II SA/Wa 377/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na zasadzie przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa, decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. o odmowie przyznania T. S. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje. T. S. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, wskazanych w art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Z dokumentacji rentowej wynika, że udokumentowano okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 23 lata, 10 miesięcy i 26 dni oraz 1 rok, 1 miesiąc i 23 dni okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Natomiast zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - został udowodniony okres składkowy wynoszący jedynie 6 miesięcy i 27 dni okresów składkowych. Zgodnie z orzeczeniami lekarzy orzeczników ZUS całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u zainteresowanego ustalona dopiero od dnia [...] lipca 2010 r., jednocześnie ustalono, że brak jest podstaw do orzeczenia niezdolności do pracy przed tym dniem. Ustalenia te są dla organu wiążące i nie podlegają uznaniu administracyjnemu. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że w okresie od ustania ostatniego okresu składkowego, tj. od dnia 1 kwietnia 2001 r. do dnia 27 lipca 2010 r., tj. od daty powstania całkowitej niezdolności do pracy przez okres wynoszący ponad 9 lat, T. S. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wskazuje, aby w wykazanej przerwie T. S. nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Zatem niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym nie było spowodowane okolicznościami, na które T. S. nie miał wpływu. T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego stanu zdrowia i konsekwencji wynikających z niezdolności do zatrudnienia, polegających zarówno na niezdolności do pracy jak i braku możliwości zatrudnienia na miejscowym/okolicznym rynku pracy. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Wydanie decyzji w powyższym zakresie wymaga zatem rzetelnego zbadania zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego i dokonania na jego podstawie oceny czy w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności usprawiedliwiające po stronie skarżącego T. S. brak wymaganego minimalnego okresu ubezpieczenia społecznego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał niniejszą sprawę bardzo pobieżnie nie wyjaśniając istotnych dla jej rozstrzygnięcia zagadnień. Takim działaniem organ naruszył zasady wymienione w treści art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 Kpa, co w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowości w uzasadnieniu decyzji odnośnie oceny zgromadzonego materiału dowodowego (art. 107 § 3 Kpa) i wydania decyzji odmownej bez rzetelnego zgromadzenia i oceny zebranego materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, iż T. S. urodził się w 1951 roku, nie uzyskał prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym i zasadność tego rozstrzygnięcia została potwierdzona wyrokiem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] września 2013 r. T. S. w latach 1986-1987 korzystał z renty z tytułu niezdolności do pracy. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2011 r. wynika, że całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u zainteresowanego ustalona dopiero od dnia [...] lipca 2010 r. i jednocześnie ustalono, że brak jest podstaw do orzeczenia niezdolności do pracy przed tym dniem. W zakresie ustalenia daty powstania całkowitej niezdolności do pracy T. S. zaskarżył to orzeczenie i orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2013 r. potwierdzono zasadność kwestionowanych ustaleń orzeczniczych. Jednakże w niniejszej sprawie w ogóle nie badano czy powstanie u skarżącego całkowitej niezdolności do pracy było poprzedzone okresem częściowej niezdolności do pracy i jak długo ta częściowa niezdolność trwała. Podkreślić tu należy, iż stwierdzona u T. S. całkowita niezdolność do pracy była wynikiem długotrwałych chorób, nie była ona wynikiem nagłego zdarzenia. Zatem zasadne jest przypuszczenie, iż stan całkowitej niezdolności do pracy musiał być poprzedzony okresem częściowej niezdolności do pracy. Przypuszczenie takie ma nadto swoje uzasadnienie w okoliczności korzystania przez T. S. w latach 1986-1987 z renty z tytułu niezdolności do pracy. Powyższych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności Prezes ZUS w ogóle nie zbadał a powinien. Obowiązkiem organu było zatem zbadać, w drodze opinii lekarza orzecznika ZUS czy skarżący był częściowo niezdolny do pracy i w jakim okresie oraz do wykonywania jakich prac skarżący był wówczas zdolny. W niniejszej sprawie nie sposób także abstrahować od długiego bo blisko 24 letniego stażu ubezpieczenia społecznego w ZUS, którym legitymuje się skarżący i stażu ubezpieczeniowego w KRUS-ie. Potwierdzone okresy ubezpieczeń wskazują iż do 2001 roku (pomijając okres niezdolności do pracy w latach 1986-1987) T. S. był osobą czynną zawodowo. Wyjaśnić zatem należy co takiego stało się w 2001 roku i jeżeli okaże się iż skarżący był częściowo niezdolny do pracy organ powinien zważyć na ile niezdolność ta (z uwagi na wiek skarżącego, jego ograniczenia co do wykonywania pracy wynikające ze stanu zdrowia oraz z wykształcenia i miejsca zamieszkania) stanowiła realną nie do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania ubezpieczenia po 2001 roku. W tym zakresie organ powinien także zważyć, iż skarżący jest osobą nieporadną i dlatego obowiązkiem organu było dokładne i w sposób zrozumiały dla zainteresowanego, poinformowanie go o warunkach przyznawania dochodzonego przez niego świadczenia. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na mim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 par. 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego – oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie zasad powyższych organ nie dochował i poprzez to nie rozważył całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, pominął szereg zagadnień istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie badając niniejszą sprawę powinien odnieść się do wskazanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku zagadnień. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w związku z treścią 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.