II SA/Wa 373/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Centralna Komisja Lekarska podległa Ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej jako "CKL" lub "organ odwoławczy") decyzją z [...] grudnia 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 t.j. dalej "Kpa") w związku z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 398 ze zm., dalej jako "u.k.l. lub "ustawa o komisjach lekarskich") utrzymała w mocy decyzję [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej "RKL" lub "organ I instancji") z [...] października 2022 r. nr [...] o umorzeniu w całości postępowania orzeczniczego dotyczącego T. G. (dalej też jako "funkcjonariusz"). Jak wynika z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, [...] listopada 2021 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] skierował emerytowanego funkcjonariusza T. G. w celu ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Prawomocnym orzeczeniem nr [...] z [...] września 2021 r. funkcjonariusz uznany został za inwalidę III grupy w związku ze służbą, nie orzeczono zaś związku inwalidztwa ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Wobec powyższego, RKL nie znalazła podstaw prawnych do ustalenia uszczerbku na zdrowiu i decyzją z [...] października 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 4 u.k.l. umorzyła postępowanie orzecznicze w całości. W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia funkcjonariusz reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucił naruszenie art. 105 § 1 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy RKL powinna rozpatrzyć wniosek co do istoty sprawy orzeczniczej. W ocenie odwołującego się organ I instancji powinien wydać orzeczenie merytoryczne w sprawie uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] grudnia 2022 r. organ odwoławczy przychylił się do stanowiska RKL uznającego, że postępowanie orzecznicze w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. CKL przypomniała, że funkcjonariusz został skierowany do komisji lekarskiej na mocy skierowania Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] celem określenia procentowego uszczerbku na zdrowiu w związku ze schorzeniami powstałymi z powodu szczególnych właściwości lub warunków służby. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby prowadzić postępowanie orzecznicze w tym zakresie u funkcjonariusza powinno uprzednio być orzeczone istnienie związku pomiędzy schorzeniem a szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Jak zaś wynika z akt postępowania, w prawomocnym orzeczeniu RKL nr [...] z [...] września 2021 r. orzeczono u funkcjonariusza inwalidztwo III grupy w związku ze służbą, ale nie w związku z "wypadkiem-chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby" z powodu zaburzeń [...] sprawność ustroju. RKL rozpoznała również inne, współistniejące schorzenia, przy czym nie sięgają one granic inwalidztwa. CKL wskazała, że ponieważ w przypadku występującego u odwołującego się schorzenia nie stwierdzono, by spowodowane nim inwalidztwo pozostawało w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby - brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania orzeczniczego w celu ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu. Z tego względu nie można podzielić argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu do odwołania, bowiem przywołane przepisy ustawy o świadczeniach odszkodowawczych znajdują zastosowanie, jeśli rozpoznane schorzenie powstało w określonych w tej ustawie warunkach. Nie można również podzielić argumentacji, że przepisy tej ustawy stanowią uszczegółowienie zasad na podstawie których komisje lekarskie orzekają związek schorzenia ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Komisje lekarskie orzekają bowiem na podstawie przepisów i ustawy o komisjach lekarskich i rozporządzeń wydanych w ramach delegacji zawartych w tej ustawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się w toku postępowania, albowiem obowiązujące przepisy ze wskazanych powyżej przyczyn uniemożliwiają zakończenie postępowania zainicjowanego skierowaniem Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w sprawie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby albo choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby poprzez wydanie decyzji merytorycznej. RKL nie miała podstawy prawnej do wydania merytorycznego orzeczenia. Na podstawie posiadanej dokumentacji, w tym w szczególności powołanego już wyżej prawomocnego orzeczenia [...] z [...] września 2021 r. określającego brak związku z "wypadkiem-chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby", organ I instancji wydał prawidłową decyzję umarzającą postępowanie w sprawie. Wobec powyższego umorzenie postępowania orzeczniczego w całości, CKL uznała za zasadne. Pismem z 12 stycznia 2023 r. funkcjonariusz (dalej jako "skarżący") reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 w zw. z art. 140 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy wydanej w pierwszej instancji decyzji RKL o umorzeniu postępowania wobec jego bezprzedmiotowości, podczas gdy sprawa powinna zostać rozpatrzona merytorycznie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazał, że nie można zgodzić się z argumentacją CKL, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania orzeczniczego w celu ustalenia u skarżącego procentowego uszczerbku na zdrowiu. Na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą jednorazowe odszkodowanie przysługuje, jeżeli funkcjonariusz albo funkcjonariusz zwolniony ze służby doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby nie później niż w ciągu 3 lat od dnia zwolnienia ze służby. Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy za chorobę uznaje się chorobę spowodowaną działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku służby albo chorobę, która została wymieniona w wykazie chorób pozostających w związku z pełnieniem służby, określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 32 ust. 1 albo 2. CKL powołała się na orzeczenie RKL nr [...] z [...] września 2021 r., które było wydane, gdy skarżący pozostawał jeszcze w służbie. Z kolei w dniu [...] października 2021 r. wystąpił z raportem o skierowanie na komisję lekarską celem uznania okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. I takie postępowanie orzecznicze zostało wszczęte, a następnie zakończone na etapie administracyjnym orzeczeniem CKL z [...] grudnia 2022 r., o utrzymaniu w mocy orzeczenia RKL z [...] czerwca 2022 r. o ustaleniu braku związku choroby skarżącego ze szczególnymi warunkami lub właściwościami jego służby w Służbie Więziennej. Przy czym to orzeczenie komisji odwoławczej jest przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zatem to nie jest tak, że sprawa związku schorzenia skarżącego ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby (które powstało u niego w związku ze służbą, co wynika wprost z orzeczenia RKL z [...] września 2021 r.) była w dacie wydawania zaskarżonej decyzji sprawą już ostatecznie zakończoną. Należy zwrócić uwagę, że taki związek może ujawnić się w ciągu 3 lat od zakończenia służby. Stąd w realiach tej sprawy nie mogły komisje orzekające uznać, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ustalenie związku inwalidztwa ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami służby ma znaczenie dla ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, a nie dla prawa do jednorazowego odszkodowania. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania administracyjnego okaże się, że brak jest ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania, to w takiej sytuacji można mówić o bezzasadności żądania, nie zaś o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa. Oznacza to konieczność załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Stąd też w tej sprawie, jeśli komisje orzekające uznały, że nie orzeczono związku inwalidztwa skarżącego ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby i jest to przeszkoda w załatwieniu wniosku, to powinny oddalić wniosek, a nie umorzyć postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości. Jednak zdaniem skarżącego komisja orzecznicza pierwszej instancji, mając na uwadze przepis art. 31 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, powinna wydać orzeczenie merytoryczne w sprawie uszczerbku na zdrowiu skarżącego, względnie wstrzymać się ze swoim orzeczeniem, do czasu zakończenia równolegle prowadzonego postępowania o ustalenie związku schorzenia skarżącego ze szczególnymi warunkami lub właściwościami jego służby w Służbie Więziennej. Przez to CKL utrzymując w mocy wadliwą decyzję komisji pierwszej instancji wadliwie rozpoznała odwołanie nie dostrzegając konieczności merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co miało wpływ na jej wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej także: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja CKL z [...] grudnia 2022 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja RKL z [...] października 2022 r. nie naruszają obowiązujących przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że organy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś w takiej sytuacji, sąd administracyjny może uchylić decyzję organu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja CKL utrzymująca w mocy decyzję RKL o umorzeniu w całości postępowania orzeczniczego dotyczącego skarżącego. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję wprawdzie błędnie wskazał jako podstawę prawną art. 138 § 2 Kpa zamiast art. 138 § 1 Kpa, niemniej jednak z samego rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia decyzji bezspornie wynika, że była to oczywista omyłka pisarska. Intencją CKL było bowiem utrzymanie w mocy decyzji RKL, a nie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie Sądu, organy obu instancji słusznie uznały, że w kontrolowanej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, a w konsekwencji powyższego należy na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzyć postępowanie orzecznicze w całości. Zgodnie z ww. przepisem gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (tak m.in. wyrok NSA w Łodzi z 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94). Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym wypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem (tak Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt- Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). Należy zauważyć, że skarżący został skierowany na komisję lekarską celem ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby albo choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Prawidłowo zauważył organ odwoławczy, że aby prowadzić postępowanie orzecznicze w ww. zakresie u skarżącego powinno uprzednio być orzeczone istnienie związku pomiędzy schorzeniem a szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Jak zaś wynika z akt postępowania, w prawomocnym orzeczeniu RKL nr [...] z [...] września 2021 r. orzeczono u skarżącego inwalidztwo III grupy w związku ze służbą, ale nie w związku z "wypadkiem-chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby", a z powodu [...] sprawność ustroju. Z uwagi na fakt, że w przypadku występującego u skarżącego schorzenia nie stwierdzono, by spowodowane nim inwalidztwo pozostawało w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, brak jest więc podstaw prawnych do prowadzenia postępowania orzeczniczego w celu ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu. Z tego też względu nie można podzielić argumentacji prezentowanej w skardze, bowiem przywołane przepisy ustawy o świadczeniach odszkodowawczych znajdują zastosowanie, jeśli rozpoznane schorzenie powstało w określonych w tej ustawie warunkach. Nie można również podzielić argumentacji skarżącego, że przepisy ww. ustawy stanowią uszczegółowienie zasad na podstawie których komisje lekarskie orzekają związek schorzenia ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Komisje lekarskie orzekają bowiem na podstawie przepisów i ustawy o komisjach lekarskich i rozporządzeń wydanych w ramach delegacji zawartych w tej ustawie. Wskazać również należy, że skarżący błędnie interpretuje treść orzeczenia CKL o nr [...] z [...] grudnia 2022 r. Przedmiotem tego orzeczenia nie jest bowiem ustalenie związku rozpoznanych u skarżącego schorzeń na potrzeby świadczeń emerytalno - rentowych, lecz ustalenie tego związku w odniesieniu do schorzenia, które zostało objęte zwolnieniem lekarskim, które było przedmiotem badania w toku tego postępowania. Orzeczenie zaś, które daje podstawę do ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu to orzeczenie nr [...] z [...] września 2021 r., które brała pod uwagę CKL wydając zaskarżoną decyzję. Konkludując stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona, jak i utrzymana nią w mocy decyzja RKL są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia skargi. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.