetelnie wykonywał też - powierzane zadania i obowiązki oraz był wielokrotnie nagradzany; w 1991 roku rozpoczął służbę w Policji w pionie [...], . a następnie w komórce [...] Komendy Rejonowej Policji w W.; była- to służba w bezpośrednim kontakcie ze środowiskiem przestępczym, a jej charakter powodował niejednokrotnie pracę w godzinach nadliczbowych, udział w zdarzeniach stresujących oraz zagrażających życiu i zdrowiu, decyzją z [...] lutego 2020 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej; w następstwie zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - prawomocnym wyrokiem z 15 grudnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 636/20) - Sąd ten uchylił kwestionowane orzeczenie, Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Policji [...] sierpnia 2013 r.; nabył prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej; przy tym nie wypłaca się mu renty inwalidzkiej z uwagi na prawo do korzystniejszej emerytury, zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "IPN" - stanowiącym Informację o przebiegu służby - Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od [...] maja 1987 r. do [...] lipca 1990 r. - przez łączny okres 1 roku, 3 miesięcy; całkowity okres jego służby wynosi 23 lata, 4 miesiące, z kopii akt osobowych - przekazanych przez IPN przy piśmie z [...] lutego 2021 r. - nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r., oceniając spełnienie przez Wnioskodawcę przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. organ wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2018 r.; nie kwestionował on rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby w Policji; wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie i stanowiska służbowe; Wnioskodawcy wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniano go nagrodami pieniężnymi; za wzorową służbę został uhonorowany Brązowym Krzyżem Zasługi;, w aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych Wnioskodawcy karach dyscyplinarnych oraz o wszczynaniu i prowadzeniu - wobec niego postępowań karnych, oraz karno-skarbowych; w posiadanych' zasobach archiwalnych nie ma dokumentów wskazujących udział Wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia; wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie, przy rozstrzyganiu spraw, wobec art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, fundamentalne znaczenie ma zamieszczenie tam w istocie dwu przesłanek, których spełnienie otwiera możliwość jego zastosowania do konkretnej osoby; przepis ten nakłada na organ również obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek tylko w takiej sytuacji dopuszczono możliwość wyłączenia stosowania przepisów ogólnych (art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej), przesłanki zastosowania danej regulacji są nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego, wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek"; odnosząc się do tego ostatniego wskazano, że zachodzi on wówczas, gdy funkcjonariusz - poza spełnieniem dwóch innych wymaganych przesłanek - miał wybitne osiągnięcia w służbie, szczególnie wyróżniające go na tle pozostałych; wobec tego uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku' których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami; tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", - przechodząc do analizy danej sprawy odnotowano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligował organ - wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 636/20 - do ponownego rozpatrzenia sprawy - przy uwzględnieniu wyrażonej w uzasadnieniu tegoż orzeczenia oceny prawnej, analiza dokumentacji zgromadzonej w prowadzonym postępowaniu wykazała, że całkowity okres służby Wnioskodawcy wynosi 23 lata i 4 miesiące, z czego służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa to 1 rok i 3 miesiące; powyższy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, należy uznać za krótkotrwały; tym samym w przedmiotowej sprawie spełniono przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, z kolei - odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej - nie zakwestionowano rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r.; z zebranej dokumentacji wynika, że Wnioskodawcy wydawano pozytywne opinie służbowe, awansował w stopniu i stanowisku służbowym, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia; uhonorowano go również Brązowym Krzyżem Zasługi, w kwestii formułowania ostatecznej opinii, czy sprawa Wnioskodawcy stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", niebagatelne znaczenie powinien mieć aspekt angażowania się byłego funkcjonariusza w realizowanie zadań, charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, wnikliwa analiza materiału dowodowego - stanowiącego kopię akt osobowych otrzymanych z IPN - dowiodła, że Wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym; ma to znaczenie w kontekście oceny, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; Wnioskodawca świadomie rozpoczął pracę w Służbie Bezpieczeństwa, dalej jako "SB"; zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera raport z [...] marca 1989 r., którym zwrócił się z prośbą do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w P. "o przyjęcie do pracy w biurze [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w W."; skoro Wnioskodawca podjął służbę w.SB, to niewątpliwie; identyfikował się z realizowanymi zadaniami,-zaś aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego; nadto zakończenie pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce, dalej wskazano, jakie zadania należały do pionu [...] - chodziło m.in. o prowadzenie bieżącej analizy i selekcji wyjazdów do krajów kapitalistycznych; miało to zapewnić maksymalną ochronę tajemnicy państwowej i służbowej, uniemożliwienie wyjazdów osób mogących poza granicami kraju podejmować działalność polityczną godzącą w interes PRL oraz osób znanych z działalności przemytniczej i nielegalnego handlu; wykorzystując posiadane środki pracy operacyjnej w stosunku do cudzoziemców z krajów kapitalistycznych, pion [...] miał ujawniać faktyczne przyczyny ich pobytu, przeciwdziałać uzyskiwaniu przez nich wiadomości interesujących obce służby specjalne i zachodnie "ośrodki dywersji ideologicznej", typować określone osoby do dalszego rozpracowania; funkcjonariusze pionu [...] prowadzili również rozmowy profilaktyczno-rozpoznawcze z obywatelami polskimi wyjeżdżającymi do krajów kapitalistycznych, którzy mogliby wzbudzić zainteresowanie tamtejszych służb specjalnych; w przypadku wyjazdów osób duchownych współpracowano również ściśle z pionem [...].; w pracy operacyjnej wykorzystywano tajnych współpracowników werbowanych w środowiskach, którymi interesował się pion [...] między innymi pracowników biur turystycznych oraz pilotów wycieczek zagranicznych, taka postawa - pełna świadomość aktywnego uczestnictwa w strukturach SB - nie kwalifikuje sprawy, jako szczególnie uzasadniony przypadek, argumenty dotyczące rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę obowiązków służbowych oraz otrzymywania nagród nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia zgodnie z żądaniem Wnioskodawcy, reasumując - mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego - Wnioskodawca nie spełnienia przesłanek stypizowanych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, - pozwalających na skorzystanie" z - uprawnień, wynikających z art. 8a przytoczonej ustawy - wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i 24a danego aktu. W skardze zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego -art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. W szerokim uzasadnieniu skargi Wnioskodawca wskazał, że przesłanki krótkotrwałości i rzetelności, które obejmuje przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, muszą być spełnione łącznie. Zaznaczył, że nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak na to dowodów, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie mogą one ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Podkreślił, że w czasie służby rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, niejednokrotnie z narażeniem życia i zdrowia, przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa obywateli, za co była wielokrotnie nagradzany nagrodami pieniężnymi, pochwałami i odznaczeniami. Nie istnieją również żadne dokumenty, ani zdarzenia, które mogłyby podważyć rzetelność wykonywania przez niego służby. Wnioskodawca podniósł, że skoro organ uznał wystąpienie w niniejszej sprawie zarówno przesłanki krótkotrwałości, jak i rzetelności pełnienia służby, to art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powinien znaleźć zastosowanie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej o wyłączeniu stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119’pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego - art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, jakoby - wobec ustalonego stanu faktycznego - nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzutu skargi. Na wstępie trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym organ administracji, jak i rozpoznający niniejszą sprawę Sąd, byli związani ocenami prawnymi, wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sygn. akt II SA/Wa 636/20. Wskazano tam m.in. " [...] W przedmiotowej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, tj. krótkotrwałe pełnienie służby, o której mowa w art. 13b ustawy.", następnie Sąd wskazał: "[...] Nie sposób też przyjąć, że wolą ustawodawcy było zastosowanie tego przepisu jedynie wobec funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych w służbie, bowiem wprost takiego kryterium ustawodawca nie wyartykułował. Zatem trudno zaakceptować pogląd, iż wolą ustawodawcy było wyjęcie z sytemu ograniczenia przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL jedynie funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych, którzy narażali życie, utracili zdrowie w służbie lub legitymują się wybitnymi osiągnięciami w służbie, a bezwzględne pominięcie tych funkcjonariuszy, którzy krótko, epizodycznie na początku swojej kariery zawodowej, pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, a następnie długotrwale rzetelnie wykonywali obowiązki służbowe sądząc, iż sumienna służba spowoduje wypracowanie okresu uprawniającego do godziwej emerytury." W świetle sformułowanych ocen organ winien był ponownie przeanalizować". sprawę w kontekście spełnienia przez Wnioskodawcę przesłanek zastosowania wyjątku, zakreślonego art. 8a ust. 1 ustawy, zaopatrzeniowej. Jak ocenił uprzednio "Sąd Wnioskodawca spełnia warunek szczególnie uzasadnionego przypadku określony art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stanowisko organu w tej kwestii nie uwzględniało prawidłowo oceny prawnej w tym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia o sygn. akt II SA/Wa 636/20 podkreślono mianowicie, że wnikliwa ocena przebiegu służby Wnioskodawcy w zestawieniu z krótkotrwałością jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Niesporne było w sprawie spełnienie warunku krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego pełnienia służby po 12 września 1989 r. - przesłanka wskazane art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej (potwierdzają to m.in. uzyskane odznaczenia). Rolą organu było natomiast rozważenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w myśl art. 8a ust. 1 zdanie wstępne. Formułując ocenę organ pominął istotne w sprawie okoliczności faktyczne, które jedynie odnotował. Przemawiają zaś one za zastosowaniem wyjątku. Organ - oceniając okres pełnienia przez Wnioskodawcę służby przed 31 lipca 1990 r. - wskazał, że z zachowanych materiałów nie wynika, aby zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające wyłączenie stosowanie reguł ogólnych. Pominięto w sprawie kwestię faktycznej krótkotrwałości służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa. Była ona wykonywana 1 rok i 3 miesiące - przy ponad 24 latach służby. Wobec takich realiów zasadne było skonstatowanie, że służba Wnioskodawcy była wyjątkowo krótka, mając na uwadze, że nawet znacznie dłuższe okresy służby np. od ponad 5 do 8 lat, kwalifikowane są w judykaturze jako krótkotrwałe (tak prawomocne orzeczenia o sygn. akt II SA/Wa 38/20, 2833/19 i 2789/19 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym kontekście uprawnione jest stwierdzenie, że już sama wyjątkowa krótkotrwałość służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa, przy uwzględnieniu opinii służbowych, awansów w stopniu i stanowisku służbowym, podwyższanych dodatków służbowych do uposażenia," a także uhonorowanie Brązowym Krzyżem Zasługi na etapie pełnienia obowiązków na rzecz państwa demokratycznego (po 1990 roku), uzasadniają stwierdzenie wystąpienia, w sprawie - szczególnie uzasadnionego przypadku. Stanowisko potwierdzające zasadność takiego poglądu sformułowano expressis verbis w uzasadnieniu orzeczenia o sygn. akt II SA/Wa 636/20. Ocena tam wyrażona jest wiążąca zarówno dla orzekającego w sprawie organu jak i kontrolującego legalność decyzji Sądu. W takiej sytuacji należy skonstatować, że organ - faktycznie nie kwestionując faktów potwierdzających wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku zastosowania wyjątku, wskazanego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w postaci zasług na etapie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego oraz niezmiernie (w ujęciu proporcjonalnym i bezwzględnym) krótkiej służby na rzecz państwa totalitarnego - odmówił zastosowania względem Wnioskodawcy wyłączenia reguł ogólnych, dotyczących obniżenia uposażenia. Prowadziło to do naruszenia danej reguły prawa materialnego. Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowanie wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w ustalonych realiach wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". - obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony. W rozpoznawanej sprawie jedyną przywołaną przez organ przesłanką negatywną było rozpoczęcie przez Wnioskodawcę służby w SB, które nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy (prośba z [...] marca 1989 r. do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w P.), wynikiem czego było mianowanie go na stanowisko [...] w biurze [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. Wskazano też, jaka była specyfika zadań pełnionych przez daną formację państwa totalitarnego. Wywodzono stąd, że - wykonując dobrowolnie, pewnego rodzaju czynności - Wnioskodawca musiał aprobować metody działania totalitarnego państwa. Przywołane jednak przez organ okoliczności nie mogą stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozluźnienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawowo przywileju (wyłączenie reguł ogólnych) mógłby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu z przyczyn innych niż ideowe - kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. bądź niedbale wykonywały swoje obowiązki, pobierając z tego tytułu uposażenie. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z opozycją demokratyczną - reguły dotyczące obniżenie uposażenia generalnie nie znajdują zastosowania (tak art. 15c ust. 5, art. 22a ust. 5, art. 24a ust. 5 i art. 13c pkt 2 danej ustawy). Przyznane organowi administracji uprawnienie do wyłączania reguł ogólnych dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zaś zakładać, aby - z woli prawodawcy - wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki nierzetelnie bądź z przyczyn merkantylnych. Nie zasługuje wprawdzie na akceptację czy wręcz aprobatę zaangażowanie - nawet z przyczyn ideowych - w realizacje zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego, niezależnie czy wykonywane zadania dotyczyły działań operacyjnych, czy stanowiły jedynie wsparcie techniczne aparatu przemocy. Dał temu wprost wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne i rentowe osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości politycznej - dopuszczono do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się do ochrony bezpieczeństwa publicznego. W przypadku Wnioskodawcy wystąpienie takich okoliczności nie jest sporne. Wobec powyższych uwarunkowań - pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie orzeczenia pozytywnego dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 K.p.a. in fine. Orzeczenie w tej sprawie nie może być rozumiane jako dowolne. W sprawie wystąpiły zaś opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, a nie ujawniono okoliczności, które by mogły przeciw temu przemawiać. W szczególności nie może być nią zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r. Mogłoby być natomiast taką przesłanką wykazanie jego zaangażowania w konkretne działania, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza pełnienie wyłącznie służby na rzecz państwa totalitarnego.- Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek, przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd nie uwzględnił żądania Wnioskodawcy zobowiązania organu do wydania decyzji o określonej treści we wskazanym terminie. Sąd ma kompetencję w danym zakresie wyłącznie wobec orzeczeń innych, niż o charakterze uznaniowym - tak art. 145a § 1 in fine ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W art. 8a ust. 1 zdanie wstępne ustawy zaopatrzeniowej użyto natomiast sformułowania "może". Niemniej - orzekając w sprawie - organ administracji będzie związany wytycznymi i oceną prawną, sformułowanymi w niniejszym uzasadnieniu (tak art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji. ----------------------- Sygn. akt II SA/Wa 3489/21 Sygn. akt II SA/Wa 3489/21 # # Sygn. akt II SA/Wa 3489/21 Sygn. akt II SA/Wa 3489/21 # # Sygn. akt II SA/Wa 3489/21 Sygn. akt II SA/Wa 3489/21

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło