II SA/Wa 355/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Asesor Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Monika Michnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. znak: [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) odmawiającą I. N. przyznania świadczenia w drodze wyjątku dla jej małoletniego syna D. (ur. [...] kwietnia 1992 r.) po zmarłym w dniu [...] lipca 2006 r. ojcu K. J. W uzasadnieniu podał, że przyznanie świadczenia na podstawie powołanego art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: – jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, – nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, – nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, – nie ma niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwały osobie zmarłej. Również "szczególna okoliczność", o której mowa w powołanym art. 83 ust. 1 tej ustawy odnosi się także do zmarłego ojca małoletniego syna skarżącej. Prezes ZUS ustalił, że ojciec małoletniego syna skarżącej – K. J. legitymował się stażem ubezpieczeniowym 3 lata 1 miesiąc i 7 dni. Ostatnie jego zatrudnienie zostało zakończone z dniem [...] marca 1991 r. i od tego czasu przez okres ponad 15 lat, do dnia śmierci nie pracował. Prezes ZUS ustalił także, że dochód w trzyosobowej rodzinie skarżącej wynosi kwotę [...] złotych na osobę, co oznacza, że małoletni D. nie jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. N. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r., zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez przyjęcie, że w tej sprawie nie zachodziła szczególna okoliczność, która uniemożliwiała ojcu jej małoletniego syna D., K. J., legitymowanie się odpowiednim do wieku stażem zatrudnienia. Wyjaśniła, że K. J. nie podejmował zatrudnienia od [...] marca 1999 r., aż do dnia zgonu, z uwagi na ciężką chorobę jaką jest [...]. Ponadto chorował na [...], miał objawy [...]. Z uwagi więc na stan zdrowia nie tylko nie mógł podjąć zatrudnienia, ale nawet zapewnić sobie stałego miejsca zamieszkania, był osobą bezdomną. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Należy wyjaśnić że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 159, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując niniejszą skargę pod tym kątem Sąd nie stwierdził, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmujący zaskarżone decyzje o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prezes ZUS odrzucając przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na rzecz małoletniego syna skarżącej, powołał się na przepis art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Z użytego w tym przepisie sformułowania: "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku lub przyznania jej tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, decyzjom Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że została ona podjęta nie tylko z uwagi na fakt, że zmarły ojciec małoletniego syna skarżącej – K. J. w okresie od [...] marca 1991 r. aż do dnia zgonu nie pracował, lecz również, że choroba [...] nie może być uznana za okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Żadnych innych okoliczności usprawiedliwiających bezczynność zawodową ojca małoletniego syna, skarżąca nie wskazała. Prezes ZUS ustalił także, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza wysokość najniższej emerytury. Podkreślił przy tym, że skarżąca powołuje się na trudną sytuację materialną swojej rodziny, a mimo tego utrzymuje pełnoletniego, nieuczącego się i niepracującego starszego swojego syna. W ocenie Sądu przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przez Prezesa ZUS przepisów postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Prezes ZUS przy jej podejmowaniu przestrzegał zasady dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Rozpoznanie wniosku skarżącej nastąpiło na podstawie art. 83 § 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS i wymagało wykazania spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Skoro więc skarżąca nie spełniła wymienionych w tym przepisie warunków, to decyzja odmawiająca przyznania jej małoletniemu synowi prawa do tego świadczenia nie narusza prawa. Z tych względów na mocy art. 132 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Wobec treści rozstrzygnięcia zgodnie z art. 200 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania.