II SA/Wa 366/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Pisula - Dąbrowska Sędzia WSA - Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA - Adam Lipiński (spr.) Protokolant: - Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Z. B. urodziła się w [...] roku. Legitymuje się łącznym stażem ubezpieczenia społecznego 13 lat, 6 miesięcy i 18 dni. Orzeczeniem lekarza orzecznika została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, niezdolność ta powstała w dniu 13 maja 2003 r. i ma charakter czasowy (orzeczenie z czerwca 2003 r.). Od pewnego czasu Z. B. korzysta ze świadczenia w postaci renty w drodze wyjątku. Ostatnio świadczenie to Prezes Zakładu Ubezpieczeń przyznał wnioskodawczyni decyzją z dnia [...] października 2004 r. na czas określony to jest do dnia 31 sierpnia 2005 r. Po wyekspirowaniu tego okresu Z. B. złożyła wniosek o ponowne przyznanie świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył sprawę i decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówił przyznania świadczenia uznając, iż wnioskodawczyni nie spełniła podstawowego warunku określonego w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.), jakim jest brak niezbędnych środków do utrzymania. Organ ustalił, w oparciu o złożone w dniu 19 sierpnia 2005 r. oświadczenie o stanie majątkowym, że Z. B. mieszka wraz trzema córkami i z małżonkiem, otrzymującym rentę w wysokości 1.231 zł. Najstarsza córka - M. studiuje i dodatkowo pracuje, osiągając dochody 1.015 zł. miesięcznie. Średnia - P. także studiuje i pracuje, otrzymując dochody miesięczne 710 zł. Najmłodsza córka - K. jest uczennicą gimnazjum. Tak więc dochód na osobę w rodzinie wynosi 591,31 zł. i jest wyższy od kwoty najniższego świadczenia emerytalno - rentowego, co zdaniem organu wyklucza uznanie, że wnioskodawczyni nie posiada niezbędnych środków do utrzymania. Lekarz orzecznik (orzeczenie z [...] sierpnia 2005 r.) potwierdził poprzednie ustalenia co do całkowitej, okresowej niezdolności do pracy, ustalając aktualnie okres niezdolności do pracy do sierpnia 2006 r. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że córka M. wyprowadziła się, natomiast dochody uzyskiwane przez P. są znacznie zmniejszone z uwagi na opłacanie studiów (400 zł.) i dojazdów do uczelni. Tak więc renta męża nie wystarcza na utrzymanie, tym bardziej, że najmłodsza córka dopiero rozpoczęła naukę w gimnazjum. Ponownie rozpatrując sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [..] stycznia 2006 r. na zasadzie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż dochód w rodzinie nie wskazuje aby Z. B. pozostawała bez środków do życia. Od powyższej decyzji Z. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazując na trwającą już od kilkunastu lat swoją ciężką chorobę, na poprzednio uzyskiwane świadczenia w drodze wyjątku i na okoliczności podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podnosząc, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 591,31 zł. jest zatem wyższy od kwoty najniższego świadczenia emerytalno - rentowego, co wyklucza uznanie, że skarżąca nie posiada niezbędnych środków do utrzymania. Natomiast na rozprawie pełnomocnik organu pozostawił rozstrzygniecie sprawy do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty i nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. W niniejszej sprawie odmowa przyznania świadczenia nastąpiła jedynie z uwagi na ustalone przez organ, iż dochody rodziny zamieszkującej wspólnie ze skarżącą są na tyle wysokie, że średnia dochodu na osobę przewyższa kwotę najniższego świadczenia emerytalno - rentowego, co wyklucza uznanie wnioskodawczyni za osobę nieposiadającą niezbędnych środków do utrzymania. Tak więc skarżąca nie spełnia jednego z podstawowych warunków przewidzianych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych umożliwiających przyznanie świadczenia. W ocenie Sądu decyzja organu z dnia [...] stycznia 2006 r. jest nieprawidłowa. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ustosunkował się w tej decyzji do okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a były to istotne okoliczności wskazujące na inną niż w sierpniu 2005 r. sytuację materialną rodziny skarżącej i okoliczności te mogły w istotny sposób stanowić o treści wydanej decyzji. Jak wynika z akt sprawy nie zrobiono niczego, aby na nowo sprawdzić wysokość dochodów w rodzinie Z. B., ustalić jakie osoby aktualnie prowadzą wspólnie z nią gospodarstwo domowe, tym bardziej iż od ostatnich ustaleń ([...] sierpnia 2005 r.) upłynęło pięć miesięcy. Rozstrzygniecie sprawy w taki sposób, jak to uczynił organ jest niezgodne z treścią art. 7, art. 77, art. 80 Kpa i narusza podstawowe zasady postępowania dowodowego, jak dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej, gromadzenia i rozpatrywania materiału dowodowego i dokonywania oceny tego materiału, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Z tych też względów decyzja organu z dnia [...] stycznia 2006 r. jako naruszająca istotne zasady postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy, musiała ulec uchyleniu na skutek kontroli sądowej. Decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r. opiera się na danych uzyskanych przez organ w sierpniu 2005 r. Strona nie wykazała, aby przed wydaniem tej decyzji wskazywała na nieaktualność danych, a zatem organ mógł działać w przeświadczeniu, iż stan ten od sierpnia 2005 roku nie zmienił się. Gdy strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała już inny stan faktyczny co do dochodów i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe w tej rodzinie, dalsze bazowanie przez organ na poprzednich danych, przy jednoczesnym zaniechaniu sprawdzenia nowych okoliczności, jest istotną wada tego postępowania. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ powinien zbadać dokładnie sprawę pod kątem aktualnych, na czas wydawania decyzji, dochodów całej rodziny, ustalając także z którymi członkami rodziny skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe i kto z członków rodziny faktycznie zamieszkuje wraz z Z. B. Przy ustalaniu dochodu rodziny należy brać także pod uwagę niektóre istotne i niezbędne wydatki zmniejszające realnie ten dochód (jak na przykład wydatki na niezbędne lekarstwa, czy koszty nauki), co także powinno podlegać ocenie organu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 par. 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.