II SA/Wa 35/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić M. C. przyznania prawa pomocy. M. C. po otrzymaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, w wysokości 200 zł, w piśmie z dnia 30 października 2010 r. wskazała m.in., że wnosi o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca uzupełniła powyższy wniosek, w zakreślonym przez Sąd terminie, składając wypełniony formularz PPF. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem K. oraz dorosłą córką E. Oświadczyła również, że oprócz mieszkania lokatorskiego o powierzchni 64 m2 nie posiada żadnego majątku, nie pracuje, a na dochód rodziny składa się kwota 500 zł z prac dorywczych podejmowanych przez męża oraz 2.000 zł które otrzymuje córka z umowy o dzieło. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2010 r. skarżąca oświadczyła, że jej mąż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony ani zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a córka w ostatnich miesiącach ma niższe dochody z uwagi na wolne dni (ferie, święta) i otrzymuje około 2.000 zł. Jej saldo w banku za ostatnie trzy miesiące jest ujemne. Skarżąca wskazała również, że brakuje pieniędzy na opłaty za mieszkanie (w tym za energię elektryczną), które wynoszą łącznie około 1.000 zł. W związku z tym nie jest wstanie uiścić wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku M. C. dołączyła zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z 7 października 2010 r. z których wynika, że E. C. w roku podatkowym 2009 osiągnęła dochód w wysokości 12.897 zł, M. C. nie osiągnęła żadnego dochodu, zaś K. C. osiągnął dochód w wysokości 3.244,75 zł, ponadto kserokopię ugody, podpisaną przez skarżącą, o rozłożeniu na raty spłaty zadłużenia z tytułu zwłoki w opłatach za użytkowanie lokalu mieszkalnego, które na dzień 30 października 2010 r. wynosiło 2.211,79 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego, wskazującego operacje na koncie na dzień 27 i 28 grudnia 2010 r. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jest to wyciąg z konta córki bowiem skarżąca ani jej mąż nie mają kont w banku. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pojęcie "utrzymanie konieczne" obejmuje środki na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Oznacza to, że jedynym kryterium, podlegającym ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest stan majątkowy wnioskującego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z tego względu w uzasadnieniu wniosku powinny znaleźć się wyczerpujące informacje, dotyczące aktualnego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskującego oraz jego rodziny w odniesieniu do ponoszonych przez nich niezbędnych kosztów utrzymania. Jednocześnie ciężar wykazania istnienia trudnej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. M. C. w złożonym wniosku oraz załączonych do niego dokumentach wskazała, że łączny dochód gospodarstwa wynosi 2.500 zł, a ponadto że rodzina jest zadłużona z tytułu zwłoki w opłatach za używanie lokalu mieszkalnego. Jednocześnie jednak nie podała wystarczających danych do oceny stanu majątkowego córki E., która jest jedynym członkiem rodziny osiągającym stałe dochody w wysokości umożliwiającej utrzymanie całej rodziny. Skarżąca nie załączyła żadnego dokumentu, z którego wynika aktualna wysokość dochodów córki, a złożona kserokopia wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 29 października 2010 r. do dnia 28 grudnia 2010 r. zawiera jedynie operacje dokonywane na koncie w dniach 27 i 28 grudnia 2010 r. na drobne kwoty, natomiast oznaczona na niej suma "z przeniesienia" wynosi 9.571, 31 zł po stronie "winien" i 10.402 zł po stronie "ma", zaś ujemne saldo wynosi – 242,33 zł na dzień 28 grudnia 2010 r. Należy zauważyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Natomiast prawo pomocy wywodzi się z tzw. prawa ubogich, dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, gdyż zwolnienie z kosztów sądowych nie prowadzi do ich zlikwidowania, a jedynie do ich przeniesienia na budżet państwa. W praktyce oznacza to, że ciężar finansowy związany z kosztami prowadzenia przez stronę postępowania przed sądem, będą musieli ponieść inni obywatele. Dlatego Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania i stąd też zawsze należy ustalić, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. W związku z powyższym należy uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 i art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.