II SA/Wa 366/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oddala skargę Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr 168 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2024 r. nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia [...] września 2024 r. (który wpłynął do organu w dniu 9 września 2024 r.) M. M., zw. dalej "skarżącą", zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2024 r. poz. 145, ze zm.). Powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102). W dniu [...] września 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał decyzję nr [...], którą odmówił naliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. W uzasadnieniu organ powołał się na przedawnienie roszczenia. W dniu 4 października 2024 r. (data stempla pocztowego), strona odwołała się od powyższej decyzji. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji organ przywołał treść art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (art. 107 ust. 2 ustawy o Policji). Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa: każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, a także uznanie roszczenia (art. 107 ust. 3 ustawy o Policji). Powyższe oznacza, że upływ terminu przedawnienia jest przesłanką materialnoprawną, która powoduje, że skarżącemu nie przysługuje roszczenie z tytułu prawa do uposażenia, czy innych należności pieniężnych. Termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jednocześnie o wymagalności roszczenia decyduje chwila, z którą uprawniony policjant może zażądać spełnienia świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 199/13). Analizując zatem przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym organ II instancji uznał, że prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlopy wypoczynkowy i dodatkowy wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Natomiast sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji. Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że z dniem 6 listopada 2018 r. wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustalała wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w sposób umożliwiający wystąpienie z roszczeniem o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej wysokości. Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że "wymagalność" roszczenia skarżącej o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop zaistniała w dniu ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), tj. w dniu 6 listopada 2018 r. to przedawnienie roszczenia z tego tytułu nastąpiło z upływem 3 lat, tj. z dniem 6 listopada 2021 r. Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, że skarżąca w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] września 2024 r. nie podjęła żadnych kroków zmierzających do przerwania biegu przedawnienia roszczenia z tytułu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a więc jej roszczenie z tego tytułu uległo przedawnieniu. Dopiero bowiem w wystąpieniu z dnia [...] września 2024 r., nadanym za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu [...] września 2024 r., wymieniona wniosła o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a więc miało to miejsce już po upływie trzyletniego terminu przewidzianego dla dochodzenia tego roszczenia pieniężnego. Organ II instancji nadmienił, że art. 107 ust. 2 ustawy o Policji wprowadza możliwość nieuwzględnienia przez organ właściwy do rozpatrywania roszczeń przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Powyższy przepis nakłada na organ obowiązek rozważenia, czy w sprawie zachodzi okoliczność powołana w tym przepisie prawa, to jest wyjątkowa okoliczność, której zaistnienie może prowadzić do nie uwzględnienia przez organ upływu okresu przedawnienia. W ocenie organu II instancji załączony przez stronę do odwołania datowanego na dzień [...] września 2024 r. wynik badania histopatologicznego mimo, że potwierdza przeprowadzenie wskazanych w dokumencie testów diagnostycznych i postawienie diagnozy w 2018 r., to nie dowodzi niemożności podjęcia przez stronę w okresie od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] listopada 2021 r. działań mających na celu ochronę jej interesów związanych z wystąpieniem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Zdaniem organu II instancji dokument ten nie potwierdza by okoliczności w nim przywołane uniemożliwiły złożenie stosownego wniosku przed dniem [...] września 2024 r. Nie wskazuje on również, iż proces chorobowy skarżącej wykluczył możliwość podejmowania przez nią takich czynności, jak: ustanowienie pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), złożenie podania chociażby za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej (art. 63 § 1 k.p.a.), czy też dostarczenie wniosku do właściwego urzędu, czy co najmniej do najbliższej jednostki Policji (w celu przekazania zgodnie z właściwością) przy pomocy osób trzecich. Organ II instancji stwierdził, że okoliczności przywołane w odwołaniu nie stanowią "wyjątkowych okoliczności", o których mowa w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, uzasadniających niemal sześcioletnie opóźnienie w dochodzeniu danego roszczenia. Skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2024 r. wniosła M. M. wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że wykazała "wyjątkowe okoliczności" z art. 107 ustawy o Policji, które przemawiają za nieuwzględnieniem przedawnienia roszczenia. W dniu [...] czerwca 2018 r., podczas badania USG, został u skarżącej zdiagnozowany nowotwór piersi, potwierdzony wynikiem badania histopatologicznego z dnia [...] lipca 2018 r. Leczenie operacyjne, kolejne terapie (radioterapia, hormonoterapia) i skutki uboczne leczenia, wydają się być oczywistą przyczyną stanu dezorganizacji życia. Zaburzenia lękowo-depresyjne, bezsenność, ciągłe napięcie, niepokój, duszności, zawroty głowy, towarzyszyły jej na co dzień. Przez dłuższy okres doświadczałam niestabilności emocjonalnej. Objawy związane z nieustannym stresem prowadziły do wahania nastroju, a także wycofania społecznego. Adaptacja nowej sytuacji była długim, kilkuletnim procesem. Powyższe okoliczności – zdaniem skarżącej – usprawiedliwiają i podpadają pod "wyjątkowe okoliczności" z art. 107 ust. 2 ustawy o Policji. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem organ zasadnie zastosował w tej sprawie art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, uznając, że roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 6166/21, kwestia przedawnienia jest bez wątpienia objęta zakresem sprawy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w znaczeniu materialnoprawnym i ma znaczenie dla ostatecznego wyniku tej sprawy. Przedawnienie jest instytucją prawa materialnego, która wywołuje także skutki procesowe. Jak wynika z akt sprawy skarżąca została zwolniona ze służby w Policji w 2005 r. W chwili zwolnienia przysługiwało skarżącej prawo do ekwiwalentu pieniężnego za 78 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego, w związku z czym wypłacono tytułem świadczenia pieniężnego, którego wyliczenia dokonano w oparciu o art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym na dzień zwolnienia skarżącej ze służby, tj. przyjmując, iż ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Realizacja zaś uprawnienia do przedmiotowego świadczenia odbyła się w ramach czynności materialno-technicznej. Wnioskiem z dnia [...] września 2024 r. adresowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] skarżąca wystąpiła o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wniosek ten, pozostaje w ścisłym związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku, sygn. akt K 7/15, opublikowanym w Dzienniku Ustaw w dniu 06 listopada 2024 roku. Realizacja prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, tj. do świadczenia, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, odbywa się, co do zasady, w trybie czynności materialno-technicznej. Ustawa pragmatyczna nie narzuca bowiem w tym przypadku formy decyzji administracyjnej. Dopiero negatywne rozstrzygnięcie sprawy w powyższym obszarze narzuca organowi formę decyzji administracyjnej, w której organ zobowiązany jest wskazać, w danym, konkretnym przypadku, z jakich powodów przedmiotowe świadczenie jest nienależne, przedstawić do takiego stanowiska prawną i faktyczną argumentację uzasadniającą odmowę. Załatwienie sprawy w takim przypadku w formie decyzji administracyjnej najpełniej chroni interes społeczny i interes strony poprzez możliwość kwestionowania tak sformalizowanego rozstrzygnięcia w prawnie przewidzianym trybie (por. wyrok NSA z dnia 02 stycznia 2017 roku, sygn. akt I OSK 1934/15, wyrok WSA w Warszawie z dnia 03 lutego 2017 roku, sygn. akt II SA/Wa 1329/15, z dnia 29 grudnia 2016 roku, sygn. akt II SA/Go 402/16). Organ stoi na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji ,które to stanowisko Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela i akceptuje. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Z kolei ust. 2 komentowanego przepisu ustawy pragmatycznej, daje organowi właściwemu do rozpatrywania roszczeń możliwość nie uwzględnienia przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. W przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki, o których mowa w ust.3, odnoszące się do przerwania biegu przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych. Rozważając kwestię przedawnienia w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy ustalić początek biegu terminu przedawnienia w niniejszej sprawie. Dla przypomnienia należy wskazać, że skarżącej został wypłacony ekwiwalent pieniężny w 2005 r., a więc na długo przed wyrokiem TK. Dopiero z chwilą wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt K 7/15, a więc z datą 6 listopada 2018 r., roszczenie o naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy stało się wymagalne w rozumieniu art. 107 ust.1 ustawy o Policji i z tą chwilą rozpoczął się bieg terminu przedawnienia (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 6143/21; z dnia 23 stycznia 2024 roku, sygn. akt III OSK 6879/21; z dnia 20 lutego 2024 roku, sygn. akt III OSK 202/22). Przyjęcie komentowanego rozwiązania nie budzi wątpliwości. Przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o sygn. akt. K 7/15 nie istniała bowiem możliwość wystąpienia z żądaniem wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Tak więc skoro, zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, a wymagalność roszczenia skarżącego o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop przypada w dniu [...] listopada 2018 r., to przedawnienie roszczenia z tego tytułu nastąpiło z upływem 3 lat, tj. z dniem [...] listopada 2021 r., co zasadnie zauważyły organy obu instancji. Właściwie organy również uznały, że nie zostało w sprawie wykazane aby niemal sześcioletnie opóźnienie w dochodzeniu przedmiotowego roszczenia przez skarżącą było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Usprawiedliwienia takiego nie powodują wykryte u skarżącej w 2018 r. zmiany nowotworowe, jak i cały proces ich leczenia, czy też stan psychiczny jej towarzyszący. W świetle okoliczności przywołanych przez skarżącą nie sposób uznać by choroba wykluczyła ją do tego stopnia by nie mogła ustanowić pełnomocnika, czy też złożyć podania za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. W odniesieniu do roszczenia o odsetki ustawowe, Sąd nadmienia, że roszczenie to ma charakter cywilnoprawny i nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, czy kontroli sądu administracyjnego. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji.