II SA/Wa 357/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] listopada 2005 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), którą odmówił I. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku - renty rodzinnej dla jej syna K. po zmarłym ojcu P. J. W uzasadnieniu podniósł, że ojciec jej syna nie spełnia warunków określonych w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy z uwagi na stan zdrowia lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Z akt sprawy nie wynika, aby istniały szczególne okoliczności, na skutek których P. J. nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę I. S. pod tym kątem, Sąd uznał, że jej skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku był art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o przyznaniu lub odmowie skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozpatrujący zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Uprawnienie Prezesa ZUS w zakresie możliwości przyznawania świadczeń wyjątkowych nie oznacza więc bynajmniej, że organ ten w zakresie istniejącej delegacji ustawowej może w sposób dowolny kreować stosunki prawne. Konstrukcja powołanego art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Ustalenie tego musi jednak nastąpić w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w trybie art. 83 ust. 1 tej ustawy jest związany rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 124 tej ustawy, który mówi, iż w postępowaniu w sprawach świadczenia, określonych w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes ZUS winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku było ustalenie przez organ, że P. J. nie był osobą ubezpieczoną, w związku z czym nie spełniał on warunków określonych w powołanym art. 83 ust. 1 do przyznania tego świadczenia. Skarżąca pismem z dnia 12 kwietnia 2006 r. - data wpływu na Biuro Podawcze Sądu 14 kwietnia 2006 r., załączyła do akt sprawy dowody na okoliczność legitymowania się przez P. J. okresami ubezpieczenia (k. 16 do 26 akta sprawy). W piśmie tym wyjaśniła ponadto, że akta Powiatowego Urzędu Pracy w S. dotyczące P. J. zawierają dalsze dodatkowe informacje na temat jego zatrudnienia. Załączone przez skarżącą dowody i podane przez nią informacje jednoznacznie wskazują, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organ dopuścił się naruszenia wszystkich tych reguł procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ praktycznie nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia okresów ubezpieczenia ojca syna skarżącej P. J., co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia jej wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ZUS wnikliwie ustali okresy ubezpieczenia P. J., kierując się wytycznymi Sądu i na tej podstawie wyda stosowną decyzję, przy uwzględnieniu, że skarżąca wniosek o przyznanie tego świadczenia złożyła 25 lipca 2005 r. (k. 54 akta ZUS). Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.