II SA/Wa 35/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.), Sędziowie Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Agnieszka Miernik, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. G. przedstawicielki ustawowej małoletniej P. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku G. G. przedstawicielki ustawowej małoletniej P. G. o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2005r., którą odmówił G. G. przyznania tego świadczenia dla małoletniego dziecka po zmarłym ojcu – M. G. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wyjaśnił, że wszystkie te przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ wskazał również, iż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, a zatem w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwały tej osobie. Wskazał, że przesłanka szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ustawy odnosi się do osoby zmarłej. Za okoliczność taką uważa się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową danej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia zmarłego przypada na dzień [...] sierpnia 1999 r. i od tej daty przez 5 lat, 10 miesięcy i 16 dni, do daty zgonu, tj. [...] czerwca 2005 r. nie został udokumentowany jakikolwiek okres ubezpieczenia. Wyjaśnił również, że we wskazanym okresie zmarły ojciec dziecka był osoba zdolną do pracy - nie była wobec niego orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy, a zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Dodatkowo organ wskazał, iż łączny udokumentowany okres składkowy ojca dziecka wynoszący 15 lat, 6 miesięcy i 14 dni jest nieadekwatny do wieku zmarłego, tj. [...] lat. W skardze na ostateczną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych G. G. nie zgodziła się z oceną organu, iż w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wyjaśniła, że od momentu zaprzestania ubezpieczenia, tj. od dnia [...] sierpnia 1999 r. aż do daty zgonu, tj. [...] czerwca 2005 r. mąż nie mógł podjąć zatrudnienia ze względu na stan swojego zdrowia. Z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny zmarły mąż nie leczył się, dlatego też aktualnie (na tą okoliczność) nie może ona przedstawić żadnej dokumentacji lekarskiej. Dodatkowo podniosła, iż jedną z przyczyn dla których jej mąż nie podjął zatrudnienia była konieczność sprawowania stałej opieki nad ich [...] córką. Ponadto wskazała, na swoją trudną sytuację materialną. Stwierdziła, iż utrzymuje siebie i swoje [...] córki, w tym małoletnią P., z renty swojej najstarszej [...] córki w kwocie [...] zł oraz z zasiłku rodzinnego w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Tak więc sąd administracyjny nie przyznaje świadczenia, a jedynie kontroluje czy wydana przez organ decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewiduje on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne (kumulatywne) spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek tj. przesłana szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej ojca dzieci. Niewątpliwie małoletnia P. G. córka zmarłego M. G. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednak świadczenie przewidziane w powyższym przepisie, co należy podkreślić nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb determinowanych warunkami życia osoby o nie ubiegającej się. Przepis ten wprost nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego, ani od długości przerw w zatrudnieniu. Z przepisu tego wynika natomiast przede wszystkim konieczność wykazania, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiały. W aktach sprawy brak jest dowodów mogących wskazywać chociażby pośrednio, że zmarły nie podjął zatrudnienia skutkującego dłuższym stażem ubezpieczeniowym z powodów szczególnych i uniemożliwiających zatrudnienie i pracę. Nie można było podzielić poglądu skarżącej, że stan zdrowia był tą szczególną okolicznością, która uniemożliwiała ojcu dziecka podjęcie zatrudnienia. W niniejszej sprawie zmarły na przestrzeni [...] lat życia posiadał udowodniony okres składkowy w wysokości 15 lat 6 miesięcy i 14 dni, z czego na ostatnie dziesięciolecie, zamiast wymaganych 5 lat, przypada 3 lata 11 miesięcy i 7 dni. Przez prawie 6 lat, tj. od [...] sierpnia 1999 r. do czasu zgonu [...] czerwca 2005 r. zmarły nie pozostawał w ubezpieczeniu. Należy mieć na uwadze, iż długotrwały okres pozostawania ojca małoletniej poza ubezpieczeniem, bez udokumentowania przyczyn niepodjęcia pracy w czasie poprzedzającym jego zgon, wyłącza przesłankę art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy, tj. przesłankę szczególnych okoliczności, od której zależało przyznanie świadczenia dla małoletniej w drodze wyjątku (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 2/2006, ONSA i WSA 2007/2 poz. 44). Dodać należy, że okoliczność, iż skarżąca i jej dzieci znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, nie uzasadnia sama w sobie przyznania przedmiotowego świadczenia. Reasumując w opisanych wyżej okolicznościach faktycznych, analizowanych na tle art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżonej decyzji podjętej w ramach uznania administracyjnego, nie można zarzucić dowolności. Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.