II SA/Wa 38/05
WyrokWSA w Warszawie2005-06-03
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Ewa Grochowska-Jung, Iwona Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku Z. T., który nie spełniał łącznie przesłanek całkowitej niezdolności do pracy, braku niezbędnych środków utrzymania oraz wieku lub całkowitej niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ skarżący Z. T. nie spełnił łącznie wszystkich ustawowych przesłanek. W szczególności, nie został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, a fakt przebywania w zakładzie karnym podważał twierdzenie o braku niezbędnych środków utrzymania. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Z. T. złożył wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący nie jest całkowicie niezdolny do pracy, a przebywając w zakładzie karnym, posiada środki do życia. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez Prezesa ZUS, Z. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując rzetelność orzeczenia lekarza ZUS i argumentując, że w przeszłości pracował na odpowiedzialnych stanowiskach.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska, Protokolant - Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. T. z dnia [...] czerwca 2004 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a przesłanki te powinny zostać spełnione łącznie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2004 r., uznano skarżącego za częściowo niezdolnego do pracy na okres do dnia 30 września 2006 r. i tym samym nie spełnia on przesłanki całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto przebywając w Zakładzie Karnym nie można przyjąć, iż nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, Z. T. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że w przeszłości pracował na odpowiedzialnych stanowiskach, a orzeczenie lekarza ZUS jest nierzetelne.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] października 2004 r. i w uzasadnieniu powołał się na argumentację podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. T. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...] grudnia 2004 r. oraz decyzji ją poprzedzającej i w uzasadnieniu powołał się na argumenty przytoczone już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał ponadto, że lekarz orzecznik ZUS przy wydawaniu decyzji nie może się kierować przekonaniem badanego o stopniu niezdolności do pracy, a w rozpoznawanej sprawie odniesiono się do dolegliwości skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący Z. T. nie spełnił wyżej wymienionych przesłanek do przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku, a analizując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Bezspornym jest, że skarżący jest zdolny do podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie pozostawia w tej mierze żadnych wątpliwości. Słusznie bowiem organ administracji zauważył, że nie może on się kierować przekonaniem skarżącego o jego niezdolności do pracy. On sam zaś w żaden, przekonywujący sposób, nie uzasadnił swojego zarzutu o nierzetelności lekarza wydającego orzeczenie. Ponadto nie sposób uznać, że nie posiada on niezbędnych środków utrzymania jeżeli zważy się na fakt, że przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Jego utrzymaniem bowiem, zajmuje się aktualnie administracja zakładu.
Reasumując, motywy przytoczone przez organ administracji, w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego i z tej przyczyny, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji.
Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, bądź oczekiwań wnioskującego.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło