II SA/Wa 359/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Asesorzy WSA Agnieszka Miernik, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] października 2066 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił K. K. przyznania świadczenia w drodze wyjątku dla jej małoletniej córki J. (ur. [...] kwietnia 1994 r.) po zmarłym, w dniu [...] czerwca 2006 r., w wieku [...] lat, jej ojcu L. W uzasadnieniu podał, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Wobec tego, że zmarły ojciec małoletniej córki skarżącej nie spełniał wszystkich warunków wymienionych w powołanym art. 83 ust. 1, brak jest możliwości przyznania po nim w drodze wyjątku renty rodzinnej dla córki skarżącej – J. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2006 r., zarzucając, że przy ich wydawaniu Prezes ZUS nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które, w jej ocenie, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie jej zmarły mąż, L. K. przepracował ponad 20 lat. Od 1998 r. był zarejestrowany w PUP, jako poszukujący pracy i pomimo uzyskiwanych ofert zatrudnienia, nie mógł podjąć pracy z uwagi na zły stan zdrowia. W latach 2002/2004 poddawany był zabiegom operacyjnym. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2005 r., wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności. W maju 2006 r. był operowany w szpitalu i tam też zmarł [...] czerwca 2006 r. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodność z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę pod tym kątem, Sąd uznał, że jego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynika, że Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące przesłanki: ─ jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ─ nie spełnia warunków ustawowych, określonych w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy w związku ze złym stanem zdrowia lub wiek, ─ nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Zaznaczyć należy, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, dlatego też w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie ustalane jest prawo do tego świadczenia przez wnioskodawcę – członka rodziny po osobie zmarłej. Z użytego w powołanym art. 83 ust. 1 sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia w drodze wyjątku lub odmowa przyznania tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w trybie określonym w powołanym art. 83 ust. 1, jest związany rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes ZUS winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie Prezes ZUS przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. W uzasadnieniach decyzji powołano wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes ZUS odmówił skarżącej prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku dla jej małoletniej córki, po zmarłym ojcu dziecka. W ocenie Sądu, decyzjom tym nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Prezes ZUS prawidłowo ustalił, że zmarły ojciec małoletniej córki skarżącej, legitymował się łącznie okresem ubezpieczenia 20 lat 11 miesięcy i 26 dni. Przez okres 7 lat i 7 miesięcy przed zgonem nie pracował. Po dniu [...] listopada 1996 r., aż do zgonu w dniu [...] czerwca 2006 r., nie pozostawał w zatrudnieniu. Z uwagi na stan zdrowia, w m-cu marcu 2004 r. uznany został za częściowo niezdolnego do pracy. Prezes ZUS ustalił także, że skarżąca mieszka wraz z małoletnią córką J. oraz dwoma pełnoletnimi synami, niepracującymi, w domu zbudowanym na działce o pow. [...] m2, którego jest współwłaścicielką (zajmuje [...] m2). Rodzina utrzymuje się z emerytury, jaką otrzymuje skarżąca w wysokości [...] zł/brutto. Sąd uznał więc, że Prezes ZUS należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącej renty rodzinnej w drodze wyjątku dla jej córki J., po zmarłym ojcu L. K. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.