II SA/Wa 38/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, asesor WSA Jacek Fronczyk, asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 38/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił E. P. renty w drodze wyjątku. Organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 204 r., nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą", ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Skarżąca na przestrzeni [...] lat życia wykazała co prawda ponad 23 lata okresów składkowych i nieskładkowych, ale w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie całkowitej niezdolności do pracy, czyli przed październikiem 2005 r., wykazała jedynie 8 miesięcy i 22 dni ubezpieczenia, zamiast 5 lat. Od kwietnia 2001 r. do października 2005 r. nie wykazała żadnego okresu ubezpieczenia, a nie było obiektywnych przeszkód w zatrudnieniu. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wskazała na swoją bardzo trudną sytuację materialną, zdrowotną, na fakt, że nie była kierowana do pracy z powodu znaczącego bezrobocia. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie i powtórzył argumentację w nim zawartą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. skarżąca podała, że wykazała ponad 23 lata zatrudnienia, podkreśliła zły stan swojego zdrowia, fakt długotrwałego bezrobocia jej męża, utrzymywania dzieci w wieku szkolnym, brak środków na leczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że przez ponad 5 lat przed powstaniem niezdolności do pracy skarżąca zajmowała się dziećmi. Rezygnacja z zatrudnienia oraz fakt dużego bezrobocia nie są okolicznościami szczególnymi w rozumieniu ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z powodów odmiennych, niż podane w jej treści. Stosownie do art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, a także podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalona jest zasada, że brak niektórych elementów w akcie nie pozbawia go charakteru decyzji, jeżeli zawiera co najmniej oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do jej wydania (postanowienie NSA z dnia 21 marca 2002 r., sygn. II SA 2213/01, LEX Nr 157973). Oznacza to więc, że dla zaistnienia ważnej decyzji konieczne jest zawarcie w niej co najmniej tych czterech elementów. W niniejszej sprawie skarżąca wezwana do sprecyzowania przedmiotu swojej skargi podała, że jest nim decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2006 r., a do pisma precyzującego ten przedmiot dołączyła zaskarżoną decyzję (k. [...] akt sądowych). Jak wynika z dołączonego dokumentu decyzja, którą otrzymała skarżąca, nie zawiera podpisu osoby piastującej funkcję organu, osoby działającej z jej upoważnienia ani żadnego innego podpisu. Oznacza to, że decyzja doręczona skarżącej nie zawiera niezbędnego minimum elementów, a w związku z tym, na podstawie wyżej wymienionego art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decyzję tę należało uznać za nieważną jako rażąco naruszającą art. 107 § 1 Kpa. Oceny tej nie zmienia fakt, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się egzemplarz zaskarżonej decyzji zawierający wymagany podpis. Niezbędne minimum elementów powinien bowiem zawierać przede wszystkim ten egzemplarz, który jest skierowany do strony i którego doręczenie równoznaczne jest z wprowadzeniem decyzji do obrotu prawnego. W tej sytuacji drugorzędne stają się argumenty organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz podniesione w skardze zarzuty skarżącej skierowane wobec tej decyzji. W dalszym postępowaniu niezbędne będzie wydanie decyzji odwoławczej zawierającej wszystkie elementy określone w art. 107 § 1 Kpa. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że rezygnacja osoby ubezpieczonej z aktywności zawodowej na rzecz opieki nad dziećmi, a także trudności w znalezieniu pracy spowodowane panującym bezrobociem, nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 83 ustawy ubezpieczeniowej. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.