II SA/Wa 364/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Adam Lipiński (spr.), Protokolant: - Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B.K. - przedstawicielki ustawowej małoletnich:S.K., P.K., P. K., R.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Sygn. II SA/Wa 364/05 UZASADNIENIE B.K. starała się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po swoim byłym małżonku R.K. na rzecz wspólnych dzieci: S.K. urodzonej w dniu [...] grudnia 1988 r., P.K. urodzonego w dniu [...] października 1992 r., P.K. urodzonego w dniu [...] lutego 1994 r. i R.K. urodzonej w dniu [...] listopada 1995 r. R.K. zmarł w dniu [...] kwietnia 2004 r. w wieku 45 lat. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 7 lat, 4 miesięcy i 23 dni. Jego ostatnie zatrudnienie i ostatnia składka na ubezpieczenie społeczne ustały w styczniu 2002 r. Na oceniane do uprawnień ostatnie dziesięciolecie przed datą śmierci przypada okres składkowy w rozmiarze 6 miesięcy i 8 dni. Brak okresu zatrudnienia oraz innego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w ostatnich blisko dziesięciu latach. W okresie zatrudnienia R.K. występowały długotrwałe przerwy; od sierpnia 1978 roku do lutego 1988 roku, od czerwca 1994 r. do czerwca 1999 roku (przy czym w grudniu 1997 roku pracował jedynie przez 14 dni), od sierpnia 1999 roku do grudnia 2001 roku. Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Powołując się na wskazany wyżej stan faktyczny, swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez R.K. wymogów przewidzianych do uzyskania uprawnień dla jego dzieci do renty rodzinnej. Organ wskazywał na bardzo krótki łączny staż ubezpieczeniowy nieadekwatny do wieku zmarłego. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W wyniku wniosku B.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty poprzedniej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz w późniejszym piśmie uzupełniającym B.K. podniosła wadliwą jej zdaniem interpretację art. 83 par. 1 wyżej wskazanej ustawy, albowiem zawarte w tym przepisie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia powinno się interpretować badając sytuację dzieci a nie ich ojca. Wskazywała nadto na wydatki związane z uczącą się i chorą pełnoletnią córką K.K. oraz na fakt , że ojciec dzieci w 2000 r. był dwukrotnie hospitalizowany w związku z tarczycą, zaś w 1977 r. przez kilka dni przebywał w szpitalu w związku z chorobą serca. Nadto wskazywała na trudną sytuację finansową rodziny. Prezes Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc sąd administracyjny nie przyznaje świadczenia, a jedynie kontroluje czy wydana przez organ decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Natomiast zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Tak więc prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Natomiast art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające niewypełnienie warunków niezbędnych dla przyznania świadczenia w zwykłym trybie (na przykład usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek), przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. R.K., co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uzyskania przez ojca małoletnich dzieci tych uprawnień. Nic nie usprawiedliwia długotrwałych przerw w zatrudnieniu R.K.. Podkreślenia wymaga fakt, że okresy te, dotyczą także czasów gdy nie było trudności ze znalezieniem pracy, zaś ubezpieczony był zdolny do pracy. Zważyć także należy na stosunkowo krótką aktywność zawodową ubezpieczonego - 7 lat i niecałe 5 miesięcy na 45 lata życia. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. i z dnia [...] grudnia 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie. Argumenty zawarte w skardze jak i w dodatkowym piśmie wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez B.K. - matkę małoletnich dzieci, a dotyczące bardzo złej sytuacji finansowej rodziny, choroby uczącej się pełnoletniej córki K., czy krótkotrwałych pobytów w szpitalu ojca dzieci, nie stanowią szczególnych okoliczności w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd nie podzielił także głównego zarzutu skargi - wadliwej zdaniem skarżącej interpretację art. 83 par. 1 wyżej wskazanej ustawy - albowiem, co już wyjaśniono na wstępie, przedmiotem analizy organu w niniejszych sprawach jest przede wszystkim ocena tak zwanych "stażów" płatności składek ubezpieczeniowych przez ojca dzieci i badanie przyczyn braków tych płatności pod kątem wspomnianego wyżej przepisu. Podkreślenia wymaga tu fakt, że organ nigdy nie kwestionował bardzo trudnej sytuacji bytowej rodziny, jednakże nie jest to jedyny czynnik decydujący o przyznaniu świadczenia w tym trybie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.