II SA/Wa 3557/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Katarzyna Jaszczołt, Protokolant referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. R. orzeczeniem Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] (sygn. akt [...]), wydanym po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] (sygn. akt [...]), Komendant Główny Policji orzekł: - utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej uznania policjanta winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego mu w punkcie drugim zarzutów, - uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej uznania policjanta winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego mu w punkcie trzecim zarzutów i w tym zakresie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego w I instancji, - uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany i w tym zakresie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej upomnienia. Z akt sprawy wynikało, że orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] (sygn. akt [...]) na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360, ze zm., dalej: "ustawa o Policji"), po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym, obwiniono policjanta o to, iż: - (I) w okresie od [...] stycznia 2020 r. do [...] października 2020 r. w [...], jako funkcjonariusz Policji, biegły Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], na stanowisku [...], działając w krótkich odstępach czasu w celu wykonania tego samego zamiaru, zaniechał czynności służbowych w ten sposób, że nie potwierdził faktu pobrania odczynnika w postaci alkoholu metylowego HPLC w stosownym rejestrze w ilości co najmniej 106 ml, wykorzystanego do przygotowania próbek materiału badawczego w ramach wydanych opinii, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, w zw. z obowiązującą w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] Procedurą Księgi Jakości HJ-Ps-3 "Wyroby i usługi dostarczane z zewnątrz" i obowiązkiem wynikającym z "pkt 1 Zadania/obowiązki dodatkowe" karty opisu stanowiska pracy w zw. z art. 132c ustawy o Policji, - (II) w bliżej nieustalonym dniu w okresie od [...] grudnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. w [...], jako funkcjonariusz Policji, biegły Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], na stanowisku [...], przekroczył uprawnienia w ten sposób, że sporządził kopie kart książki "Przychód – rozchód odczynników dla sekcji chemii (Pracownia Chemii)" zarejestrowanej pod numerem [...] dotyczące przychodu/rozchodu odczynnika w postaci alkoholu metylowego HPLC, bez polecenia i zgody [...] Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] lub innej upoważnionej osoby, a następnie posłużył się sporządzonymi kopiami, załączając je do pisma z [...] stycznia 2021 r., przesłanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], Kierownika Zakładu Chemii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, rzecznika dyscyplinarnego oraz do wiadomości Dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji, w zw. z § 27 ust. 3 załącznika do decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w sprawie instrukcji kancelaryjnej, - (III) w dniu [...] stycznia 2021 r. w [...] jako funkcjonariusz Policji, biegły Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], na stanowisku [...], nie dopełnił obowiązków służbowych w ten sposób, że z pominięciem drogi służbowej wysłał pismo datowane na dzień [...] stycznia 2021 r. w sprawie osobowo-służbowej, dotyczące prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, za pośrednictwem swojego obrońcy, adwokata A. M., do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], Kierownika Zakładu Chemii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji oraz do wiadomości Dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji, w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1113, ze zm.) i § 4 ust. 1 zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP z 2018 r., poz. 89, ze zm.). W związku z powyższym orzeczono o uniewinnieniu od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie (I) oraz o uznaniu winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych opisanych w punktach (II) i (III) i wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany. W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki Policji w [...] wskazał, że: w zakresie przedstawionego policjantowi zarzutu ujętego w pkt (I), przedstawiony stan faktyczny, a także zebrany materiał dowodowy nie pozwolił na stwierdzenie, że policjant popełnił niniejsze przewinienie i w tym zakresie uznano go za niewinnego, natomiast pozwolił bezspornie i jednoznacznie uznać policjanta winnym umyślnego popełnienia czynów określonych w punktach (II) i (III). Policjant pismem z [...] czerwca 2021 r. złożył odwołanie od orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] (sygn. akt [...]) w zakresie pkt. (II) i (III) – z uwagi na to, że w zakresie pkt. (I) został uniewinniony. W uzasadnieniu nie zgodził się z treścią zarzutów (II) i (III) przedmiotowego orzeczenia i wniósł o uniewinnienie. W nawiązaniu do powyższego, zostało wydane zaskarżone orzeczenie Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2021 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał orzeczenie o uniewinnieniu M. R. od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie (I), uznając, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy policjant dopuścił się zarzucanego mu deliktu dyscyplinarnego. Jednocześnie w powyższym rozstrzygnięciu przełożony dyscyplinarny orzekł o uznaniu policjanta winnym popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych określonych w punktach (II) i (III) i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Policjant pismem z [...] września 2021 r. wniósł skargę na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] i zarzucił naruszenie: - art. 134ha i art. 1351 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że "przepisana" księga "Przychód - rozchód odczynników dla sekcji chemii (Pracowni chemii)", zarejestrowana pod numerem [...] jest dokumentem w rozumieniu postanowień "Instrukcji kancelaryjnej" wprowadzonej Decyzją Nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., - art. 135g ust. 2 ustawy o Policji poprzez, cyt. "Biorąc pod uwagę po uwzględnieniu odwołania policjanta i jego obrońcy należy stwierdzić, iż zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy potwierdził bezspornie sporządzenie przez [...] M. R. kopii kart wskazanej książki "Przychód – rozchód odczynników dla Sekcji Chemii (Pracownia Chemii)" bez uzyskania uprzedniego polecenia w tym zakresie". W tej sytuacji faktem jest, że obwiniony wykonał kopie wybranych kart księgi "Przychód – rozchód odczynników dla sekcji chemii (Pracowni Chemii)", ale do bytu zarzucanego obwinionemu deliktu dyscyplinarnego niezbędnym jest udowodnienie, że wskazana księga, po przepisaniu w rażącej niezgodności z § 20 ust. 5 decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w sprawie instrukcji kancelaryjnej, posiadała przymiot dokumentu w rozumieniu wskazanym w kwalifikacji prawnej przepisu, - art. 134h ust. 1a ustawy o Policji poprzez nieuwzględnienie okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego wymaganych przy wymierzeniu kary dyscyplinarnej, w szczególności jego skutków, w tym następstw negatywnych dla służby, rodzaju i stopnia naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudek działania, dotychczasowego przebiegu służby, opinii służbowej, okresu pozostawania w służbie, a także istotnych w sprawie okoliczności, zarówno łagodzących, jak i obciążających, - art. 134h ust. 1 ustawy o Policji poprzez uznanie, że kara dyscyplinarna upomnienia jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Z ostrożności procesowej w przypadku gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uznał konieczności zastosowania powyższych ujemnych przesłanek powodujących bezzasadność wydania zaskarżonego orzeczenia, zaskarżonemu orzeczeniu policjant dodatkowo zarzucił naruszenie: - art. 7 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 Nr 30, poz. 168, ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez brak podjęcia przez organy obu instancji odpowiednich działań, które miałyby na celu wnikliwe i ostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, - art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału postępowania, nieocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione, co skutkowało ukaraniem obwinionego w sposób nieuzasadniony, - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, w zakresie ukarania, policjant wniósł o: - uchylenie orzeczenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 roku Komendanta Głównego Policji wydanego po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2021 roku w sprawie uznania [...] M. R. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, - uchylenie orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2021 roku w sprawie uznania [...] M. R. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, - zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz, w tym opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych, - przeprowadzenie rozprawy, nie zgadzając się zarazem na rozpatrzenie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] października 2021 r. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329). Oceniając zaskarżone orzeczenie w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga M. R. nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów oraz postępowanie w tych sprawach regulują przepisy Rozdziału 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017, poz. 2067 ze zm.). W zakresie nieuregulowanych w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się natomiast odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego (art. 135p ust. 1 ustawy o Policji). Stosownie do treści art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Zgodnie z kolei z przepisem art. 132a ww. ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. W świetle powyższego przepisu przewinienie dyscyplinarne policjanta może mieć charakter umyślny lub nieumyślny. Przy czym ustalenie umyślności bądź nieumyślności przewinienia dyscyplinarnego, warunkuje wystąpienie winy przy jego popełnieniu. Przewinienie umyślne może być popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Zamiar bezpośredni polega na chęci popełnienia przewinienia. Zamiar ewentualny charakteryzuje się natomiast tym, że policjant nie chce popełnić określonego przewinienia, lecz mimo wszystko godzi się na jego popełnienie. Nieumyślność przewinienia dyscyplinarnego polega z kolei na tym, że policjant nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia. W takiej sytuacji popełnienie przewinienia ma charakter nieumyślności spowodowanej niezachowaniem ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Dla stwierdzenia nieumyślności wymagane jest tym samym ustalenie, że przewinienie zostało popełnione wskutek niezachowania reguł ostrożności, a więc określony skutek można przypisać policjantowi tylko wtedy, gdy naruszył reguły postępowania, które miały chronić właśnie przed spowodowaniem tego skutku. W ocenie Sądu w świetle zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, iż w bliżej nieokreślonym dniu w okresie od [...] grudnia 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. w [...] jako funkcjonariusz Policji przekroczył uprawnienia w ten sposób, że sporządził kopie kart książki "Przychód-rozchód odczynników dla Sekcji Chemii (Pracownia Chemii)" zarejestrowanej pod numerem [...] dotycząca przychodu/rozchodu odczynnika w postaci alkoholu metylowego HPLC, bez polecenia i zgody [...] Laboratorium Kryminalistycznego KWP w [...] lub innej upoważnionej osoby, a następnie posłużył się sporządzonymi kopiami, załączając je do swego pisma z dnia [...] stycznia 2021 r. przesłanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], kierownika Zakładu Chemii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, rzecznika dyscyplinarnego oraz do wiadomości dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż skarżący został uniewinniony od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie pierwszym zarzutu na mocy orzeczenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], które nie było poddane kontroli instancyjnej w tym zakresie, a nadto zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Komendant Główny Policji uchylił orzeczenie organu I instancji w części dotyczącej uznania skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie trzecim zarzutów i w tym zakresie umorzył postępowanie dyscyplinarne w I instancji. Kontroli sądowej nie podlega zatem rozstrzygnięcie odnoszące się do pkt I zarzutów. Sąd uznaje natomiast za trafną ocenę organu, iż czyn, którego dopuścił się skarżący, opisany w punkcie drugim zarzutów, stanowi naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji w związku z § 27 ust. 3 załącznika do decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej. Zgodnie bowiem z § 27 ust. 3 ww. instrukcji kancelaryjnej podstawą sporządzenia kopii dokumentu i wykonania określonego nakładu jest polecenie kierownika komórki organizacyjnej jednostki Policji lub innej upoważnionej osoby. Nie budzi wątpliwości Sądu iż książka "Przychód-rozchód odczynników dla Sekcji Chemii (Pracownia Chemii)" stanowi dokument w rozumieniu § 27 ust. 3 instrukcji kancelaryjnej, a obwiniony wykonał kopię wybranych kart tej książki i załączył je do swego pisma z dnia [...] stycznia 2021 r., nie legitymując się stosownym upoważnieniem w postaci polecenia kierownika komórki organizacyjnej, jednostki Policji lub innej upoważnionej osoby. Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, iż przedmiotowa książka, z uwagi na jej "przepisanie", nie posiada przymiotu dokumentu w rozumieniu wskazanym w kwalifikacji prawnej czynu. Celem wprowadzenia pojęcia dokumentu do analizowanego § 27 ust. 3 instrukcji kancelaryjnej było zapewnienie ochrony prawnie relewantnej treści, a więc informacji zawartej w dokumencie. Ochrona ta – zdaniem Sądu – obejmuje zarówno oryginalną treść dokumentu, jak i treści powstałe w wyniku ich zmiany czy przerobienia. Te ostatnie bowiem, nawet jeżeli zostały dokonane w sposób nieuprawniony, są także prawnie relewantne. Przedmiotowa książka zatem posiada przymiot dokumentu, co powoduje, że do wykonania jej kopii było niezbędne legitymowanie się zgodą upoważnionej osoby. Skarżący jednak takiej zgody nie posiadał, co czyni zasadnym uznanie go winnym przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie drugim zarzutów. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie KGP umarzające postępowanie dyscyplinarne w części dotyczącej zarzutu III jest prawidłowe. W tym zakresie Sąd uznaje za trafne argumenty organu odwoławczego, bowiem pisma obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym mogą być wnoszone z pominięciem drogi służbowej. Przechodząc do kwestii wymierzonej kary dyscyplinarnej, należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że na wymierzenie kary dyscyplinarnej funkcjonariuszowi Policji przede wszystkim wpływ ma waga czynu i stopień winy, zaś dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości, czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji. W ocenie Sądu analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Głównego Policji prowadzi do wniosku, iż przedstawiona ocena wymiaru kary nie jest dowolna i znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Wymierzona skarżącemu kara upomnienia jest najniższą z katalogu kar, a więc najmniej dolegliwa. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.