II SA/Wa 380/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant: Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - II SA/Wa 380/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] października 2004 r. nr [...] odmawiającą przyznania J.G. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 39 poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Prezes ZUS podkreślił, iż z akt rentowych wynika, że wnioskodawczyni udokumentowała okres składkowy wynoszący 7 lat, 7 miesięcy i 17 dni oraz okres nieskładkowy wynoszący 7 lat, 10 miesięcy i 1 dzień. Okres nieskładkowy może zostać uwzględniony jedynie w wymiarze jednej trzeciej części okresów składkowych, tj. w wymiarze 2 lat, 6 miesięcy i 15 dni. Zatem, w ocenie organu, wnioskodawczyni legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 10 lat, 2 miesiące i 2 dni. Okres ten jest, zdaniem organu, nieadekwatny do wieku wnioskodawczyni w chwili przyznania całkowitej niezdolności do pracy, wynoszącego 43 lata. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził ponadto, iż wnioskodawczyni w okresie od [...] sierpnia 1993 r. do września 1996 r. przebywała we F. i nie wykonywała zatrudnienia popartego opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Nadto od [...] października 1999 r. do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy, tj. do dnia [...] kwietnia 2004 r. nie został również udokumentowany jakikolwiek okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem, za który opłacano składki na ubezpieczenie społeczne. Wnioskodawczyni była, jak podkreśla Prezes ZUS, we wskazanych okresach osobą zdolną do pracy. W ocenie organu, nie można uznać, że niewykonywanie zatrudnienia w powyższym okresie było następstwem niezależnych od woli osoby zainteresowanej okoliczności. Zdaniem organu, tak długoletniej przerwy w zatrudnieniu nie można również usprawiedliwić trudnościami panującymi na rynku pracy lub bezrobociem. Trudna sytuacja na rynku pracy nie może być podstawą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.G. W skardze podniesiono, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku od długości okresu ubezpieczeniowego i długości przerw w zatrudnieniu, a zatem okoliczności te nie mogą stanowić podstawy odmowy przyznania tego rodzaju świadczenia. Zdaniem skarżącej, szczególną okolicznością, która spowodowała, iż nie spełniła warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do renty był brak możliwości zatrudnienia udokumentowany zaświadczeniami Powiatowego Urzędu Pracy w Z. oraz Biura do Spraw Zatrudnienia [...] we F. a także licznymi podaniami o pracę. Skarżąca podniosła, iż pozostawanie bez pracy powiązane z zarejestrowaniem w charakterze osoby bezrobotnej, z jednoczesnym udokumentowaniem licznych działań podejmowanych w celu pozyskania pracy należy zakwalifikować do szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zdaniem skarżącej, organ naruszył zarówno materialnoprawny przepis stanowiący podstawę decyzji, jak również przepis art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i nie zawiera prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu z państwa, a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniach w sprawach o świadczenie określone w ustawie ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżąca legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 10 lat, 2 miesiące i 2 dni. W okresie od [...] sierpnia 1993 r. do chwili urodzenia dziecka, tj. do dnia [...] września 1996 r. oraz w okresie od [...] października 1999r. do chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] kwietnia 2004 r. skarżąca nie podejmowała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W okresie od [...] stycznia 1994 r. do [...] kwietnia 1997 r. skarżący przebywała we F., gdzie została zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Ponadto skarżąca przebywała we F. w okresie od [...] października 1999 r. do [...] grudnia 2000 r. W grudniu 2000 r. skarżąca zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. Po zarejestrowaniu się skarżąca wielokrotnie poszukiwała pracy, poszukiwania te nie przyniosły jednak rezultatu. Skarżąca otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144 zł oraz zasiłek z opieki społecznej w kwocie 230 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, Prezes ZUS prawidłowo ustalił, iż skarżąca nie spełnia jednej z czterech przesłanek wymienionych w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a mianowicie przesłanki szczególnych okoliczności, wskutek których nie legitymuje się warunkami wymaganymi w ustawie do uzyskania prawa do renty. Niepodejmowanie przez skarżącą w okresach od [...] sierpnia 1993 r. do [...] września 1996 r. oraz od [...] października 1999 r. do [...] kwietnia 2004 r. wskutek trudności na rynku pracy zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym w sytuacji, gdy skarżąca była osobą całkowicie zdolną do pracy, nie może zostać uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Szczególna okoliczność bowiem, o której mowa w tym przepisie, to okoliczność niezależna od woli wnioskodawcy. Jak wynika z wniosku skarżącej z dnia [...] września 2004 r. o przyznaniu renty w drodze wyjątku jej pobyty we F. związane były z chęcią podniesienia poziomu znajomości języka [...]. Samo natomiast nieefektywne poszukiwanie przez skarżącą w latach 2000-2004 pracy, nie stanowi szczególnej okoliczności w rozumieniu wielokrotnie już przywoływanego art. 83 ust. 1 ustawy. Zaskarżona decyzja podjęta została zatem, w ocenie Sądu, w sposób prawidłowy a uzasadnienie rozstrzygnięcia oparte zostało na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.