II SA/Wa 36/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. M. z dnia 26 stycznia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej postanawia: ustanowić dla C.M. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. C. M. we wniosku z dnia 26 stycznia 2014 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku uzupełnionego dokumentami źródłowymi wynika, że wnioskodawca w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu umowy o emerytury wojskowej w 3.813,63 zł brutto, która to emerytura w związku z dwoma zajęciami komorniczymi wypłacana jest w wysokości 1.978, 90 zł netto.. Skarżący potwierdziła powyższą okoliczność składając do akt kopie formularzy PIT-40A za rok 2012 i 2013, decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], a także pismo ww. organu emerytalnego z dnia 17 kwietnia 2013 r. skierowane do Komornika Sądowego. Skarżący posiada dom jednorodzinny o pow. 150 m2 na zasadzie wspólności ustawowej (z żona pozostaje w separacji) oraz lokal mieszkalny o pow. 70 m2, który zakupił ze środków uzyskanych w ramach umowy kredytu hipotecznego. Średnie miesięczne wydatki skarżącego wynoszą co najmniej 1.400 zł (spłata dwóch kredytów oraz opłaty eksploatacyjne za lokal mieszkalny). Z wyciągów z rachunku bankowego wynika ponadto, że saldo na tym rachunku po dokonaniu podstawowych wydatków jest każdorazowo ujemne. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że osiągana wysokość dochodu w zestawieniu z wysokością miesięcznych wydatków nie pozwala mu na poniesienie wydatków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa dotyczy właśnie tej kategorii spraw, ponieważ zaskarżona decyzja dotyczy uprawnienia żołnierza do odprawy mieszkaniowej, a skarżący posiada status emeryta wojskowego. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji postanowienia.