II SA/Wa 362/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Artur Kowalewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Sygn. akt II SA/Wa 362 /05 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku A.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną, lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. W toku postępowania ustalono, że A.R. na przestrzeni 51 lat życia (ur. [...] stycznia 1953 r.) posiada okres ubezpieczenia wynoszący łącznie 17 lat, 3 miesiące i 2 dni. Zdaniem organu, jest to okres nieadekwatny do wieku, w którym orzeczono o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego. W ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy podlegał on ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia przez okres 1 roku, 6 miesięcy i 1 dnia. Ostatnio udokumentowany okres ubezpieczenia przypada na dzień [...] grudnia 1996 r. W wykonywaniu zatrudnienia wystąpiła przerwa od [...] kwietnia 1992 r. do [...] czerwca 1995 r. mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia. Całkowita niezdolność do pracy orzeczona została w dniu [...] września 2004 r. Lekarz orzecznik określił datę powstania całkowitej niezdolności do pracy okresowo od [...] września 2004 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Ustalono także, że skarżący posiadał orzeczoną przez lekarza orzecznika ZUS częściową niezdolność do pracy od [...] lipca 2003 r. do [...] grudnia 2005 r. W ocenie organu, w sprawie brak jest szczególnych okoliczności wynikających ze stanu zdrowia, z powodu których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczeń w trybie ustawowym. Zwrócono uwagę, że uznanie wymienionego za całkowicie niezdolnego do pracy nastąpiło po upływie 7 lat, 7 miesięcy i 27 dni od ostatnio udowodnionego okresu składkowego. Organ uznał, że kwestia trudnych warunków materialnych nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Sądu A.R. zakwestionował zaskarżoną decyzję. Wskazał, że po utracie pracy w wyniku redukcji etatów nie mógł podjąć zatrudnienia z powodu stanu zdrowia. Podniósł, że jego choroba nie pojawiła się nagle, lecz powstała wiele lat wcześniej i jest wynikiem wykonywanej pracy. Obecnie nie może podjąć zatrudnienia ze względu na chorobę. Zwrócił uwagę na swoją trudną sytuację materialną i brak środków na leczenie. Podał, że jego rodzina utrzymuje się obecnie z renty żony wynoszącej 392,44 zł netto. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje też córka, która jest zarejestrowana jako bezrobotna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że przerwy w zatrudnieniu od 1992 r. nie można usprawiedliwiać stanem zdrowia, ponieważ dopiero od lipca 2003 r. skarżący był uznany chociażby za częściowo niezdolnego do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Stanowi on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego: - po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; - po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; - po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych wyżej przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Skarżący w ostatnim dziesięcioleciu przed uznaniem za całkowicie niezdolnego do pracy podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia jedynie przez okres 1 roku, 6 miesięcy i 1 dnia. Na dziesięciolecie przed powstaniem częściowej niezdolności do pracy podlegał ubezpieczeniu tylko ponad rok dłużej. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje ważnych powodów, dla których wnioskujący o przyznanie świadczenia nie mógł spełnić wymagań potrzebnych do uzyskania emerytury lub renty w normalnym trybie. Niewątpliwie przerwy w wykonywaniu zatrudnienia w latach 1992 - 1995, jak również od [...] grudnia 1996 r. do [...] lipca 2003 r., nie były spowodowane szczególnymi okolicznościami wynikającymi ze stanu zdrowia, bowiem w tym czasie nie została stwierdzona przez lekarza orzecznika ZUS chociażby częściowa niezdolność do pracy. W aktach sprawy nie ma dowodów mogących wskazywać, że skarżący nie podejmował w tym czasie zatrudnienia z innych powodów zasługujących na uznanie ich za szczególne i uniemożliwiające wypracowanie świadczeń emerytalno - rentowych na zasadach ogólnych. Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabycie świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach - na potrzeby stosowania powołanego wyżej przepisu - należy uznać wyłącznie zdarzenie, bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt II SA 3191/00 - LEX nr 537884). Mając na względzie, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w sentencji.